D66 kritisch op kabinet tijdens eerste digitaal partijcongres

Online congres D66 hield deze zaterdag als eerste politieke partij een digitaal partijcongres. Tijdens de wat onwennige bijeenkomst werd opgeroepen tot Europese solidariteit in de coronacrisis.

Het congres van D66 moest door de corona-uitbraak dit jaar vanuit een filmstudio worden gehouden.
Het congres van D66 moest door de corona-uitbraak dit jaar vanuit een filmstudio worden gehouden. Foto Merlin Daleman

Wat is een D66-congres zonder borrel, zonder eindeloze rijen voor inspraakmicrofoons en zonder debat over de kleinste details en geroddel op de gang? „Efficiënt, maar wel een beetje saai”, zo omschreef fractievoorzitter Rob Jetten het deze zaterdag vanuit een filmstudio in Veldhoven. Daar schoven om de beurt bewindspersonen aan voor een Q&A, een panelgesprek of een interview. Leden en andere geïnteresseerden konden vanuit huis live meekijken en vragen stellen.

Eigenlijk zou het voorjaarscongres plaatsvinden in Nijkerk. De voorbereidingen waren al getroffen, afdelingen hadden zoals altijd bij D66 een flink aantal moties ingediend om te bespreken. Maar door de coronamaatregelen was de partij genoodzaakt voor een alternatieve vorm te kiezen. Het congres, zo werd besloten, zou in afgeslankte vorm doorgaan, volledig online.

In plaats van speeches schoven onder meer minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat), minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en fractievoorzitter Rob Jetten aan voor gesprekken. De ingediende moties die eigenlijk behandeld zouden worden, 76 in totaal, zijn vooruitgeschoven naar het najaarscongres in november, of zelfs naar het voorjaarscongres van 2021. D66 is de eerste partij die op deze manier congresseert, GroenLinks stelde het partijcongres uit door de coronacrisis.

Een beetje onwennig was het wel. De verbinding met D66’ers door het hele land wilde door een probleem met het geluid niet lukken. Sommige bewindspersonen keken niet in de camera, of in een verkeerde camera. Kijkers, dat waren er zo’n duizend, konden zich mengen in de chat naast de livestream. Van die mogelijkheid werd niet alleen door D66’ers gebruikgemaakt, er verschenen ook opmerkingen als: „D66 heeft een hekel aan ons landsbelang, alles voor de Nieuwe Wereldorde, ze slopen ons land hier.” En: „Hoe denkt D66 over de omvolking van Nederland?”

Kaags oproep solidair te zijn leek direct gericht op minister Hoekstra

Europese solidariteit

Wouter Koolmees, die zolang de coronacrisis duurt ook waarnemend vicepremier is, maakte bekend dat inmiddels anderhalf miljoen werknemers uitbetaald zijn door de loonkostenregeling die het kabinet vorige maand invoerde. Die is in het leven geroepen zodat werkgevers die krap bij kas zitten geen mensen ontslaan, de overheid neemt tot 90 procent van de loonkosten over.

Koolmees, zo werd zaterdag bekend, leidt ook de commissie die het verkiezingsprogramma voor D66 gaat schrijven. Daarin wordt hij onder meer ondersteund door Franc Weerwind, de burgemeester van Almere, Tweede Kamerlid Joost Sneller, oud-Europarlementariër Marietje Schaake en Roy Kramer, politiek adviseur van minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren.

Ollongren was zelf niet aanwezig bij het congres, maar bedankte haar collega’s in een videoboodschap wel voor de tijd waarin ze haar taken overnamen. Sinds november was Ollongren niet in staat haar werkzaamheden als minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier uit te voeren. Sinds deze week is ze weer terug als minister. Na de coronacrisis zal ze het vicepremierschap ook weer op zich nemen.

Kaag: geef solidariteit politieke zin

In een panelgesprek met D66-senator en hoofd van de intensive care van de UMCG Peter van der Voort, hamerde minister Kaag op solidariteit met andere landen. „Ik zou een duidelijke oproep willen doen om het woord solidariteit ook weer politieke zin te geven. Ook al zijn wij eruit in Nederland, we moeten dat in Europa doen. Als we het al niet willen doen uit medemenselijkheid, gedragen solidariteit, dan is het ook nog verstandig. We kunnen het niet hebben over bestrijding van virussen en irreguliere migratiestandpunten als we niet mondiaal denken. De kracht van Nederland zit juist in de verbondenheid met Europa. Daar moeten we in durven, daar moeten we compromissen in sluiten en daar moeten we niet alleen vanuit onze eigen positie denken, laat staan onderhandelen. Want dan kom je echt niet verder.”

Lees ook het interview met Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad: ‘Een sociaal antwoord is nu gevraagd’

Ze noemde niet zijn naam, maar de boodschap (Kaag keek recht in de camera tijdens deze woorden) leek direct gericht te zijn op minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA). Die maakte zich de afgelopen tijd niet populair bij zijn Europese collega’s door zijn – in hun ogen – starre houding waar het gaat om Europese noodhulp aan landen die hard getroffen zijn door het coronavirus.

Leiders in spé

Op de vraag wat in deze tijd nodig is van leiders, antwoordde Kaag: „kennis en rust. Je omringt je door experts, je maakt een afweging, maar je moet wel de verantwoordelijkheid nemen voor je besluiten. En ook midway, als blijkt dat je de verkeerde besluiten hebt genomen, moet je de koers wijzigen.” Ze refereerde in het gesprek regelmatig aan haar eigen ervaring in crisissituaties, Kaag werkte voor haar ministerschap in Libanon voor de Verenigde Naties. Eerder maakte Kaag tijdens de Nacht van NRC bekend het partijleiderschap van D66 „serieus” te overwegen.

Dat geldt ook voor de huidige fractievoorzitter, Rob Jetten. Hij sloot het digitale congres af. Ook hij zei kritisch te zijn op de inzet van het kabinet in Europa. „Het fundament van onze vrijheid is Europese samenwerking. Nederland moet laten zien solidair te zijn met Europese landen die zwaar getroffen zijn door het virus.”

Jetten reageerde ook op de kritiek die coalitiegenoten de afgelopen weken anoniem juist over hem uitten. Er werd hem een te scherpe toon verweten. Daarover zei hij: „Als fractievoorzitter in de coalitie hoef ik niet alleen maar applaudisserend aan de zijlijn te staan.”