Reportage

‘Het zag er dramatisch uit met veel vuur en rook’

Bosbranden Het brandt al een paar dagen in Nationaal Park De Meinweg in Limburg. Dinsdagavond werden inwoners van het dorp Herkenbosch geëvacueerd.

Evacuatie van inwoners van Herkenbosch, dinsdagavond.
Evacuatie van inwoners van Herkenbosch, dinsdagavond. Foto Marcel van Hoorn/ANP

Thijs Otten draagt blauwe handschoenen als bescherming tegen corona. Voor de deur van de sporthal in Vlodrop draait hij er een sjekkie mee. „Is er al zoveel rook vanwege de brand in De Meinweg, maak ik nog extra rook”, grapt hij.

Het typeert Ottens laconieke reactie op zijn evacuatie in de nacht van dinsdag op woensdag. Met hem moesten nog zo’n 4.200 bewoners van het Limburgse Herkenbosch met spoed het dorp uit. „Begrijpelijk”, zegt de 65-jarige Amsterdammer, die in 2015 in Midden-Limburg neerstreek. „Koolmonoxide is een sluipmoordenaar.”

Otten hoorde via het laatste NOS Journaal van de evacuatie. „Even later kwam iemand in burger aan de deur om hetzelfde te vertellen. Ik heb wat onderbroeken, T-shirts en toiletspullen bij elkaar gepakt en ben naar een centrale plaats gegaan, waar bussen klaarstonden. Rond half twee was ik in de sporthal. We kregen koffie en een wafeltje. Daarna ben ik na mijn veldbed gegaan. Ik heb gelegen, niet echt geslapen. De stretchers staan trouwens op veilige afstand van elkaar.”

Overvallen door evacuatie

Otten is niet de enige die de nacht in de Vlodropse sporthal (48 bedden) moest doorbrengen. Andere geëvacueerden willen hun naam niet geven, maar ook zij wachten gelaten af. Een vrouw op het terras van de sporthal werd overvallen door de evacuatie. „De rook was wel indringend. Maandag ben ik gestopt met werken in de tuin. Dinsdag hebben we onze gebruikelijke wandeling door De Meinweg niet gemaakt.”

Foto Sascha Steinbach/EPA

Burgemeester Monique de Boer-Beerta (VVD) nam dinsdag aan het einde van de avond het besluit Herkenbosch te ontruimen. Rookontwikkeling en hoge concentraties koolmonoxide maakten dat noodzakelijk. Woensdagochtend rond zes uur was iedereen weg uit het dorp.

„Slechts 175 van de 4.200 inwoners hebben op centrale plekken onderdak gekregen”, vertelt een gemeentewoordvoerder. „De andere mensen zijn gaan slapen bij familie of vrienden in de omgeving.” Bewoners van zorgcentra zitten tijdelijk in hotels in de buurt. Woensdagmiddag maakte Boer-Beerta duidelijk dat de inwoners nog een nacht niet thuis gingen slapen: nog te gevaarlijk.

Ondergronds woekert de brand

Nederland beleeft een droog voorjaar. Het neerslagtekort bedraagt gemiddeld meer dan vijftig millimeter en loopt deze week vermoedelijk op tot meer dan tachtig millimeter. Zo’n groot neerslagtekort werd zelfs in het droogste jaar dat tot nu toe werd gemeten, 1976, niet gehaald, al is het jaar nog lang.

De brand in Nationaal Park De Meinweg ontstond afgelopen maandag. Bij de bestrijding kreeg de Nederlandse brandweer hulp van Duitse collega’s. Inmiddels zijn vier pelotons (zestien wagens) actief. Twee pelotons worden achter de hand gehouden. Van vuurhaarden was woensdagochtend geen sprake meer. Maar ondergronds woedt de brand wel voort. Helikopters storten water uit boven het gebied. Inmiddels is zeker 175 hectare natuur verloren gegaan. Dat is bijna 10 procent van de totale omvang van het gebied. De vrees bestaat dat toenemende wind het vuur weer laat oplaaien.

Voor de evacuatie van de inwoners van Herkenbosch had maandag al een eerste ontruiming plaatsgevonden. De zeventig paarden van een manege aan de rand van het dorp werden naar elders gebracht. „Dinsdagmiddag hebben we de eerste weer teruggehaald, omdat het er op leek dat het ergste achter de rug was”, vertelt Sonja Welter, vriendin van de uitbater, aan de telefoon. „Maar kort daarna laaide het vuur weer op en zijn de paarden weer weggebracht.” Zelf mogen ze in tegenstelling tot de andere inwoners van Herkenbosch voorlopig nog op hun vertrouwde plek blijven.

Lees meer over de bosbranden

Welter excuseert zich voor het gepruttel van het koffiezetapparaat. Ze zet koffie voor de brandweermannen die even op het terras uitrusten. „Gisteren zag het er dramatisch uit met veel vuur en rook in de buurt. Nu oogt het beter.”

De activiteiten van de landmacht in het bos ogen we onwerkelijk, vindt ze. Met tanks worden stoplijnen gecreëerd, zones zonder begroeiing, die het vuur moeten tegenhouden. Welter hoopt dat de brand niet opnieuw oplaait. „Maar alles is afhankelijk van de wind.”

Brand in Nationaal Park De Meinweg in Limburg. Foto Sascha Steinbach/EPA

Woensdagmiddag kregen de mensen uit Herkenbosch te horen dat ze minimaal nog een nacht buiten hun dorp moesten blijven. Geëvacueerden konden wel even terug met een pendelbusje voor het ophalen van medicijnen en het verzorgen van huisdieren. Toen de wachtrij daarvoor erg lang werd, ontstond woensdagavond irritatie en moest de politie helpen om de gemoederen tot bedaren te brengen. In de loop van donderdag krijgen de inwoners te horen of ze naar het dorp terug mogen.

Op de provinciegrens van Limburg en Noord-Brabant wordt ondertussen ook al enkele dagen een brand in de Deurnese Peel. In het Limburgse dorp Griendtsveen zijn daarom enkele tientallen woningen ontruimd. In de Deurnese Peel is al vierhonderd hectare natuur verbrand, volgens de gemeente Deurne is het de grootste Nederlandse natuurbrand ooit.

Update (16.30 uur): Dit artikel is geüpdatet met de informatie dat de evacués woensdag nog niet naar huis mogen.