Reportage

De koning is er, net als bij iedere ramp

Willem-Alexander Sinds eind maart bezoeken en bellen Willem-Alexander en Máxima mensen die getroffen zijn door de coronacrisis.

Koning Willem-Alexander was vrijdag op bezoek bij het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding in Rotterdam.
Koning Willem-Alexander was vrijdag op bezoek bij het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding in Rotterdam. Foto Patrick van Katwijk/ANP

In de nu belangrijkste controlekamer van Nederland, daar waar coronapatiënten verdeeld worden over beschikbare bedden, zit vrijdagmiddag de koning. Tussen de co-assistenten die verzoeken over verplaatsingen aannemen en die proberen te matchen met ziekenhuizen, de verpleegkundigen en de meldkamerspecialisten die de ambulances en soms een helikopter uitsturen, de majoor die de battle captain is en de logistieke operatie leidt.

De controlekamer is opgezet naar defensiemodel, daar wisten ze hoe je binnen enkele dagen een heel logistiek centrum uit de grond kunt stampen. Want vóór corona moesten artsen gewoon zelf rondbellen. Bas Leerink, die de leiding heeft over dit Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS), vertelt de koning dat hij nog foto’s heeft van lijsten met de wel dertig ziekenhuizen die hij afbelde, op zoek naar plek.

De koning vertelt wat hij eerder in Tilburg hoorde, toen hij daar de GGZ bezocht. Wat hem werd verteld in het Isala Ziekenhuis in Zwolle en het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch, waar hij sprak met verpleegkundigen en artsen. Hij bedankt iedereen, vertelt dat hij uit alle hoeken lof voor dit LCPS hoort.

Koning Willem-Alexander tijdens een werkbezoek aan de GGD in Tilburg. Hij sprak onder meer met medisch deskundigen over de verschillende fasen in de aanpak van de uitbraak. Foto Patrick van Katwijk"

Videobellen met daklozen

Bij een gewone ramp zou je de koning ook zien. Een arm om de slachtoffers heen, in gesprek met hulpverleners. Nu is dat niet anders: Willem-Alexander bezoekt al enkele weken mensen die betrokken bij de bestrijding van de pandemie. Koningin Máxima gaat naar mensen die getroffen zijn door de coronacrisis, zoals horecaondernemers en kwekers.

’s Middags videobellen ze. Met daklozen, met bejaarden, een kapper. Bij iedereen komt een grote glimlach op het gezicht. Kees, die normaal tijdens zijn dagbesteding bij Philadelphia Zorg in Rijssen stickers op pakken koekjes plakt, vertelt de koning hoe hij die taak mist. Mevrouw Vrieler in zorginstelling De Omring, in Noord-Holland, zegt tegen Máxima: „Hartstikke leuk dat ik u nu zo heb ontmoet.”

Sommigen luchten in zo’n videogesprek hun hart. Huisarts Esther de Hoon uit Oss vertelt dat ze blij is met de aandacht en warmte voor de zorg. „Maar hiervoor ging ik soms met verdriet en tranen naar huis, omdat ik soms met moeite voor patiënten kan zorgen, met name de kwetsbare. Ik hoop dat die aandacht voor de zorg er blijft.” Een ic-verpleegkundige uit het Tilburgse Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis vertelt hoe „heavy” het is dat ze geen arm om iemand heen kunnen slaan.

Zo’n gesprek of bezoek „is een boost”, zegt Ernst Kuipers, voorzitter van het Erasmus MC en van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, als Willem-Alexander is weggereden. „Het is een teken van zijn betrokkenheid.”

Koning Willem-Alexander spreekt in een klas via een videoverbinding met een leerling en een ouder tijdens een werkbezoek aan basisschool De Fontein. Foto Sem van der Wal"

Minder zichtbaar

Maar wat de koning en koningin doen, is wel minder zichtbaar dan normaal. Gewoonlijk wordt aan de meeste bezoeken enige ruchtbaarheid gegeven. Dan staan er zwaaiende schoolklassen en nieuwsgierige dorpsbewoners te wachten als de auto aankomt. De koning schudt handen, zwaait. Nu houdt hij afstand. De lunchende verpleegsters in de gang van het Erasmus MC pakken snel hun mobiel om een foto te maken. Patiënten kijken op: is dat hem echt? Met lange passen loopt Willem-Alexander door naar wat normaal de onderwijsruimte is.

Lees ook over de niet-coronazorg: Door inspanningen tegen Covid-19 sluipt ongelijkheid de zorg in

Daar praat hij onder meer over de gewone zorg. Hoe moet die niet-coronazorg weer opstarten, wil de koning weten. Marian Kaljouw, van de Nederlandse Zorgautoriteit, vertelt dat „honderdduizenden” patiënten wachten. Ze zegt: „Het kost mensenlevens.” Kuipers van het Erasmus MC vertelt hoe er normaal 3.500 nieuwe kankerdiagnoses per week worden gesteld. Dat zijn er nu maar tweeduizend.

De beste oplossing, vinden ze hier, zou een evenredige verspreiding van het aantal coronapatiënten zijn, zodat er overal ruimte komt voor andere zorg. Het allermooiste, zegt Bas Leerink van het LCPS, zou zijn dat ziekenhuizen al voor ze een bed geven aan een coronapatiënt er al gedacht wordt ‘waar is er capaciteit’.

En ja, antwoordt hij op de vraag van Willem-Alexander, dat betekent dat niet iedereen in zijn ‘eigen’ ziekenhuis kan worden opgevangen. KNO-arts Peter Paul van Benthem, voorzitter van de Federatie Medisch Specialisten, zegt: „Op de polikliniek is daar wel begrip voor.” Net zoals iedereen beseft dat nu „urgentie boven productie” gaat, zegt Kaljouw. Geen ziekenhuis dat nu geld verdient. De tijd dat ieder gesprek over de zorg over kosten ging, is wel voorbij, beaamt de koning.

Hij noemt het „uniek” dat onder verantwoordelijkheid van zorgspecialisten een hele coronastructuur is opgebouwd. Dan gaat hij weer, de tijd van de artsen is schaars, zegt hij.