De eredivisie 2019-2020 zal altijd het seizoen met een asterisk (*) blijven

Eredivisie Nu het seizoen is afgeblazen moet de KNVB besluiten nemen over Europees voetbal. En over de eredivisie van komend seizoen.

De besluitvorming over de eredivisie ligt formeel bij het bestuur betaald voetbal van de KNVB.
De besluitvorming over de eredivisie ligt formeel bij het bestuur betaald voetbal van de KNVB. Foto Jeroen Putmans/Hollandse Hoogte

Hoe beëindig je formeel een competitie die nog niet ten einde was? Dat staat vrijdag centraal bij een vergadering tussen de KNVB-top en de profclubs. Nu tot 1 september geen duels kunnen worden gespeeld, is de bond gedwongen het huidige seizoen af te breken. Een kwart van de duels in de eredivisie en eerste divisie moest nog worden gespeeld.

De besluitvorming ligt bij het bestuur betaald voetbal van de KNVB: Eric Gudde en Jean-Paul Decossaux. Maar in het Nederlandse poldermodel zal met clubs en andere partijen worden gesproken om tot een breedgedragen oordeel te komen. Al is dat lastig, gezien de structurele verdeeldheid en de botsende belangen van clubs. Rechtszaken zijn niet uit te sluiten.

Keuzes moeten worden gemaakt over de verdeling van de Europese tickets, en degradatie en promotie. De sportieve én economische gevolgen zijn groot: wel of geen Europees voetbal, wel of geen eredivisie scheelt clubs vele miljoenen.

1 Wat zijn op hoofdlijnen de scenario’s voor de eredivisie?

De makkelijkste oplossing is het huidige seizoen ongeldig verklaren – scenario ‘streep erdoor’. Een reden hiervoor kan zijn dat op basis van 26 van 34 speelronden geen conclusies te trekken zijn. De eindstand van vorig seizoen kan dan als uitgangspunt worden genomen. Dit is het model waar de hockeybond voor kiest: geen kampioen uitroepen, geen promotie en degradatie, en de indeling van de competities komend seizoen is gelijk aan de huidige.

Dit gaat sportief volledig voorbij aan dit seizoen. Dat wringt, met name voor clubs die goed presteerden, zoals AZ. Daarom zal serieus worden gekeken naar een oplossing waarbij de huidige ranglijst als eindstand wordt genomen – de pragmatische variant. Maar dat brengt tegelijkertijd ingewikkelde vraagstukken met zich mee, die verderop worden behandeld.

Een derde optie is de eredivisie volgend seizoen uitbreiden naar twintig clubs – de polderoplossing. Zo wordt ruimte gecreëerd voor SC Cambuur en De Graafschap, die eerste en tweede staan in de eerste divisie en daardoor kunnen claimen dat zij recht hebben op promotie. RKC Waalwijk en ADO Den Haag, laatste en voorlaatste in de eredivisie, zullen in dit scenario niet degraderen. Meerdere clubs zouden hier voor zijn.

Maar de uitvoering is lastig. Met 38 speelronden, start in september (op zijn vroegst) en weinig ruimte voor uitloop met het oog op het EK volgend jaar zomer, is er een kans dat het programma in de knel komt. „Dat is zelfmoord op de speelkalender”, zegt Pieter Nieuwenhuis van bureau Hypercube, dat clubs en bonden adviseert.

Sinds 8 maart wordt er niet meer gevoetbald

2 Is Ajax ‘kampioen’ als de huidige stand wordt aangehouden?

De verwachting is dat er geen kampioen wordt aangewezen. Mede omdat de verschillen tussen Ajax, koploper op doelsaldo, en nummer twee AZ minimaal zijn, zou dat misplaatst zijn, de titelstrijd lag nog helemaal open. Ajax zal zeer waarschijnlijk de boeken ingaan als nummer één, maar met een asterisk (*) erachter.

Ajax krijgt vrijwel zeker het zo gewilde eerste Champions League-ticket, dat in principe recht geeft op het lucratieve hoofdtoernooi. AZ krijgt een ticket voor de tweede voorronde. Ajax vindt dat logisch. „We staan bovenaan en hebben de afgelopen seizoenen verreweg de meeste punten voor Nederland in Europa behaald, de finale van de Europa League en de halve eindstrijd van de Champions League bereikt”, zei directeur voetbalzaken Marc Overmars onlangs in een interview met De Telegraaf.

Vanuit Nederlands perspectief is het financieel ook aantrekkelijker dat Ajax dat eerste ticket krijgt, zegt Nieuwenhuis. Bij rechtstreekse plaatsing is Ajax zeker van zo’n veertig miljoen euro startpremie, waar dat bij AZ twintig miljoen zou zijn – dat heeft te maken met de hogere Europese ranking van Ajax. Nieuwenhuis: „Dan zou ik er ook voor pleiten dat Ajax van die veertig miljoen er twintig inzet om de nood te lenigen in het Nederlandse voetbal.”

Lees ook: Verdubbeling profvoetballers met angst en depressieve klachten

3 Wat te doen met de drie tickets voor de Europa League?

Dat wordt complex. De bekerfinale Feyenoord-FC Utrecht gaat niet door. De winnaar zou recht hebben op een plaats in het hoofdtoernooi van de Europa League. Wat er met dat ticket gebeurt, is onduidelijk. Ook vindt er geen play-off plaats voor het laatste Europese ticket. Meest logische is nu een verdeling van boven naar beneden op basis van de ranglijst, voor de drie Europa League-tickets: nummer drie Feyenoord, nummer vier PSV en nummer vijf Willem II.

Dat zou zuur zijn voor nummer zes én bekerfinalist FC Utrecht. Wat het nog gecompliceerder maakt: FC Utrecht heeft een wedstrijd minder gespeeld (inhaalduel tegen Ajax) en zou bij winst Willem II op doelsaldo voorbij gaan. De vraag is óf en hoe dat te corrigeren.

4 Wat is de rol van de Europese voetbalbond UEFA in deze discussie?

De federatie zet nog steeds nadrukkelijk in op het uitspelen van de nationale competities. Alleen in bijzondere gevallen kan daar van worden afgeweken. Daar is in Nederland sprake van, nu overheidsmaatregelen voetbal in de komende vier maanden onmogelijk maakt.

De KNVB moet aan de hand van objectieve sportieve criteria wel duidelijk maken aan de UEFA waarom welke ploeg recht zou hebben op een Europees ticket. Donderdag vergadert het dagelijks bestuur van de UEFA en komt het met richtlijnen.

5Wat moet de KNVB met ADO Den Haag doen?

Dat is een lastige. Rechtstreekse degradatie dreigt. Terecht? Als het seizoen normaal zou worden afgemaakt, geeft Nieuwenhuis ADO op basis van een relatief makkelijk programma „zo’n 24 procent kans” om degradatie nog te ontlopen.

Dat ligt anders voor RKC Waalwijk. Dat zou in zijn model „99 procent zeker” degraderen. Mocht de KNVB dit seizoen volledig schrappen, of gaan uitbreiden naar twintig clubs, dan hebben RKC en ADO dus geluk. Fortuna Sittard, dat als nummer zestien nacompetitie zou moeten spelen, lijkt in de verschillende scenario’s uit te kunnen gaan van handhaving.

SC Cambuur en De Graafschap waren op hun beurt bijna zeker op weg naar promotie, zegt Nieuwenhuis. Het is de vraag in hoeverre de KNVB dat element laat meewegen. Net zoals de periodetitels van Volendam en NAC Breda, waarmee ze zich plaatsten voor de nacompetitie. Ook zij hebben recht van spreken.