Opinie

Dans in de keuken, in bed en in bad

Joyce Roodnat Joyce Roodnat wil nog steeds echte kunst, maar wat echt is begint inmiddels wel te schuiven. Door Kadir van Lohuizen, en door de dansers van de Opera van Parijs.

Joyce Roodnat

Ik wil niet online, ik wil echt, schreef ik, bokkend tegen de berg kunst die zich elektronisch meldt. Het is surrogaat. Maar ook leerzaam. Volg één zo’n virtuele museumtoer en je weet weer wat een bezoekje aan een museum waard is. Nog steeds wil ik ‘echt’. Maar wat ‘echt’ is, begint te schuiven. Echt is toch echt die film van fotograaf Kadir van Lohuizen. Hij spurt met zijn videocamera door het Covid-19-verlaten centrum van Amsterdam. Zijn Amsterdam 2020 is een re-enactment van een oude film van Ed van der Elsken. Een hommage, dus. Maar hij verbeeldt ook hoe corona Amsterdam in stilte smoort. Geen tram te zien, zelfs de duiven op de Dam zijn weg. Het is een prachtig werk, voor iedereen te zien op videokanaal Vimeo, ook over twintig jaar als niemand meer weet hoe het voelde, die schijndode stad, alleen nog maar mooi voor zichzelf. Deze film levert iets nieuws en zonder corona was hij er niet geweest. Net als de dagelijkse Hauskonzerte van pianist Igor Levit (op Twitter, ik blijf ze volgen, ze worden steeds strijdlustiger). En net als de magnifieke videoproductie van les danseurs de l’Opéra de Paris.

In een flitsende montage zie je het verhaal van dansers in quarantaine. Dans aan het aanrecht, dans in de vensterbank, dans in bed en in bad. Twee dansers op hun balkon, een ballerina met een kleuter die door haar benen in plié kruipt. De film is van de hand van de cineast Cédric Klapisch, en die weet dat film maken meer is dan wat leuke beelden aan elkaar plakken. Hij regisseerde strak, hij monteerde zwierig, hij koos de beste muziek: geen melancholiek stukje Zwanenmeer maar de strijdlustige ‘dance of the knights’ uit Prokovjevs Romeo en Julia. Zijn video ontroert door de veerkracht waarmee de dansers hun rouw overstemmen. Maar hij raakt des te scherper doordat de film ook ons aller leven onder virusdominantie verbeeldt. Klapisch en de dansers bewijzen wat kunst vermag: ze laten het onzichtbare zien.

Bekijk ook de In Beeld over hoe dansers overal ter wereld in vorm proberen te blijven

Met oog op de toekomst moeten de kunsten nu ook het ondenkbare denken. Een beetje aanpassing kan het antwoord niet zijn. Een zaal met her en der plukjes publiek werkt niet, het zal radicaal anders moeten. Gooi die ruimte vretende stoelen eruit, verplaats de actie naar het midden van de zaal, zet het publiek eromheen in anderhalvemeter-vakken, staand of op klapstoeltjes. Zo kun je met meer naar binnen en ben je meer samen. En dan kan een groot orkest wél met zijn allen spelen – ja, dat klinkt anders, maar anders is beter dan niets. Dansers die samen in quarantaine blijven, kunnen samen in een stuk. Theater werkt allang met acteurs per videoverbinding, breid dat uit. En hoera voor de drive-inbioscoop. Ik zal de eerste zijn die daar binnen rijdt. Voor welke film dan ook.