Recensie

Recensie Media

Een zomer lang iedereen gelijk

Documentaire In Crip Camp, geproduceerd door de Obama’s, neemt James LeBrecht ons mee naar het paradijs van gelijke rechten.

Gehandicaptenrechtenprotest in Crip Camp.
Gehandicaptenrechtenprotest in Crip Camp.

‘Ik hield van muziek. Ik hield van het leven. Ik wilde deel uitmaken van de wereld, alleen zag ik in de wereld niemand die op mij leek”, zegt regisseur James LeBrecht aan het begin van de Amerikaanse Netflix-documentaire Crip Camp. In de film die hij maakte samen met Nicole Newnham, vertelt hij over zijn ervaringen op een zomerkamp voor gehandicapten in de jaren zeventig. Crip Camp werd geproduceerd door Michelle en Barack Obama.

Op jeugdfilmpjes zien we LeBrecht als kind. Een vrolijk joch dat ondanks zijn niet functionerende benen, geen tel stilzit. Zijn handicap houdt hem niet tegen, de maatschappij wel. Het is een tijd ver voor de Americans with Disabilities Act die gehandicapte Amerikanen dezelfde rechten gaf als hun landgenoten. Scholen zijn niet toegankelijk voor rolstoelen, liftknopjes hebben geen braille. En veel kinderen met een zware handicap belanden in mensonterende tehuizen waar de zorg minimaal is en het leed groot.

LeBrecht heeft meer geluk. Hij groeit op in een zorgzame familie en gaat naar een gewone middelbare school. Maar hij blijft altijd ‘anders’ en zijn wereld is vreselijk klein.

Als tiener hoort hij over Camp Jened, een zomerkamp in de Catskill Mountains (New York) speciaal voor gehandicapte jongeren dat wordt gerund door hippies. Een plek waar je ‘waarschijnlijk wiet rookt met de begeleiders’. James LeBrecht kan niet wachten om te gaan.

Op zwart-witbeelden zien we hoe LeBrecht en andere tieners, allemaal met een lichamelijke beperking tot een zware lichamelijke handicap, op Camp Jened een klassieke zomerkamp beleven. Ze zijn flink hitsig, er wordt gehonkbald, waarbij het niet uitmaakt hoe goed of slecht (of helemaal niet) iemand kan lopen en ze gaan los tijdens dansavonden. Als er schaamluis wordt geconstateerd in het kamp, moeten alle matrassen uit de cabines worden gesleept en gereinigd.

Ontzettend gewoon

De beelden zijn een halve eeuw oud maar voelen uitzonderlijk in de manier waarop de gehandicapte jongeren worden weergegeven. Zonder enige medelijden of curiositeit, zonder tragedies of moeilijkheden om te overbruggen. Maar gewoon ontzettend gewoon. „Zou je gehandicapte mensen afgeschilderd willen zien als mensen?”, vraagt een van de kampeerders aan een andere aan het begin van de documentaire.

Lees ook over het contract tussen Netflix en de Obama’s: Honderden miljoenen om een ster aan je te binden

In de tweede helft van Crip Camp wordt duidelijk dat Camp Jened nog veel meer was dan een bijzondere plek waar iedere aanwezige een zomer lang gelijk was. Het hippie-zomerkamp bleek uiteindelijk een katalysator voor de gehandicaptenrechtenbeweging in Amerika, gedreven door meerdere oud-Jenedtieners en -begeleiders.

Wat ze bereiken is groots. Maar het feit dat Crip Camp dit belangrijke moment in de geschiedenis van de Amerikaanse mensenrechten pas zoveel jaar later – voor het eerst – vertelt, geeft wel aan dat de wereld nog steeds niet zo gelijk is als Camp Jened was.