Quarantainelief en quarantaineleed met wildvreemden delen

Bellen In tijden van quarantaine ontmoet je niet makkelijk nieuwe mensen, laat staan van over de hele wereld. Daar is nu een app voor.

Illustratie NRC

Ik stap net uit de douche als mijn telefoon gaat. Mijn eerste beller! Ik had een paar uur eerder QuarantineChat geïnstalleerd, een app die beloofde mij elke dag op een willekeurig tijdstip aan een vreemde te koppelen voor een gezellig telefoongesprekje. Ik schiet drijfnat in mijn joggingpak, neem op, en een vriendelijke vrouwenstem zegt dat ze me zal doorverbinden aan iemand die ‘somewhere’ op deze wereld woont. Ze geeft me ook alvast een suggestie voor een eerste gespreksonderwerp: misschien kan ik uit het raam kijken en beschrijven wat ik zie.

Ik kijk naar mijn uitgestorven binnenplaatsje, en vraag me af of dat boeiend genoeg is. En hoe moet ik eigenlijk opnemen? In de app heb ik aangegeven dat ik zowel Nederlands als Engels spreek.

Het liftmuziekje valt ineens stil.

„Hi, this is Manouk speaking”, zeg ik voorzichtig.

„Hói, met Sonja”, klinkt het opgewekt

„Haha! Een Nederlander.”

Het is al even geleden dat ik – buiten mijn werk om – contact heb met een onbekende. En ik ben niet de enige. Nu de wereld op slot zit, hebben veel mensen geen spontane gesprekken meer, mailt Danielle Baskin. Zij is een kunstenaar uit Californië en samen met collega Matt Hawkins de bedenker van QuarantineChat. „Voorheen praatten we misschien met de postbode, de buurman of de barista van ons koffietentje. Dit soort interacties geven je het gevoel verbonden te zijn.”

Ze hoopt dat de gebruikers van de app alsnog de „magie” kunnen ervaren van een „verrassingsgesprek”.

Het is ook mogelijk om via Corona Quarantaine Contact, een onlinecontactformulier van KRO-NCRV, aan een onbekende Nederlander gekoppeld te worden voor een telefoongesprek. Maar op QuarantineChat zitten 4.200 mensen van over de hele wereld.

De (gratis) belletjes duren meestal een half uur, maar mensen praten soms ook wel drie uur met elkaar, schrijft Baskin. „Omdat je niks over de ander weet, ga je het gesprek aan zonder oordelen of verwachtingen. Je bespreekt elkaars angsten, dromen, levens en steden. […] Ik heb met mensen gesproken die in Dubai, Oman en Tokyo wonen, en ik heb nu echt het idee dat ik iemand ken die daar woont. Het heeft mijn perspectief verbreed op wat er in de wereld gebeurt.”

Een uur in gesprek

Dat leek mij ook wel wat, en dus hang ik ineens met Sonja (48) uit Nijmegen aan de telefoon. We zijn beiden eventjes teleurgesteld dat we geen New Yorker of een andere exoot aan de lijn hebben, maar kletsen vervolgens bijna een uur over ons intelligente-quarantaineleven. Sonja blijkt een positivo. Als ik klaag dat ik sinds een week verloofd ben en dat niet live met vrienden en familie kan delen, zegt zij dat het ook wel heel romantisch is om nu veel tijd met z’n tweeën door te brengen. En als ik vertel dat ik soms een beetje somber word van alle coronaberichten die ik voor mijn werk moet redigeren, herinnert ze me eraan dat het heel fijn is dat ik überhaupt werk heb.

Sonja is vlak voor de coronacrisis thuis komen te zitten na een reorganisatie bij het softwarebedrijf waar ze werkte, vertelt ze, en gebruikt deze tijd om zich te oriënteren op de arbeidsmarkt. Ze wil misschien wel coach worden en heeft zich al aangesloten bij een groep carrièrevrouwen die elkaar helpen, zegt ze. Dat het leven nu vertraagd is, vindt ze eigenlijk wel lekker na jarenlang een stressvolle baan te hebben gehad. Ze knuffelt met haar kat, geniet van de zon en van de lucht zonder vervuilende vliegtuigsstrepen, en heeft een ukelele aangeschaft.

Dat ik opgewekter ophang dan ik opnam, is niet vreemd volgens Paul van Lange, hoogleraar sociale psychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ik ben net „neurologisch geprikkeld”. Mijn hersenen hebben extra hard moeten werken omdat ik mij in een onbekende moest verplaatsen die een andere achtergrond heeft dan ik. En dat geeft energie, zegt hij „Sociaal contact is een uitstekend middel tegen futloosheid. Bovendien kan je elkaar op ideeën brengen om je beter te voelen of om iets te bereiken.”

Psychologische drempels

Al hoeven we bepaald geen diepe gesprekken te voeren om profijt te hebben van interactie met vreemden. „Uit onderzoek blijkt dat zelfs een klein praatje met iemand op straat de meeste mensen een kortstondig geluksgevoel geeft. Ook degenen die worden aangesproken.”

Toch zijn we volgens Van Lange over het algemeen niet snel geneigd om contact met een onbekende te zoeken. In veel situaties, zoals in een winkel of op straat, zijn we vaak gericht op een ander doel dan contact. Maar ook bij het wachten bij een bushalte zijn er psychologische drempels, nog even afgezien van het veelvuldige gebruik van onze mobiele telefoon. We weten niet zeker of de ander een gelijkgestemde is, en mensen vinden het nu eenmaal prettig als hun meningen en ideeën bevestigd worden.

En we zijn ook, vaak onterecht, bang dat de ander misschien niet op contact zit te wachten, aldus Van Lange. „Mensen zijn risicomijdend. Bij twijfel gaan we niet tot actie over, en laten we de situatie zoals die was. Deze ‘status-quo-bias’ speelt een belangrijke rol bij veel menselijk gedrag. Daarom vind ik de QuarantineChat-app ook zo charmant. De drempels voor sociaal contact zijn weggenomen, omdat je weet dat de ander zich voor de app heeft opgegeven en het leuk vindt om met je te bellen.”

Lees ook: Schermverslaving ligt op de loer: hoe je afkickt van dat schermpje

Na Sonja krijg ik via de app nog een aantal leuke gesprekspartners, onder wie Ahmad (28), een Syrische tandarts die vijf jaar geleden vanuit Damascus naar Berlijn is gevlucht en ervan baalt dat hij zijn Duitse tandartsexamen nu niet kan afleggen. Maar als ik een Roemeense complottheorist aan de lijn krijg, blijkt het ook prettig dat je zo’n willekeurig gesprek makkelijk kan afbreken. Ik luister geïnteresseerd naar zijn bizarre levensverhaal - hij werd als jonge jongen uitgebuit in een Danone-fabriek, ging het Roemeense leger in, en is nu een vegan massagetherapeut in Londen. Maar als hij zegt dat vaccins gevaarlijk zijn omdat ze mensen gay kunnen maken, moet ik ineens héél dringend de was ophangen.