Pandemie of niet: VS en Iran blijven elkaar in de haren vliegen

Spanningen Hun gedeelde lot in de coronacrisis leidt niet tot een mildere relatie tussen Teheran en Washington, Sterker, de crisis versterkt de bitterheid.

„Ik heb de Amerikaanse marine opdracht gegeven op Iraanse kanonneerboten te schieten en ze te vernietigen als ze onze schepen op zee lastigvallen”, twitterde president Trump.
„Ik heb de Amerikaanse marine opdracht gegeven op Iraanse kanonneerboten te schieten en ze te vernietigen als ze onze schepen op zee lastigvallen”, twitterde president Trump. Foto Handout / Navy Office of Information / AFP

De Verenigde Staten en Iran mogen beide behoren tot de landen die het zwaarst zijn getroffen door het coronavirus, tot grotere mildheid jegens elkaar heeft dit niet geleid. Vorige week kwam het op een haar na tot een botsing tussen marineschepen van beide staten in de Golf. Deze week volgden een door de VS gehekelde lancering van een Iraanse militaire satelliet en nieuwe verbale dreigementen over en weer.

„Ik heb de Amerikaanse marine opdracht gegeven op Iraanse kanonneerboten te schieten en ze te vernietigen als ze onze schepen op zee lastigvallen”, twitterde president Trump woensdag.

Volgens Amerikaanse bronnen kwamen kleine, snelle Iraanse schepen vorige week soms tot op negen meter afstand van de Amerikaanse schepen in de Golf, ondanks talrijke waarschuwingen van Amerikaanse zijde om dat niet te doen. Ook hield de Iraanse Revolutionaire Garde vorige week enige tijd een olietanker uit Hongkong vast in de Straat van Hormuz.

Deze woensdag lanceerde de Revolutionaire Garde een militaire satelliet, anders dan voorgaande keren ditmaal naar het lijkt met succes. Tevreden constateerde generaal Hossein Salami tegenover een Iraans persbureau: „Vandaag kijken we naar de aarde vanuit de lucht en het is het begin van de vorming van een wereldmacht.” De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo stelde boos dat dit een schending was van een VN-resolutie, die Iran juist maande tot terughoudendheid met dit soort lanceringen.

Lees ook: Iran lanceert militaire satelliet, VS waarschuwen voor acties op zee

Geheel in lijn met het Iraanse beleid van ‘maximaal verzet’ tegen het Amerikaanse beleid van ‘maximale druk’ deed generaal Salami er de volgende dag nog een schepje boven op. „Ik heb de Iraanse marine bevolen om elke Amerikaanse terroristische macht in de Perzische Golf die de veiligheid van Iraanse militaire en niet-militaire schepen bedreigt, te vernietigen”, zei hij tegen het Iraanse persbureau Fars.

In plaats hulp te bieden, legden de VS extra sancties op aan Iran

Of het inderdaad tot nieuwe botsingen komt, nadat beide landen bijna slaags raakten na de Amerikaanse liquidatie van de Iraanse topgeneraal Qassem Soleimani begin dit jaar, is onzeker. Ook een jaar of vier geleden deden zich incidenten voor.

De coronacrisis heeft de toch al grote wederzijdse bitterheid verscherpt. De Iraanse regering was woedend dat de VS niet bereid waren de sancties, die Iran veel last bezorgen, althans tijdelijk op te schorten toen het land – deels door ernstige eigen beleidsfouten – in februari zwaar kreeg te lijden onder de coronacrisis. Zelfs de Iraanse invoer van medicijnen werd feitelijk tegengewerkt door de Amerikanen. En in plaats van hulp te bieden, kondigden de VS extra sancties af tegen individuele Iraanse prominenten.

De Amerikaanse regering, die er geen geheim van heeft gemaakt dat ze het bewind van de ayatollahs graag zou zien vallen, hoopt dat de coronacrisis in combinatie met de zware economische crisis die Iran mede door de sancties doormaakt, minimaal ertoe leidt dat Iran minder geld kan steken in hulp aan bondgenoten in Irak, Syrië, Libanon en Jemen.

Tot ergernis van Teheran poogt Washington daarom financiële hulp van het Internationaal Monetair Fonds aan Iran te verhinderen. Iran heeft kredieten ter waarde van 5 miljard dollar aangevraagd. Het is nog onzeker wat het IMF besluit.