Australië wil Facebook en Google vergoeding voor gebruik nieuws opleggen

Reclamegeld De Australische regering wil techreuzen dwingen om een deel van hun reclamegeld af te dragen aan nieuwsmedia, als vergoeding voor het gebruik van artikelen.

De Australische ministers Josh Frydenberg (Financiën, rechts) en Paul Fletcher (Media) kondigden maandag hun maatregelen tegen Google en Facebook aan.
De Australische ministers Josh Frydenberg (Financiën, rechts) en Paul Fletcher (Media) kondigden maandag hun maatregelen tegen Google en Facebook aan. Foto Mick Tsikas, AP

Australië wil Google en Facebook dwingen om een deel van hun advertentie-inkomsten af te staan aan lokale mediabedrijven. Dat heeft de Australische regering deze week bekendgemaakt. Door de coronacrisis zijn de reclame-inkomsten van veel nieuwsbedrijven ingestort. De stap kan van belang zijn voor nieuwsuitgevers in de hele wereld.

Volgens de Australische minister Josh Frydenberg (Financiën) publiceren de Australische mededingingsautoriteiten eind juli bindende regels voor onder meer Google en Facebook. Die zouden een „billijke vergoeding” moeten betalen voor het gebruik van nieuwsberichten die zijn gemaakt door Australische redacties.

Nieuwsuitgevers wereldwijd vinden al jaren dat de grote Amerikaanse techbedrijven profiteren van hun journalistieke werk door reclame te verkopen rond artikelen die zij hebben geschreven. Ze wijzen onder meer op Google News, het koppenoverzicht van Google, en op Facebookgebruikers die nieuwsartikelen delen. De tech-giganten op hun beurt stellen dat zij juist zorgen voor meer bezoekers aan nieuwssites.

Australië denkt nu Google en Facebook te kunnen verplichten zo’n vergoeding te betalen door een beroep te doen op mededingingsregels – en niet op het auteursrecht. In het verleden hebben onder meer Frankrijk en Spanje geprobeerd lokale uitgevers bij te staan, maar nog zonder resultaat.

Lees ook: Wat zullen we eens doen met het Facebookbeest?

Europese stappen

Daarin komt mogelijk verandering. Vorig jaar spraken het Europees Parlement, de Raad van ministers en de Europese Commissie een nieuwe auteursrechtenrichtlijn af. Die moet ervoor zorgen dat Europese nieuwsmedia zich kunnen beroepen op een uitgeversrecht waarbij techbedrijven licentiekosten moeten betalen als zij delen van nieuwsberichten overnemen. De richtlijn wordt op dit moment verwerkt in nationale wetgeving in de landen van de EU.

Dat gaat niet zonder slag of stoot. Vorige week nog droeg de Franse mededingingstoezichthouder Google op om met Franse uitgevers te gaan onderhandelen over een vergoeding voor het uitgeversrecht. De Franse waakhond vindt dat Google „ernstige en onmiddellijke schade” veroorzaakt door nieuws over te nemen.

De Nederlandse brancheorganisatie NDP Nieuwsmedia stelt dat „het uitgeversrecht investeringen van nieuwsbedrijven in onafhankelijke online journalistiek beschermt”. „Niet langer kunnen techbedrijven (grote) delen van artikelen overnemen zonder hiervoor een vergoeding te betalen. Behoudens een paar wettelijke uitzonderingen wordt hiermee de economische waarde van nieuwsberichten beschermd.”

Wereldwijd fonds van Facebook

De stap van Australische regering kwam nadat overleg met Google en Facebook niet had geleid tot een vrijwillige gedragscode. Facebook Australië reageerde deze week teleurgesteld op de aankondiging van de regering. „Covid-19 heeft gevolgen gehad voor elk bedrijf en elke bedrijfstak in het hele land, inclusief uitgevers. Daarom hebben we een nieuw, wereldwijd fonds aangekondigd ter ondersteuning van nieuwsorganisaties in een tijd waarin de advertentie-inkomsten dalen”, aldus een verantwoordelijke van Facebook. Het in maart aangekondigde fonds bevat 92 miljoen euro voor de nieuwssector.

Volgens de Australische regering zouden Google en Facebook „miljoenen dollars” moeten afdragen, maar specifiekere bedragen werden niet genoemd. De markt voor onlinereclame in Australië zou ongeveer 5,2 miljard euro groot zijn. Google en Facebook hebben samen een marktaandeel van een derde, exclusief rubrieksadvertenties.