Merkel is bang voor ‘orgie’ aan debatten over versoepeling

Corona Merkels uitspraak werd in Duitse media en door politieke tegenstanders uitgelegd als een poging niet alleen de deelstaat-premiers tot de orde te roepen, maar het hele debat over versoepeling van beperkende maatregelen de kop in te drukken.

Bondskanselier Merkel op een persconferentie in Berlijn, afgelopen maandag.
Bondskanselier Merkel op een persconferentie in Berlijn, afgelopen maandag. Foto Markus Schreiber / POOL / AFP

Bondskanselier Angela Merkel was begin deze week behoorlijk ontstemd over het feit dat de minister-presidenten van enkele deelstaten al speculeren over de vólgende versoepelingen, terwijl de eerste nog uitgevoerd moeten worden. In een besloten bijeenkomst met de top van haar partij hekelde ze de ‘orgieën van discussies over openingen’ (van winkels en bedrijven).

Het ook voor Duitse oren vreemde woord ‘Öffnungsdiskussionsorgien’ werd onmiddellijk gelekt naar de pers en leidde tot een storm van kritiek op de bondskanselier. De ophef overschaduwde haar boodschap dat de situatie gevaarlijk blijft en dat burgers niet het idee moeten krijgen dat ze langzamerhand wel wat losser kunnen omgaan met de coronaregels.

De indruk mag ontstaan dat Duitsland de zaak onder controle heeft, maar dat is bedrieglijk, zei Merkel maandag op een persconferentie. Ze wees erop dat pas over twee weken duidelijk wordt of de versoepelingen die deze week ingaan niet zullen leiden tot een scherpe toename van het aantal besmettingen. „We moeten geen seconde uit het oog verliezen dat we ondanks alles nog helemaal aan het begin van de pandemie staan.”

Merkels uitspraak over ‘orgieën’ werd in veel Duitse media en door politieke tegenstanders uitgelegd als een poging niet alleen de minister-presidenten tot de orde te roepen, maar het hele maatschappelijk debat over versoepeling van beperkende maatregelen de kop in te drukken.

Haar kritiek was „zacht gezegd een onbeschaamdheid”, aldus de plaatsvervangend chef van de politieke redactie van publieke omroep ARD in een commentaar. Merkel zou schermen met ‘denkverboden’, schreef een krant. Ze maakte dezelfde fout, schreef een andere krant, als toen ze haar beleid in de eurocrisis ‘alternativlos’ noemde, het enige mogelijke beleid – waarmee ze onbedoeld de opkomst van Alternative für Deutschland (AfD) een zetje gaf.

Wat de situatie in Duitsland onoverzichtelijk maakt is dat de deelstaten veel eigen bevoegdheden hebben. Zij kunnen zelf bepalen hoe zij de landelijk afgesproken beperkingen uitvoeren: sluiting van winkels, scholen én grenzen. Dat leidt tot een lappendeken aan bepalingen.

Zo had Merkel met de deelstaten afgesproken dat deze week winkels tot 800 vierkante meter weer open mogen, maar de dichtst bevolkte deelstaat Noordrijn-Westfalen besloot dat IKEA en andere grote meubelwinkels hun deuren ook mochten openen. Wat weer tot grote ergernis leidde bij de eigenaren van winkels van 1.000 vierkante meter die wél dicht moeten blijven, en tot de vrees bij Merkel en de gezondheidsautoriteiten dat meer mensen de straat op zullen gaan dan uit het oogpunt van de bestrijding van de pandemie verantwoord is.

Lees ook:Pas op voor Italiaanse toestanden

Illustratie NRC

Ook bij het heropenen van scholen, het houden van eindexamens en religieuze bijeenkomsten en het toestaan van kleine demonstraties zijn er verschillen. Beieren, dat net als Noordrijn-Westfalen zwaar getroffen is door het virus, voert een streng beleid, en stelt het dragen van een mondkapje in het openbaar vervoer en winkels verplicht. Het jaarlijkse Oktoberfest in München werd dinsdag afgeblazen.