Reportage

Sinds het azc-protest was het rustig in Heesch, maar na een steekincident lopen de emoties weer op

Steekincident rond statushouder In 2016 was Heesch het decor van intensieve protesten tegen een azc. Dit weekend werd een statushouder opgepakt, omdat hij een 18-jarige inwoner zou hebben neergestoken, die later overleed. „De emotie van vier jaar geleden is er weer.”

Plaats delict van de steekpartij in Oss van afgelopen weekend, waarbij de 18-jarige Rik van de Rakt omkwam.
Plaats delict van de steekpartij in Oss van afgelopen weekend, waarbij de 18-jarige Rik van de Rakt omkwam. Foto Gabor Heeres/SQ Vision

Zo veel fleurigs langs de kant van de weg duidt vaak op een drama. Meer dan twintig bossen bloemen liggen in de schaduw van een van de vele bomen aan het fietspad van Heesch richting Oss. Auto’s razen langs, dagjesmensen met de fiets kijken om. Tussen de bloemen staan twee teddybeertjes fier overeind. Een grote kaars. Een kruisje. Een naamplaatje met ‘Rik’ erop. En tientallen kaartjes, met vooral vraagtekens. „Lieve Rik, waarom jij?”

De 18-jarige Rik van de Rakt werd zondagochtend gevonden naast zijn fiets. Neergestoken. Hij woonde in Heesch, en was waarschijnlijk op weg naar zijn werk in Oss. Even later bezweek hij aan zijn verwondingen. Enkele uren later kreeg de politie een melding dat er een man in verwarde toestand over het spoor liep. Op zijn fiets zaten bloeddruppels en op zijn bagagedrager een mes. Hij werd aangehouden. Uit niets blijkt dat hij Rik van de Rakt kende, volgens het Openbaar Ministerie.

Het gaat om een 25-jarige statushouder met verblijfsvergunning die sinds begin dit jaar in Heesch woont. Donderdag kwam De Telegraaf met gestegen criminaliteitscijfers onder asielzoekers, maar zij hebben dus nog geen verblijfsvergunning. De man uit Heesch is wel een bekende van de politie. Toen hij in het asielzoekerscentrum in Heerlen zat, raakte hij betrokken bij een mishandeling en verzette hij zich bij een aanhouding.

Kadaver van een varken

Het brengt in Heesch, een plaats in de Brabantse gemeente Bernheze met zo’n 15.000 inwoners, emoties terug van vier jaar geleden, ziet fractievoorzitter Jack van der Dussen van de lokale VVD. Er werd toen fanatiek geprotesteerd tegen de komst van een asielzoekerscentrum voor maximaal vijfhonderd mensen. Als protest werd er een kadaver van een varken opgehangen aan een boomtak, een ander varken lag dood op het dak van een transformatorhuisje. „Volk zegt nee tegen azc” en „500 is te veel”, viel te lezen op spandoeken.

Een demonstratie liep vervolgens uit de hand. Betogers bestormden het gemeentehuis en gooiden met vuurwerk, eieren en houtblokken naar politieagenten. De Mobiele Eenheid veegde het plein voor het gemeentehuis leeg.

Uiteindelijk kwam er geen azc in Heesch, wel werden er statushouders in huizen in de gemeente geplaatst. Dit jaar moet de gemeente in totaal 22 mensen huisvesten, inclusief kinderen. Dat aantal loopt al een aantal jaren terug, in 2016 waren het er nog 76. Momenteel zijn er 73 woningen verhuurd aan statushouders. Volgens een woordvoerder van de gemeente zijn er geen structurele problemen rondom deze groep.

Burgemeester Marieke Moorman (PvdA) liet in een verklaring weten dat het „niet te bevatten is wat er is gebeurd. Het is verschrikkelijk dat een jonge jongen het slachtoffer is geworden van een schijnbaar willekeurige daad.” Verder benadrukte ze dat politie en justitie nog bezig zijn met een onderzoek, waar ze niet te veel op wil vooruitlopen.

Tragische gebeurtenis

Fractievoorzitter Van der Dussen zegt te verwachten dat het overlijden van Rik van de Rakt wat doet met de inwoners van Heesch. „Ik merk dat deze tragische gebeurtenis het vuurtje weer doet oplaaien. Ik zie, vooral op sociale media, dat de actievoerders van toen weer terug zijn. De emotie van vier jaar geleden is er weer.” Van der Dussen zegt met verbazing te hebben vernomen dat de verdachte al eerder in aanraking is gekomen met de politie. „Dan denk ik wel: hoe is het toch mogelijk dat iemand die al eerder problemen heeft veroorzaakt hier wordt geplaatst, en blijkbaar niet goed in de gaten wordt gehouden?”

Op straat in Heesch willen veel mensen niet reageren op de gebeurtenissen, zeker niet met hun naam in de media. Wel stellen meerdere inwoners dat het de laatste jaren rustig is, en dat de statushouders nauwelijks voor overlast hebben gezorgd.

Dat zegt ook Harm Ruijs. Hij voerde vier jaar geleden het woord namens actiecomité ‘Te veel en te lang’, dat protesteerde tegen de komst van het azc. Ruijs zegt geen moeite te hebben met het huisvesten van statushouders in Heesch. „Ik vind dat we mensen in nood gewoon moeten helpen.”

Het probleem is, zegt hij, dat er dan wel toezicht moet zijn op mensen uit een oorlogsgebied. „Dan denk ik aan kleinschalige opvang, goed integreren en sociale controle. Het lijkt erop dat dit hier niet is gebeurd. Het is vervelend om te zeggen, maar daar hebben wij vier jaar geleden al voor gewaarschuwd.”

Correctie (24 april 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond in het fotobijschrift dat de steekpartij in Heesch was. Dit moet Oss zijn. Dat is nu aangepast.