Opinie

Is Booking te brutaal voor polderland NL?

Menno Tamminga

Eerst was het er eentje. Toen al snel twee en na een paar dagen ben ik gestopt met het tellen van de groeiende boosheid. De stand was op dat moment: drie columns, een nieuwsanalyse, een nieuwsrubriek, een essay en een spotprent. Booking Holdings, het Amerikaanse bedrijf achter de gelijknamige reissite, en zijn directievoorzitter Glenn Fogel zijn de gebeten hond. Booking wil in Nederland voor zijn ongeveer 5.000 werknemers gebruikmaken van de overheidssubsidie voor gedeeltelijke loondoorbetaling. Op het eerste gezicht weinig verrassend. Elke onderneming met 20 procent omzetverlies door de coronacrisis kan dat doen. Daarmee wil het kabinet banen redden.

Met de oorzaak van de crisis, het coronavirus, heeft Booking niets van doen. Het bedrijf is zelf de klos. Geen boekingen, geen inkomsten. Dus hoezo ophef?

Booking is een van de grootste particuliere werkgevers in Amsterdam. Opgericht in Nederland. Sinds 2005 in Amerikaanse handen. Een typisch voorbeeld van de kenniseconomie die Nederland zegt te koesteren. Maar hier geen greintje oranjegevoel, zoals bij KLM, dat 28.000 werknemers heeft. KLM heeft loondoorbetalingssubsidie gevraagd én denkt gered te worden met extra overheidssteun.

In afwachting daarvan schrapte KLM schielijk het uitgelekte voorstel voor een meer royale bonusregeling van topman Pieter Elbers. Kennelijk waren de dames en heren commissarissen van KLM vergeten dat bonusgedoe in coronatijd niet slim is. Daarentegen besloot directievoorzitter Fogel van Booking aan het begin van de crisis af te zien van zijn eigen salaris. Een mooi gebaar, toch? Helpt niet. ‘Staatssteun voor Booking’ werkt als de bekende rode lap op een stier. Waarom?

Booking is de economische variant van de ugly American, de lawaaiige, te dikke toerist

Booking is de economische variant van de ugly American uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. De lawaaiige, te dikke, in hawaïshirt gestoken toerist die blijk geeft van weinig gevoel voor de lokale omstandigheden. Deze variant is eigenlijk nog afstotender: hij weet namelijk feilloos de weg naar het overheidsloket. Naar óns geld!

Booking staat voor bijna alles waar weldenkend Nederland niks van moet hebben. Het bedrijf spot met de theorie van de ‘vrije’ markt, waar menigeen in gelooft, namelijk dat er talloze vragers en aanbieders zijn. Daardoor bezit niemand economische macht. De realiteit is anders. Booking heeft macht. Mede daarom is het zo winstgevend.

Booking is ook fiscaal handig. Met fiscale voordeeltjes trekt Nederland hoofdkantoren en mensen met schaarse talenten. Booking maakt, net als 20.279 andere bedrijven (cijfers 2018), gebruik van de zogeheten innovatiebox. Een fiscale stimuleringsregeling. Buitenlandse werknemers kunnen aanspraak maken op een belastingkorting. Begin 2018 maakten daar in Nederland ruim 74.000 mensen gebruik van.

Topman Fogel verdiende in 2018 402 keer zoveel (dankzij beloning in aandelen) als de doorsnee Booking-werknemer.

En, hoogtepunt van verspilling: Booking maakt schulden en koopt met dat geld ook eigen aandelen in. Fijn voor de beurskoers. Amerikaanse beleggers willen dat graag.

Maar nu houdt Booking de hand op. Alweer: omdat het kan. Ook een ondernemer is een opportunist.

Nederland koestert zijn welvaart en is trots op zijn sociale gezicht, maar voelt diep ongemak bij sommige ondernemingen die dat mede mogelijk maken. Nederland houdt van hun banen, niet van hun bazen en manieren. In goede tijden worden ze gedoogd, in barre tijden zijn ze de kop van Jut. Zoals premier Mark Rutte twee weken geleden analyseerde: „We zijn natuurlijk een land dat in de kern diep-socialistisch is.”

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.