Het is gortdroog, maar het seizoen is nog lang

Neerslagtekort Het jaar begon nog zo nat, maar al een maand valt er haast geen druppel meer. Maandag braken bosbranden uit.

Luchtfoto van de grote natuurbrand op de Mariapeel nabij het Brabantse Deurne deze week. De brandweer rukte groots uit en er werd een NL-Alert verzonden.
Luchtfoto van de grote natuurbrand op de Mariapeel nabij het Brabantse Deurne deze week. De brandweer rukte groots uit en er werd een NL-Alert verzonden. Foto Rob Engelaar/Hollandse Hoogte

Nederland beleeft een bijzonder droog voorjaar. „Uit een eerste snelle analyse komen we uit op een voorjaarsdroogte die twee tot drie keer per twintig jaar voorkomt”, zegt klimatoloog Rob Sluijter van het KNMI.

Het neerslagtekort bedraagt deze week gemiddeld meer dan 50 millimeter en loopt vermoedelijk op tot meer dan 80 millimeter, aangezien tot het weekeinde niet of nauwelijks regen wordt verwacht en het ook in de weken daarna minder dan gemiddeld gaat regenen.

Zo’n groot neerslagtekort werd zelfs in het droogste jaar dat tot nu toe werd gemeten, 1976, niet gehaald. Anderzijds: het seizoen is nog lang en er kan nog veel regen vallen. Sluijter: „Deze voorjaarsdroogte is te vergelijken met die in 2007. Toen ging het in mei flink regenen en werd het toch een heel natte zomer.”

Niettemin maken sommige waterschappen zich grote zorgen, vooral in het oosten en zuiden, op de hoge zandgronden die niet dicht bij rivieren liggen en het vooral moeten hebben van regenwater. De waterschappen hebben water bewaard voor droogte, maar elke nieuwe druppel is welkom. „Als de lijn zich doorzet, vrezen wij wederom grote droogte”, stelt waterschap Rijn en IJssel in de Achterhoek. „Dit tekort bereiken we normaal pas in juli.”

Zand stuift op de akkers

Als het niet alsnog gaat regenen, wordt dit het derde achtereenvolgende droge jaar – terwijl het zo gunstig begon. Na twee jaar waarin de grondwaterstanden tot zorgwekkend lage niveaus daalden, waren de voorraden weer op peil door de overvloedige regen afgelopen winter, vooral in een kletsnat februari. Sluijter: „Veel mensen zeiden dat de grondwaterstanden weer waren hersteld. Toen ging ineens de stekker eruit. Sinds half maart is er bijna geen druppel meer gevallen.”

De huidige droogte is „extreem”, zegt ook hydroloog Rob van Dongen van Staatsbosbeheer. „Je ziet het zand stuiven op akkers en wandelpaden.” Behalve gebrek aan neerslag speelt ook de verdamping een rol. Die is groot door felle zon en een droge harde wind, vaak uit het oosten.

Maandag braken er bosbranden uit in de Deurnese Peel in Brabant en De Meinweg in Limburg. Planten zijn nog maar net in bloei en krijgen onvoldoende water. En weidevogels „kunnen moeilijk regenwormen vinden omdat die niet meer in de harde bovenlaag zitten”, zegt Van Dongen.

De droogte heeft nog geen gevolgen voor de drinkwatervoorziening. Drinkwaterbedrijf Vitens gaf vorige week het advies zuinig met water om te springen. „Wij zagen een toename van 20 procent, doordat mensen thuis zitten en in de tuin werken, daar hun planten sproeien en de hogedrukreiniger hanteren”, zegt een woordvoerder.

Zorgelijk is de situatie echter allerminst. In de drinkwatervoorziening zijn „geen knelpunten”, staat dinsdag in de droogtemonitor van het Watermanagementcentrum Nederland, een samenwerkingsverband van Rijkswaterstaat, waterschappen en KNMI.

Er komt sinds enkele weken ook ineens veel minder rivierwater Nederland binnen. De afvoer van de Rijn bij Lobith zit met 1.250 kubieke meter per seconde ruim onder het gemiddelde van 2.200 kubieke meter voor deze tijd van het jaar. „Dat kan betekenen dat watertekorten gaan ontstaan, maar op dit moment zijn daar geen aanwijzingen voor”, aldus de droogtemonitor. De aanvoer van water uit de Maas is voorlopig „ruim voldoende om in de watervraag te voorzien”.