Ook Disney vecht voor toekomst tijdens coronacrisis

Entertainmentbedrijf Kort geleden zag de toekomst van Disney er rooskleurig uit: dichtbij een monopolie in de filmwereld, een succesvolle aftrap van streamingdienst Disney+ en ronkende cijfers. Maar toen kwam de coronacrisis.

De hekken van Disneyland zijn gesloten.
De hekken van Disneyland zijn gesloten. Eugene Garcia / EPA

Bob Iger had het zo goed uitgedacht. In september publiceerde hij zijn memoires (The Ride of a Lifetime: Lessons Learned from 15 Years as CEO of the Walt Disney Company) en in februari zou hij de leiding van het entertainmentbedrijf uit handen geven aan Bob Chapek. Een beter moment om te stoppen was er haast niet. Iger zou Disney achter zich laten op het hoogtepunt, nu het met een geschatte marktwaarde van ruim 200 miljard dollar op een nóg succesvollere toekomst richtte. En toen kwam de pandemie.

Iger staat nu vermoedelijk voor de grootste ‘ride’ van zijn ‘lifetime’: Disney overeind houden. Op papier mag Chapek dan sinds eind februari de kapitein zijn, maar uit een artikel in The New York Times bleek onlangs dat Iger achter de schermen het roer weer overneemt. Een vertrek op het hoogtepunt zit er niet langer in: Iger speculeert volgens het artikel zelfs al actief over een Disney na corona, met veel minder werknemers én een actieve voortrekkersrol in een nieuwe en onzekere entertainmentwereld.

Pretparken en cruises

De beelden van een maand geleden lijken inmiddels een film uit een obscuur verleden. Waar mensenmassa’s nu taboe zijn, opende Disneyland in Californië de deuren op 13 maart nog voor duizenden bezoekers. De onwil om op stel en sprong de boel te sluiten, valt enigszins te begrijpen. Van de attractieparken tot cruiseschepen en van grote bioscooptitels tot de verkoop van merchandise: Disney valt of staat uiteindelijk bij de uitgaven van de consument die snakt naar een vorm van entertainment.

Schoonmaakwerkzaamheden in het gesloten Disneyland (Californië). Eugene Garcia / EPA

Geen wonder dat de financiële klappen zich één voor één aandienden: pretparken moesten dicht, de cruiseschepen – themareizen waarmee Disney jaarlijks zo’n 4,5 miljard dollar verdient – bleven achter in de havens en alle winkels sloten de deuren. Dat loopt in de papieren: volgens zakenblad Forbes verliest Disney nu minstens 30 miljoen dollar per dag (ter vergelijking: in 2019 was de winst 31 miljoen dollar per dag). De marktwaarde schommelde in februari nog rond de 250 miljard, maar kwam sinds 10 maart niet meer boven de 200 miljard uit. Disney zag zich eind maart al gedwongen om een lening van 6 miljard af te sluiten.

Signaal afgeven

Begin april werden tienduizenden werknemers met verlof gestuurd en werd hen geadviseerd een uitkering aan te vragen. Het zou gaan om minstens 73.000 werknemers (op een totaal van 223.000 wereldwijd). Ook de top zelf blijft niet gevrijwaard: het hogere management levert zo’n 20 tot 30 procent van hun salaris in, terwijl topman Iger helemaal geen salaris ontvangt. In een interview met tijdschrift Barron’s spreekt hij over het ‘afgeven van een signaal’: „We hebben het geluk dat we een groot vermogen hebben opgebouwd om het bedrijf door deze periode heen te slepen. Dat betekent echter niet dat dit eeuwig door kan gaan. Daarom nemen we alle noodzakelijke stappen die nodig zijn om kosten te besparen, zoals de verloven en het beperken van salarissen aan de top.”

Ook op andere vlakken laat de crisis zich voelen: sportzender ESPN is eigendom van Disney, maar heeft door het stilleggen van alle sporten vrijwel niets om uit te zenden. De jaarlijkse inkomsten worden hier ingeschat op zo’n 4 miljard dollar. Disney is ook voor 51 procent eigenaar van Eredivisie Media & Marketing, en daarmee van FOX Sports. Ondertussen wordt druk nagedacht over oplossingen om de molen weer zo snel mogelijk draaiende te krijgen. Onderzoek naar manieren om de temperatuur van bezoekers te meten, bijvoorbeeld, zodat attractieparken in de zomer wellicht weer open kunnen. Maar die kans lijkt bijzonder klein.

Bioscoopfilms: uitstel en sneller online

Vorig jaar domineerde Disney meer dan ooit de bioscopen, de angst voor een monopolie werd in Hollywood steeds groter. Toch zou het succes aan de bioscoopkassa ook onder normale omstandigheden moeilijk te evenaren zijn, 2019 was een uitzonderlijk jaar. Bijna alles zat mee voor de filmtak van Disney: dankzij titels als Avengers: Endgame, The Lion King, Toy Story 4 en Frozen 2 werden er meerdere box office-records gebroken en haalde Disney een wereldwijde omzet van ruim 11 miljard dollar. Het record stond daarvoor op 7,6 miljard (2016). In 2018 werd een omzet van 7,3 miljard gehaald.

