Vincent Bijlo: ‘De radio, metgezel voor arme thuiszitters’

Radioprogramma’s De radioprogramma’s klinken lang niet meer zo opgefokt als V.C., Voor Corona. Er is meer ruimte gekomen voor de luisteraars. Soms spreekt een huisarts ons toe. We kunnen elke dag op spreekuur.

Illustratie Nanne Meulendijks

Vreemde tijden, verwarrende tijden, bizarre tijden, rare, gekke, klotetijden, dag aan dag aan dag zeggen ze op vrijwel alle zenders hetzelfde. We zitten met z’n allen thuis, ik heb het deze week minstens 200 keer gehoord, zittend in mijn tuinkantoor, terwijl een koolmees, ik heb hem Wouter genoemd, zijn uiterste best deed de clichédeejays te overstemmen. De toon van „het is allemaal best heftig” is gemeengoed geworden, tot in de reclame aan toe.

Vroeger, zo’n anderhalve maand geleden, toen de intelligente lockdown nog gewoon binnenblijven heette, hoorde je nog reclamespots van spotgoedkope zonvakanties, pretparken en bioscopen. Dat was leuk, je mocht er niet heen, maar je kon je alvast verheugen op de nabije toekomst, waarin je als vanouds schouder aan schouder, snuivend en hoestend dat het een aard had, naar een film zou gaan kijken, No Time To Die bijvoorbeeld. Maar nu, nu zelfs James Bond door corona is geveld, nu klinken de reclames anders.

Lees ook Vincent Bijlo doet verslag van een weekje ouderwets radio luisteren

De hippische ondernemers krijgen een hart onder de riem gestoken door de Nederlandse Federatie van Ruitersportcentra. Over de paarden hoor ik niets, verdienen zij geen hart onder de beugelriem? De autobezitters worden bij verzekeraar Promovendum getrakteerd op een lagere premie, omdat er vrijwel niemand meer in staat is een ongeluk te maken. Stap nu over. De rijksoverheid roept de zelfstandige die in de knel zit op om zich te melden voor steun.

Geen kruidvatgekir van Hadewych Minis meer, geen asociaal geschreeuw over Social Deal, geen debiel geblaat van: surf naar stankhoeftniettestinken.nl, de economische toestand waarin de mensheid zich nu bevindt is een zegen voor het oor.

De radioprogramma’s zelf, daarmee bedoel ik de content, zo heet dat tegenwoordig, de inhoud tussen de reclames, zijn dat in het algemeen ook. Ze klinken lang niet meer zo opgefokt als V.C., Voor Corona, uitzonderingen daargelaten.

De toon is gematigd, het volume gezakt en er is meer ruimte gekomen voor ons, de luisteraars. We worden op alle mogelijke manieren betrokken. We kunnen elke dag op Corona Spreekuur op Radio 1. „Mijn man en ik hebben allebei corona. Ik ben de hele dag alles aan het ontsmetten, heeft dat eigenlijk wel zin?” De huisarts in de studio glimlacht mild, zoals alleen huisartsen dat kunnen, en zegt met zo’n geruststelstem die vrijwel elke huisarts kan opzetten, die stem wordt aangeleerd in de opleiding: „Nou, mevrouw, van elkaar kunt u het niet meer krijgen dus u kunt best iets rustiger aan doen met schoonmaken, als u er maar op let dat u de basishygiëne in acht neemt.”

Illustratie Nanne Meulendijks

Hartverwarmende acties

Ze hebben zelfs op Radio 1 in het weekend, er is geen sport meer, een opbeurend programma in het leven geroepen: Proost! Met Roos Moggré en Splinter Chabot. „Een positief getoonzet programma. Splinter en Roos ontvangen – op gepaste afstand – gasten in de studio om over eten, drinken en muziek te praten. Er wordt geproefd, gedronken, gekookt, gelezen, getroost en gezongen. Ook besteedt Proost! aandacht aan hartverwarmende acties in het land en er is ruimte voor gedichten van luisteraars.”

Er wordt dus van alles gedaan om het voor ons, arme thuiszitters, die virtueel mee kunnen borrelen en een hapje kunnen proeven van Ron Blaauws troosteten, een steak tartare, wat draaglijker te maken. Geen zender laat zich daarin onbetuigd. Wij mogen, in deze waanzinnige tijden, op veel stations bepalen welke muziek er gedraaid wordt. Dat doen we natuurlijk wel vaker, de Top 2000, de Top 4000, de Hart & Ziel Lijst, de Evergreen Top 1000, de Top 1000 Allertijden, de album Top 750, ze zijn allemaal door ons samengesteld, maar nu nog eens extra, want DE ZENDER IS VAN JOU!

Veel gesprekken met luisteraars, via de smartphone, die heeft het voordeel dat-ie veel en veel beter klinkt dan de telefoon van vroeger

Op Radio 10 mogen we onze favoriete tracks, uiteraard met ons verhaal, uit de Top 4000 aanvragen. Op 538, het station waarop al 28 jaar alleen maar dikke hits gedraaid worden, mogen wij uit alle Top 538’en van die afgelopen 28 jaar een nieuwe Top 538 samenstellen. Is dat vet of niet. En op 3FM, de slimste zender van Nederland, vragen ze geld voor een verzoekplaat, had John de Mol dat maar bedacht, om zijn gedaalde advertentie-inkomsten te kunnen compenseren.

