Politie en justitie krijgen geen grip op illegale wapenhandel

Wapenhandel Het aantal mensen dat omkwam of gewond raakte door een wapen bleef vorig jaar ongeveer gelijk, blijkt uit nieuwe cijfers. Het lukt niet om de illegale handel lam te leggen.
Hulpverleners na een schietpartij in Cothen, eind vorige maand.
Hulpverleners na een schietpartij in Cothen, eind vorige maand. Foto Koen Laureij/ANP

De invoer van illegale vuurwapens en handgranaten in Nederland gaat ondanks de aanpak van politie en justitie nagenoeg onverminderd door. Het aantal schietincidenten was in 2019 ongeveer gelijk en ook het aantal wapens dat in beslag werd genomen bleef ongeveer ongewijzigd, blijkt uit cijfers die de politie maandag heeft gepubliceerd. De strengere aanpak van de wapenhandel haalt volgens de politie weinig uit: „Het strafrecht gaat geen oplossing bieden voor dit probleem.”

In 2019 werden er bij 646 schietincidenten 31 mensen gedood en zijn er 131 mensen gewond geraakt. Dat is nagenoeg evenveel als in 2018. Bijna 5.700 illegale wapens, waaronder 47 (vol)automatische wapens zoals kalasjnikovs, werden in beslag genomen. Er werden 61 incidenten met in totaal 82 handgranaten geteld, anderhalf keer zo veel als in 2018 en een verdrievoudiging ten opzichte van 2017.

Het aantal wapens dat in beslag werd genomen laat een lichte daling zien in vergelijking met 2018, maar de politie waarschuwt dat dat niet komt doordat er minder in omloop zijn. Smokkelaars halen geen grote partijen meer naar Nederland, maar rijden vaker op en neer naar de Balkan en Slowakije in het bijzonder, om kleinere bestellingen op te halen. Dat verkleint de pakkans en betekent dat ze minder op voorraad hebben. Voor politie en justitie betekent het dat het lastiger is om grote aantallen te onderscheppen.

Doorvoerland

Vuurwapens worden gevonden in onderzoeken naar misdrijven als overvallen maar ook in onderzoeken naar de illegale wapenhandel zelf. „Nederland is een belangrijk doorvoerland en speelt een belangrijke rol bij internationale wapenhandel”, schrijft Dick Schouten (bij de politie portefeuillehouder illegale vuurwapens) bij de cijfers. Criminelen zijn volgens de politie lastig op te sporen omdat ze door vrij verkeer van personen en goederen tussen de landen nauwelijks te betrappen zijn. „Je rijdt zo het land in”, zegt politiewoordvoerder Robbert Salome. „Dat geldt ook voor handgranaten: stop drie handgranaten in een broodtrommeltje.”

Om de handel tegen te gaan, moet volgens politie en justitie de huidige aanpak worden voortgezet. Toch stellen ze dat ook de wetgeving scherper zal moeten. In Nederland zou het volgens de deskundigen goed zijn om de verkoop van legale munitie verder te beperken. Sportschutters mogen nu maximaal tienduizend stuks aanschaffen, „elke dag opnieuw, bij wijze van spreken”. Een deel daarvan komt in handen van criminelen. In andere Europese landen zou de wetgeving voor bijvoorbeeld het onklaar maken van wapens sneller aangescherpt kunnen worden, vinden de politie en het OM. Maar met de aanpak van het aanbod van wapens is het probleem niet opgelost zo lang de vraag uit de misdaad zo groot blijft, aldus Salome. „Wij hebben het antwoord daar ook niet op, wat je nog meer zou kunnen doen.”