China wil de ‘klus’ in Hongkong afmaken

Zaterdag werden vijftien kopstukken van de pro-democratische beweging in Hongkong gearresteerd. Nu de wereld is afgeleid door de corona-uitbraak, ziet Beijing zijn kans schoon om voor eens en altijd een einde te maken aan de protesten.

De kleurrijke ondernemer Jimmy Lai (midden) was een van de vijftien arrestanten zaterdag. De overheidsacties waren de grootste sinds de protesten in juni vorig jaar begonnen.
De kleurrijke ondernemer Jimmy Lai (midden) was een van de vijftien arrestanten zaterdag. De overheidsacties waren de grootste sinds de protesten in juni vorig jaar begonnen. Foto Vincent Yu/AP

‘Beijing is vastbesloten om Hongkong te wurgen.” Dat zei Chris Patten, de laatste Britse gouverneur van Hongkong, in reactie op de arrestatie zaterdag van vijftien belangrijke pro-democratische leiders in de voormalige Britse kroonkolonie. Patten stuurde na de gebeurtenissen een officiële verklaring uit met zijn kritiek.

Het is de grootste overheidsactie tegen de pro-democratische beweging van Hongkong sinds de wereldwijde uitbraak van Covid-19. Die maakte verder demonstreren tegen de regering van Carrie Lam zo goed als onmogelijk. Onder de vijftien gearresteerden bevindt zich onder anderen de 71-jarige Jimmy Lai, een van de kleurrijkste ondernemers van Hongkong. Hij richtte de in Azië succesvolle modeketen Giordano op, net als de Apple Daily, een van de weinige media in Hongkong die kritisch durft te schrijven over de Hongkongse en Chinese overheid. Die kritische toon van zijn medium kostte hem eerder al zijn pro-Chinese adverteerders. Nu kan het Lai ook zijn vrijheid gaan kosten.

Ook de 81-jarige advocaat Martin Lee, oprichter van de Democratische Partij en lokaal bekend als de ‘vader van de democratie’, werd opgepakt. Formeel werden alle vijftien personen gearresteerd vanwege hun betrokkenheid bij de organisatie van en deelname aan de anti-Chinese protesten die Hongkong vanaf juni 2019 in zijn greep hielden.

Nu de wereld niet kijkt

China lijkt van de internationale uitbraak van Covid-19 gebruik te maken om de pro-democratische beweging in Hongkong voor eens en altijd de kop in te drukken, zonder dat de wereld daar veel erg in heeft of er veel tegen kan doen. Meest opvallend was een verklaring vrijdag, een dag voor de arrestaties, van de zogeheten Liaison Office, de vertegenwoordiging van de Volksrepubliek China in Hongkong. Daarin stond dat het de regering in Beijing is die Hongkong het recht om zichzelf te besturen verleent – maar dat dit recht niet absoluut is.

Lees ook: Hongkong staat in de vechtstand, een dialoog is ver weg

Dat is in strijd met wat er in de Basic Law is vastgelegd. Dat is de mini-grondwet van Hongkong, waaraan arrestant Martin Lee nog heeft meegeschreven. China gaat volgens de Basic Law alleen over de defensie en het buitenlands bestuur van Hongkong, binnenslands bestuurt Hongkong zichzelf. Als Beijing dat principe niet meer erkent, dan betekent dat het einde van het zelfbestuur voor Hongkong.

Luo Huining, hoofd van het Liaison Office, eiste eerder vorige week ook al dat Hongkong alsnog veiligheidswetten zou invoeren die subversie tegen de Chinese overheid strafbaar stellen. Buitenlandse politieke inmenging in Hongkong, het streven naar afscheiding van de Volksrepubliek en het openbaar maken van staatsgeheimen, worden door die wetten eveneens strafbaar.

In 2003 leidde het plan om veiligheidswetten in te voeren tot massale protesten. Elk verzet tegen de Chinese overheid zou daarmee onmogelijk worden, was de angst. Ook van de persvrijheid zou weinig overblijven. Door de protesten werden de wetten toen voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Blamage

Dat China hardhandig probeert om de pro-democratische krachten in Hongkong voorgoed monddood te maken, heeft óók te maken met de parlementsverkiezingen die voor september staan gepland. Het was een enorme blamage voor Beijing toen bij districtsverkiezingen in november vorig jaar de pro-Chinese partijen kansloos verloren.

Maar districtsvertegenwoordigers gaan over zaken als vuilnisophaal en busdiensten – en niet over politiek bestuur. Dat is anders met parlementariërs. China probeert nu al te voorkomen dat de pro-democratische krachten bij de komende verkiezingen opnieuw een grote overwinning kunnen behalen. De arrestaties en eventuele nieuwe veiligheidswetten kunnen ertoe leiden dat veel pro-democratische kandidaten zich niet langer kandidaat kunnen stellen. Ofwel omdat ze veroordeeld zijn, ofwel omdat ze als staatsgevaarlijke elementen niet verkiesbaar kunnen zijn.