Voor 2020 stonden er – relatief gezien – kleinere films in de planning, met minder succesgarantie. Onward bijvoorbeeld, een animatiefilm van de studio Pixar die vlak voor corona in première ging. De opbrengst bleef in de eerste week ver achter bij vergelijkbare Disney/Pixar-films, iets wat niet alleen te maken had met het virus. Onward gaat over een magisch avontuur van twee broers en is geen vervolg of remake en had daarmee geen ingebouwd publiek. De film verkaste opmerkelijk snel naar Disney+. Ook Frozen 2 werd veel eerder dan gepland toegevoegd aan het aanbod van de in november gelanceerde streamingdienst.

Het zogeheten ‘window’ tussen het uitbrengen van films in de bios en het moment waarop ze thuis beschikbaar komen blijft onderwerp van discussie. Normaal gesproken verschijnt een bioscoopfilm pas drie tot zes maanden later op on demand-diensten (betaling per titel, huren of kopen) en later op streamingdiensten (abonnement voor volledig aanbod). Door corona laat Disney deze windows in sommige gevallen los, net als andere filmstudio’s. Grote titels als Black Widow en Mulan worden wel bewaard voor de bioscoop en komen later in het jaar uit. De kans dat Mulan, een film die zich ook nadrukkelijk richt op de Chinese markt, nog een keer moet schuiven is niet uitgesloten: momenteel staat de film gepland voor 24 juli.

Lees ook: Disney trekt de kluis open met Disney+ (NRC, 12/11/2019)

Lichtpuntje: Disney+ groeit als kool

Disney+ is het lichtpuntje in deze onzekere tijd en groeit als kool. Na Nederland, de VS, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland wordt de streamingdienst in steeds meer landen gelanceerd, waaronder VK en Frankrijk. „Disney+ zou hoe dan ook populair worden”, vertelde Iger tegen Barron’s. „Momenteel is het waarschijnlijk veel populairder dan we ooit hadden kunnen voorspellen.” De dienst, die in Nederland 6,99 euro per maand kost, wist in vijf maanden tijd 50 miljoen abonnees aan zich te binden. Er worden geen cijfers per regio gegeven, maar volgens onderzoeksbureau Telecompaper stond de app van de dienst eind 2019 op 10 procent van alle Nederlandse smartphones.

Analisten hadden verwacht dat Disney op zijn vroegst in 2022 het huidige aantal abonnees zou bereiken. Concurrent Netflix deed hier tien jaar over, maar heeft inmiddels wel een grote voorsprong: wereldwijd 167 miljoen abonnees. Deze dinsdag presenteert Netflix kwartaalcijfers en kan het zeer waarschijnlijk weer een flinke groei melden. Afgelopen week was de marktwaarde van Netflix voor het eerst groter dan Disney: 192 miljard dollar.

Lees ook: Song of the South is te controversieel voor Disney+ - Over de film die ontbreekt in de catalogus

Terwijl Netflix focust op nieuwe producties, verkoopt Disney+ vooral uit het archief. Van de nieuwe eigen producties wist alleen de Star Wars-serie The Mandalorian de gemoederen bezig te houden, vooral dankzij figuurtje Baby Yoda. De volgende grote serie, The Falcon and the Winter Soldier, moet in augustus te zien zijn, maar de productie van de superheldenserie ligt voor onbepaalde tijd stil. Het tweede seizoen van The Mandalorian staat nu nog gepland voor december. Disney heeft veel oude dingen in de kluis liggen en kan ook nog wel even strooien met recente bioscoopfilms. Sommige titels zullen zelfs meteen naar Disney+ verhuizen: Artemis Fowl (fantasyfilm gebaseerd op een populaire boekenreeks) is daar het eerste concrete voorbeeld van.

Hoewel de aanwas van abonnees enorm is, maakt Disney+ nog geen winst. Door investeringen wordt het verlies ingeschaald op 1,8 miljard dollar. In streamingdienst Hulu heeft Disney nog wel een troef. Terwijl Disney+ zich richt op het gezin, biedt Hulu volwassen, uitdagende producties aan zoals The Handmaid’s Tale, een serie over een vrouwenonderdrukkende staat naar de roman van Margaret Atwood. Hulu heeft in de VS 30,5 miljoen abonnees. Er zijn plannen om het platform in 2021 naar andere landen te brengen. Maar ook dat kan vertraging oplopen. Bij een van de grootste mediabedrijven ter wereld heeft men geen idee hoe de wereld er volgend jaar uitziet.