Diepterecord: prijs van Amerikaanse olie onder nul

Oliemarkt Amerikaanse olie beweegt gewoonlijk mee met de wereldwijde olieprijs, maar werd maandag ineens negatief. Dat is een unicum.

De oliemarkt kampt sinds het begin van de coronacrisis, nu zes weken geleden, met een kolossaal overaanbod.
De oliemarkt kampt sinds het begin van de coronacrisis, nu zes weken geleden, met een kolossaal overaanbod. Foto Max Whittaker/Reuters

Voor het eerst in de geschiedenis van de oliehandel is de olieprijs negatief geworden. Amerikaanse olie werd maandagavond op het dieptepunt verhandeld voor minus 40 dollar per vat. Maandagavond laat stond de prijs op minus 38,40 dollar (-35,36 euro).

Weliswaar gaat het alleen om de Amerikaanse olieprijs, maar het markeert een fase in de oliemarkt waarin alles op zijn kop staat. Maandagavond kon er geld verdiend worden door olie op te kopen. En omgekeerd verloren Amerikaanse producenten geld met ieder vat dat nog op de markt kwam.

De Amerikaanse olieprijs (West Texas Intermediate, WTI) stond al de hele dag zwaar onder druk op 11 à 12 dollar per vat (van 159 liter), maar begon rond 18.00 uur Nederlandse tijd ineens aan een duikvlucht die drie uur duurde. Dat de olieprijzen negatief konden worden, hielden veel analisten niet eens voor mogelijk. Het Noorse analysebureau Rystad noemde de negatieve prijzen „uniek en bijna onwerkelijk”.

De extreem lage prijs is deels het gevolg van de aanhoudende oliecrisis die ook schadelijk is voor de oliesector in de Verenigde Staten, waarbij de Amerikaanse markt gevoeliger is voor oplopende voorraden dan die op andere continenten. De grote klap kwam juist maandag, door het maandelijkse ritme van de Amerikaanse markt waarbij deze dinsdag contracten aflopen. „Dit is een gevolg van het extreme overaanbod op de korte termijn”, aldus energie-econoom Hans van Cleef van ABN Amro.

Brent-olie daalde 7 procent

De negatieve prijs bleef maandag wel een Amerikaanse aangelegenheid. De wereldwijd belangrijkste benchmark voor olie, de Brent-olieprijs, daalde maandag met slechts 7 procent naar 26 dollar.

De oliemarkt kampt sinds het begin van de coronacrisis met een kolossaal overaanbod. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) schat dat de wereldwijde vraag naar olie deze maand 29 miljoen vaten per dag lager ligt dan voor de crisis, toen er wereldwijd 100 miljoen vaten per dag doorheen gingen.

In het paasweekeinde maakten het oliekartel OPEC en Rusland afspraken om de productie vanaf mei met 9,7 miljoen vaten per dag te beperken. Dat was een unieke maatregel, maar zoals al verwacht werd hebben die afspraken de olieprijs niet hersteld.

Door de overschotten lopen de wereldwijde olievoorraden nog altijd snel op, ook in de Verenigde Staten. Dat geeft onrust op de markt, waarbij sommige analisten voorzagen dat de centrale Amerikaanse olie-opslag al in mei vol zou raken.

Die angst dat olie nergens meer heen kon, kwam maandag tot uitbarsting door het aflopen van termijncontracten. Partijen die contracten hadden gesloten om in mei olie in te kopen (zogeheten futures), willen de levering nu afhouden, en zetten hun contract massaal om naar juni. De oliemarkt in de VS dreigt zo verstopt te raken. De binnenlandse ligging van de Amerikaanse centrale opslag, in de staat Oklahoma, maakt het lastig om olie in tankers af te voeren.

Vanwege de lage olieprijs worden oliebronnen op het Amerikaanse vasteland in hoog tempo stilgelegd. Er waren vrijdag 529 actieve putten voor schalieolie en -gas, bijna de helft minder dan een jaar geleden.

Al in de tweede helft van 2019 zette de krimp in die Amerikaanse sector in. Nu er geld betaald moet worden om nog olie te pompen, is de kans groot dat meer winningsbedrijven in de VS het werk staken.

De koers van de internationale oliebedrijven bleef maandag ondanks de prijsval van de WTI redelijk op peil. Aandelen in de Amerikaanse concerns ExxonMobil en Chevron werden 4 à 5 procent goedkoper. Bij hun Europese concurrenten BP, Total en Shell bleef de koersdaling onder de 1 procent.

Dit artikel is maandag 20 april om 22.45 uur aangepast met de olieprijs van dat moment.