In beeld

Thuis trainen tussen hoop en vrees

Overal ter wereld proberen dansers in vorm te blijven, ondanks de lokaal geldende coronarichtlijnen van social distancing en/of volledige isolatie. Natuurlijk lukt dat maar ten dele, in krappe appartementjes en met les via het beeldscherm. Als de maatregelen in de toekomst worden versoepeld, zal het daarom in de danswereld nog wel enige tijd vergen voor iedereen weer ‘toneelklaar’ is. Dat geldt zeker voor immer naar perfectie strevende balletdansers.
Tja, en dan stuit je op het plafond. Patrik Holecek, solist van het Tsjechisch Nationaal Ballet, traint in zijn appartement in Praag. In Tsjechië, waar het virus op 1 maart voor het eerst opdook, werd al snel een volledige lockdown afgekondigd om de verspreiding af te remmen. Ook in Nederland werden dansers van grote en kleinere gezelschappen naar huis gestuurd, waar de frustratie van het niet-danser-kunnen-zijn groeit.
Foto Martin Divisek / EPA
In een balletstudio zijn dit soort houdingen volkomen normaal: daar liggen altijd wel dansers in adembenemende poses te rekken en te strekken, ondertussen kletsend of met een schuin oog de verrichtingen van hun collega’s observerend. Sophie Benoit, eveneens solist bij het Tsjechisch Nationaal Ballet, werkt nu in haar woonkamer. Waar haar zoontje overigens niet erg onder de indruk lijkt van de extreme lenigheid van zijn moeder.
Foto Martin Divisek / EPA
De een maakt er een ritueel van, de ander vindt het een vervelend klusje: spitzen prepareren. Linten en elastieken aannaaien, zool bewerken, de box (de harde punt van de spitz) in vorm hameren. Corps de balletdanseres Aubane Philbert van het Ballet van de Opera van Parijs heeft, zoals veel collega’s, na weken van thuiszitten waarschijnlijk meer paren gebruiksklaar dan ooit.
Foto Elena Fusco / AFP
Sommigen hebben geluk: in een tuin is er ruimte voor een passencombinatie, een sprong wellicht. Of een wel zeer doorgestrekte arabesque penché, zoals eerste soliste Nikola Marova (Tsjechisch Nationaal Ballet) hier voor de fotograaf en haar poes demonstreert. In de ruimte word je pas echt danser; met alleen barre-oefeningen, rekken en wat krachttraining verlies je onherroepelijk aan kracht en coördinatie.
Foto Martin Divisek / EPA
Zuid-Afrika ging een paar weken later dan Nederland in lockdown, maar ook Kristin Wilson van het Cape Town City Ballet heeft al weken geen studio meer van binnen gezien. Haar buren krijgen nu wel af en toe een mooie, gratis voorstelling als zij traint met een deurpost of balkonrand als steunpunt.
Foto Nardus Engelbrecht / AP
De eetbar (ze bestaan nog!) in het appartement van eerste solist Giovanni Rotolo (L) en solist Francesco Scarpato (R ) van het Tsjechisch Nationaal Ballet functioneert hier als barre. Dat is de horizontale stok die in elke balletstudio aan de muur is gemonteerd, als steunpunt voor het eerste deel van de les die dansers er dag in dag uit, jaar in jaar uit volgen.
Foto Martin Divisek / EPA
Thuis alleen trainen wordt op den duur saai, dus gaan veel dansers op zoek naar tóch wat creativiteit en artistieke uitdaging. Kristyna Nemeckova bijvoorbeeld, soliste van het Tsjechisch Nationaal Ballet, onderzoekt alternatieve poses op haar fauteuil. Ook dansers van het Nederlands Dans Theater demonstreerden onlangs in hun ‘live streaming event’ Switch Streams hoe hun directe woonomgeving inspireerde tot verrassende soli en een enkel duet.
Foto Martin Divisek / EPA
Veel dansers krijgen nu via het beeldscherm les. Ofwel via een ZOOM-sessie van hun eigen docent, ofwel van een op Youtube opgesnorde, onbekende balletmeester. Student Allison Vernon van de Universiteit van Utah heeft het vloerkleed opgerold om met de blik strak op haar laptop de dagelijkse training te kunnen doen in haar ‘thuisstudio’. Wel oppassen met die plafondventilator.
Foto Kevin Lamargue / REUTERS
Spitzen en tutu, die combinatie is bekend. Spitzen en gezichtsmasker kon wel eens het nieuwe tenue worden van de klassieke danseres, moet eerste soliste Alina Nanu (Tsjechisch Nationaal Ballet) hebben gedacht. Voor de danssector, van opleiding tot topgezelschap, betekent de anderhalvemetersamenleving gezien de bij uitstek fysieke aard van het werk geen uitdaging, maar een onmogelijkheid. Mondkapjes gaan geen uitkomst bieden. Je moet er ook niet aan denken.
Foto Martin Divisek / EPA
Geconcentreerd oefent prima ballerina Iana Salenko van Staatsballett Berlin terwijl haar zoontje onverstoorbaar speelt en haar collega-echtgenoot (zijn voet is nog net zichtbaar in de rechterbenedenhoek) toekijkt. Op het stukje zwarte balletvloer is maar plaats voor één; hij mag straks. Ook Het Nationale Ballet in Amsterdam heeft alle dansers van een stukje balletvloer voorzien, én een piepkleine barre om thuis zo optimaal mogelijk te kunnen trainen.
Foto Omer Messinger / EPA
Vast element in elke balletstudio: een grote spiegel. Onmisbaar controle-instrument en dagelijkse bron van frustratie voor perfectionistische dansers als Chun Wing Lam. De Hongkongse danser van het Ballet van de Opera van Parijs heeft het trappenhuis van zijn appartementencomplex opgezocht om zichzelf kritisch te kunnen bekijken. Dat mondkapje is in Hong Kong heel gewoon.
Foto Franck Fike / AFP
Misschien wel de beste illustratie van de drang om weer voluit te kunnen dansen geeft Petr Strnad, solist van het Tsjechisch Nationaal Ballet. Op het dank van zijn huis in Praag geeft hij uiting aan de diepste wens van vele dansers: vliegen.
Foto Martin Divisek / EPA
Is Magdalena Matejkova van het Tsjechisch Nationaal Ballet bang dat de kat haar besmet, of zij haar kat? In elk geval draagt zij een gezichtsmasker terwijl zij haar rekoefeningen doet. Ze zit bijna ín de boekenkast, want alsof thuis trainen al niet lastig genoeg is, heeft die kat natuurlijk, zoals katten eigen is, het héle vloerkleed opgeëist.
Foto Martin Divisek / EPA
Blijven trainen en hopen op betere tijden. Zoals duizenden collega’s wereldwijd werkt danseres Gabrielle Fairhead van het Cape Town City Ballet achter beroete vensters trouw aan haar plié’s, tendu’s, battements en cambré’s. Want er zál weer gedanst worden.
Foto Nardus Engelbrecht / AP