Opinie

Coronajihad

Lotfi El Hamidi

Je kunt het belang van een lockdown in oorlogstaal communiceren, zoals Frankrijk, of vol dubbelzinnige signalen, zoals Nederland. Of heel beheerst en concreet, zoals de Duitse bondskanselier Angela Merkel onlangs deed. Als een geroutineerde docent gaf ze uitleg over de werking van de besmettingsgraad van het coronavirus. Merkel, die een doctoraat heeft in de kwantumchemie, maakte aan de hand van gemiddelden en percentages duidelijk hoe de huidige restricties ervoor zorgen dat de gezondheidszorg niet overbelast raakt.

Na haar uitleg voelde ik me weer die snotneus in de derde klas, maar dan met meer ontzag voor de leerkracht.

Maar niet iedereen is gauw onder de indruk van „het cijfertjes achter de komma beleidsdenken”, om een ongehoorde Nederlander te citeren, omdat het alleen maar zou leiden tot „irrationaliteit, eng maakbaarheidsdenken en starheid”.

Die houding staat niet op zichzelf. Wanneer sommige mensen het allemaal niet meer kunnen bevatten, hoe laagdrempelig de uitleg ook is, dan zoeken ze de verklaringen wel ergens anders. Genoeg zelfbenoemde experts op Facebook die toevallig hun vermoedens of verknipte denkbeelden onderschrijven.

Dus toen ook hier berichten verschenen over 5G-zendmasten die in brand worden gestoken, omdat die volgens sommige complottheorieën Covid-19 zouden veroorzaken, was dat niet geheel verrassend te noemen. Ook in dit nuchtere landje kunnen mensen in crisistijden veranderen in onberekenbare en irrationele wezens. Zoals na de aanslag op Koninginnedag in 2009, toen zwartkleurige Suzuki Swifts werden beschadigd omdat de dader met hetzelfde type auto zijn terreurdaad uitvoerde.

Het zou grappig zijn als het allemaal niet potentieel dodelijk was. Nee, het is niet van het kaliber Joden de schuld geven van de pest zoals in de Middeleeuwen, met alle pogroms van dien. Al zien we nu dat mechanisme elders wel ontstaan, zoals in India, waar moslims als zondebok worden aangewezen (complotdenkers daar hebben het over een ‘coronajihad’). En uitgerekend in China worden Afrikaanse migranten gediscrimineerd en onder toezicht geplaatst, uit angst voor een tweede uitbraak.

Het enge is dat het giftige complotdenken onder alle lagen van de bevolking voorkomt. Zelfs Nobelprijswinnaars blijken vatbaar voor ‘alternatieve feiten’, zoals viroloog Luc Montagnier, die op de Franse tv beweerde dat Covid-19 afkomstig is uit een lab in Wuhan. Of de Wit-Russische schrijfster en onderzoeksjournalist Svetlana Aleksijevitsj, die suggereerde dat 5G het immuunsysteem heeft aangetast.

De consequentie van het verdwijnen van God is de samenzweringstheorie van de maatschappij, schreef Karl Popper ruim een halve eeuw geleden. Het is nog altijd akelig actueel.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl @Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.