Kiest Groenland voor roofzuchtig China of vriendelijke VS?

Groenland Vorig jaar wilde president Trump Groenland nog opkopen. Nu komen de VS met een nieuwe strategie.

De VS bouwen een consulaat in de Groenlandse hoofdstad Nuuk
De VS bouwen een consulaat in de Groenlandse hoofdstad Nuuk Foto Slim Allagui/AFP)

Een „extreme provocatie” noemen sommige Deense parlementariërs de hulp die de Verenigde Staten willen geven aan Groenland. USAID, het Amerikaanse agentschap voor ontwikkelingshulp, stelt 12 miljoen dollar (ruim 11 miljoen euro) beschikbaar voor ontwikkelingsprojecten in Groenland, een autonoom gebied binnen het Deense koninkrijk. Ook willen de VS in de hoofdstad Nuuk een consulaat openen om de banden met de ongeveer 57.000 Groenlanders aan te halen.

In een opiniestuk in de Deense krant Altinget legde Carla Sands, de Amerikaanse ambassadeur in Denemarken, woensdag uit wat de bedoeling is. „Het Arctische landschap verandert snel”, schreef ze. „Veel landen en de arctische gemeenschappen zien nieuwe investeringsmogelijkheden, vooral in Groenland. Tegelijkertijd trekt het strategische belang van het hoge noorden de aandacht van de grootmachten.”

Dat stelt Groenlanders voor de keuze, aldus Sands. Kiezen ze voor Ruslands „agressieve gedrag en de toenemende militarisering in het Arctisch gebied” of voor de „roofzuchtige economische belangen” van China, dat 1.500 kilometer van het gebied verwijderd ligt maar zich toch een Arctische staat noemt. Of kiezen ze voor samenwerking met de Verenigde Staten, die slechts streven naar „een veilig en stabiel Noordpoolgebied, waar de Arctische landen en hun inwoners samenwerken om gemeenschappelijke welvaart te creëren”.

Volgens Sands is de visie van de VS gebaseerd op „transparantie, samenwerking en democratische waarden”. Een Amerikaanse diplomaat heeft volgens haar het afgelopen jaar door Groenland gereisd om met de lokale bevolking kennis te maken. Met het bezoek, vorig jaar, van een Amerikaanse marineschip aan de eilandengroep Faeröer, ook autonoom Deens gebied, toonden de Verenigde Staten volgens Sands hun goede bedoelingen aan de Deense regering.

Niet te koop

Het is de vraag of dat is gelukt. De Denen zijn niet vergeten dat president Donald Trump in augustus vorig jaar voorstelde om Groenland te kopen. En toen premier Mette Frederiksen dat een „absurd” idee noemde, besloot Trump een staatsbezoek aan Denemarken af te zeggen.

Lees ook waarom Trump Groenland wilde kopen

De premier heeft nog niet gereageerd op deze toegestoken hand. Maar volgens Karsten Hoenge, parlementariër van de Socialistische Volkspartij die de regering gedoogsteun geeft, heeft de VS met dit plan „een grens overschreden” – alsof Groenland een ontwikkelingsland zou zijn. Hoenge vindt dat Frederiksen duidelijkheid moet verschaffen over de relatie met de VS en „een lijn moet trekken in de ijskap”.

Ambassadeur Sands waarschuwt voor westerse naïviteit. Ze dringt er bij de bondgenoten op aan om „de Verenigde Staten te steunen bij hun inspanningen om het Noordpoolgebied stabiel en vreedzaam te houden”.