Nieuwe dodelijke virusziekte treft pimpelmezen

Tuinvogels In Duitsland, maar ook al in Nederland, sterven pimpelmezen aan een onbekende ziekte. Corona is het niet, maar wat wel?

Pimpelmees.
Pimpelmees. Foto Getty Images

Ze zien er versuft uit, ze zitten ‘bol’ – met hun veren wijd – en ze hebben alle schuwheid verloren. Soms is ook hun snavel verkleefd, en zijn de oogjes waterig. Sinds half maart is er in Duitsland sprake van een mysterieuze ziekte onder pimpelmezen, vaak met fatale afloop: sinds 9 april werden al meer dan 20.000 zieke of dode mezen gemeld. Dat meldt de Duitse natuurbeschermingsorganisatie Nabu. Ook in Nederland zijn sinds februari meldingen binnengekomen van ruim honderd zieke en dode mezen.

Wat de ziekte veroorzaakt is onbekend, vertelt woordvoerder Margriet Montizaan van het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC). „De komende tijd willen we testen op diverse virussen en bacteriën.” Het versufte gedrag en het bol zitten van de pimpelmezen doet denken aan de ziekte ‘het geel’, die veel onder groenlingen voorkomt. Maar de daarvoor verantwoordelijke parasiet, trichomonas, is niet bij de onderzochte dode pimpelmezen gevonden. Ook van het usutu-virus (dat sterfte onder merels veroorzaakt) is waarschijnlijk geen sprake.

Alleen pimpelmezen

Nabu meldt een paar gevallen van zieke koolmezen, maar over het algemeen lijken alleen pimpelmezen door de huidige ziekte getroffen. Vogelziektes zijn vaak soortspecifiek, zegt bioloog Kees van Oers van NIOO-KNAW, die veel onderzoek aan koolmezen doet. „Zeker als ze door virussen veroorzaakt worden. Bij diverse soorten – waaronder koolmezen – komen bijvoorbeeld vogelpokken voor, die leiden tot wratachtige gezwellen op de poten en rond de ogen, maar dat vogelpokkenvirus verschilt van soort tot soort. Vogels van verschillende soorten zullen elkaar dus niet zomaar aansteken.” Uit autopsie van vijf dode pimpelmezen door het DWHC blijkt dat vier van de vijf een longontsteking hadden. Maar dat het om een besmetting met het nieuwe coronavirus gaat, achten de onderzoekers onwaarschijnlijk.

Onduidelijk is hoe besmettelijk de ziekte is. Maar om verspreiding te voorkomen is het ook voor pimpelmezen van belang om aan ‘social distancing’ te doen. Montizaan: „Veel meldingen worden gedaan door mensen die vogels bijvoeren. Het is aan te raden om voedertafels dagelijks schoon te maken, zodat vogels geen voer eten dat door een zieke soortgenoot besmet is geraakt. Ook is het belangrijk om water uit vogelbadjes elke dag te verversen.” Van Oers vindt het wat vroeg voor voorzorgsmaatregelen: „Het is nog onbekend of de ziekte zich via voer verspreidt.” Hij noemt het een voordeel dat het broedseizoen is, waardoor pimpelmezen hun territorium fel bewaken. „Daardoor blijven ze in principe wel bij elkaar uit de buurt.”

Lees ook: Koolmeessterfte toch niet de schuld van buxusmotrupsgif