3FM stond afgelopen week in het teken van Serious Request, onder het motto Never Walk Alone. Ach, Serious Request, dat was wat. Vroeger, ver V.C. haalde men er wel 15 miljoen Euro of meer mee op. Maar 3FM is 3FM niet meer. Alle deejays van toen zijn vertrokken en de zender wist daarna niet meer zo goed hoe het verder moest, het ontbrak aan visie, er kwamen te veel dikke hits en meligheid, het werd een zender van geforceerd jong doen. De luistercijfers kelderden. Men gooide het meermalen over een andere boeg, de muziekkeuze werd breder, toen weer smaller en toen toch weer breder, de slogan veranderde, Music Starts Here werd ingewisseld voor LAAT JE HOREN.

Voor het Rode Kruis

Ze doen hun best, met Serious Request. Het is erg leuke radio, met heel veel gesprekken met luisteraars, via de smartphone, die heeft het voordeel dat-ie veel en veel beter klinkt dan de telefoon van vroeger, die nog aan een draad zat. Luisteraars kunnen zelfs „beeldgast” zijn. Ze bellen dan in via Zoom en staan op een groot scherm in de studio. Dat scherm kun je dan weer zien via de webcams van de radiozender, je bent dus als het ware virtueel te gast in de studio, begrijp je wel? Ja, radio is niet meer alleen audio.

Die gesprekken met luisteraars gaan uiteraard over „de tijden”. Over zieken in de omgeving, mensen die overleden zijn, helden in de zorg of gewoon over niets in het bijzonder, een fijn lulpraatje op zijn tijd kan ook geen kwaad. Maar, gratis is het niet, er wordt geld opgehaald voor het Rode Kruis, dat kan dat goed gebruiken dus als je een plaat wilt horen, een track eigenlijk, platen worden er niet meer gedraaid, dan doneer je. Dan vraag je bijvoorbeeld, zoals iemand donderdag deed, Iedereen Is Van De Wereld aan, van The Scene, speciaal voor alle mensen die op de intensive care liggen.

Een fijn lulpraatje op zijn tijd kan ook geen kwaad. Maar, gratis is het niet, er wordt geld opgehaald voor het Rode Kruis

Je kunt ook diensten of producten veilen voor het Rode Kruis. Dat deed bijvoorbeeld de zingende politieagent Thijs. Ik kende hem niet, ik schijn de enige te zijn. Vorige week was Thijs op TikTok viral gegaan met een video waarop hij, geüniformeerd en wel, Don’t Stop Me Now van Queen zingt. Dus Thijs is nu geld waard. Hij gaf dinsdag een open-air concert bij een verzorgingshuis in het Gelderse Gendt, bejaarden blij, Rode Kruis blij, wij ook, want Thijs zong heel goed, hij zit al jaren in een coverband.

En zo draagt iedereen zijn steentje bij. Ook Mourice Plustuin, eigenaar van een tattooshop. Hij zet een halve sleeve op je arm, met het thema Never Walk Alone, als je er een flink bedrag voor over hebt. Nou, ik dacht het niet Mourice.

Roxeanne Hazes maakt schilderijen voor het goede doel. Mijn vrouw zei: „Vin, wees maar blij dat je ze niet kan zien.” Willie Wartaal rapt onverstaanbaar goed en strijder Sameena loopt 120 km hard in 24 uur, zonder haar hand ervoor om te draaien, ze hijgde er niet eens van.

Illustratie Nanne Meulendijks

Dat je erbij bent

En zo plooien alle zenders zich naar de tijden. Radio 4-presentator Sander Zwiep heeft een virtueel kamerorkest in het leven geroepen dat de Pavane van Fauré speelt. Je neemt thuis je eigen partij op, stuurt die naar de studio en Zwiep voegt die bij de partijen van de anderen.

Op Radio 5 doen ze bingo met platen en ze spelen de Titelquiz. Zet Een ----- Voor Je Raam Vannacht. Het kunst- en cultuurprogramma Volgspot laat elke avond een werkloze artiest een lied of conference maken met een link naar nu, een buitengewoon sympathiek initiatief, volgspot betaalt ervoor.

Het beste radioprogramma dat ik in deze krankjorume tijden gehoord heb is zonder twijfel De Staat Van Stasse, op Radio 2. Stefan Stasse laat de luisteraar elke avond tussen 8 en 10 op het scherm, net als bij Serious Request, plaatsnemen in de studio. Samen behandelen ze de dag. Ze wisselen nieuwtjes uit, kletsen wat, zo vanzelfsprekend en natuurlijk dat je het gevoel hebt dat je erbij bent. Bovendien hebben Stasse en zijn team een ontzettend goed gevoel voor radio maken. De show is gelardeerd met jingletjes, muziekjes en ultrakorte cabaretfragmenten en de muziekkeuze is zeer naar mijn smaak. Van de week lanceerde hij ook een podcast, En Toen Werd Het Stil, waarin hij 10 weken lang een groepje Nederlanders volgt, in deze tijden. Zo is de radio, meer dan ooit, de luistertijd is sinds half maart flink gestegen, onze metgezel geworden. Het medium verbindt, het heeft aan kracht gewonnen, de laatste maand.