Recensie

Recensie Muziek

Alles dreunt, rammelt en bonkt op de nieuwe Fiona Apple

Album De Amerikaanse zangeres Fiona Apple eist haar plek in het universum op met popmuziek die anders klinkt dan al het andere.

Honden blaffen door elkaar, potten en pannen worden met vorken en lepels bewerkt en tussen al dat helse lawaai is er nauwelijks plek voor gewone muziekinstrumenten. Een contrabas dient als anker. In het titelnummer van haar vijfde album Fetch The Bolt Cutters laat Fiona Apple er geen twijfel over bestaan dat ze een nieuwe richting is ingeslagen. Geen lieve pianodeuntjes meer, niet de aantrekkelijke indiepop van de hit ‘Criminal’ (1996) die haar een Grammy Award opleverde. De Amerikaanse zangeres breekt met alle conventies.

Percussie is haar nieuwe liefde en ze zoekt het ritme van alles wat op haar pad komt. Traditionele slaginstrumenten moeten het afleggen tegen emmers, stokken, bloemenvazen en zelfs een kartonnen doos met de botten van Fiona’s overleden hond. Alles dreunt, rammelt en bonkt op een album dat gaat over bevrijding en je losmaken van beproefde structuren. In het titelnummer zet Apple zich af tegen de ‘cool kids’ en de ‘it girls’ die haar buitensloten. Dan houdt ze zichzelf voor dat er maar één uitweg is: negeer het en ren op eigen kracht de heuvel op. De verwijzing naar Kate Bush en ‘Running Up That Hill’ is niet toevallig: als intelligente singersongwriter met bovengemiddelde muzikale bagage werd Apple vaak met Bush vergeleken.

Fiona Apple’s nieuwe stijl klinkt wilder, abstracter, uitdagender en vooral anders dan alle andere popmuziek. De albumtitel ontleende ze aan de Engelse detectiveserie The Fall, waarin een slachtoffer van marteling moest worden ontzet met een betonschaar (bolt cutters). Voor Apple staat het halen van de betonschaar voor het opeisen van persoonlijke vrijheid: „Red jezelf uit een situatie die je niet bevalt. Doe iets!”

Primitieve ritmes

Acht jaar gingen voorbij sinds Fiona Apples voorlaatste album The Idler Wheel. Moeizame studiosessies werden afgebroken en Fetch The Bolt Cutters werd bijna helemaal opgenomen in haar huis in Venice Beach. De ruwe, primitieve, opzwepende ritmes met intense samenzang maken Apple’s muziek direct en intiem, van de minimale pianobegeleiding in ‘Shameika’ tot het confronterende ‘For Her’ met alleen drums en handklappen. Het hakkelende ritme van ‘Newspaper’ en het percussiesalvo van ‘Heavy Balloon’ vormen de perfecte voedingsbodem voor de zelfverzekerde manier waarop Apple haar plek in het universum opeist: „I spread like strawberries, I climb like peas and beans.”

Fiona Apple is gegroeid, zoveel is duidelijk. Fetch The Bolt Cutters is een gedurfd album dat niet onderdoet voor de manier waarop David Bowie en Joni Mitchell zichzelf telkens opnieuw uitvonden.