Reportage

Virusvrij, afgesloten van de buitenwereld, hopen op het dorpsfeest in augustus

Toerisme valt stil Het historische Zuid-Spaanse bergdorp Zahara de la Sierra is nog steeds virusvrij. Toch beschouwt de burgemeester dit seizoen als verloren. „Wij richten ons op 2021”.

Het Zuid-Spaanse bergdorp Zahara de la Sierra. De bewoners hebben het coronavirus tot nu toe buiten weten te houden.
Het Zuid-Spaanse bergdorp Zahara de la Sierra. De bewoners hebben het coronavirus tot nu toe buiten weten te houden. Foto Javier Fergo

Zahara de la Sierra heeft zichzelf afgesloten van de buitenwereld. Het Zuid-Spaanse bergdorpje, dat normaal gesproken voor 95 procent leeft van het toerisme, heeft vier van de vijf toegangswegen geblokkeerd. Alleen bewoners en ‘essentieel’ bestemmingsverkeer zijn er nog welkom. En die moeten met hun auto’s eerst door een desinfecterende wasstraat. De kleine hoofdstad van de streek Sierra de Cádiz is ‘coronavirusvrij’ en wil dat vooral zo houden. „Door deze zomer hebben we al een streep gezet”, zegt burgemeester Santiago Galván Gómez (40). „We richten ons op 2021. We hopen dat we dan de schade weer in kunnen halen.”

Zahara de la Sierra is één van de aloude parels van het nationale park Sierra de Grazalema. Het dorp ligt op anderhalf uur van Andalusische havensteden als Marbella en Cádiz. Het was tot voor kort een populaire bestemming onder toeristen die vanaf de kust een dag de bergen in willen.

Van veraf zijn de witte huisjes van het in de achtste eeuw gestichte dorpje al te zien. Wie van de plaatselijke agent omhoog mag rijden, lijkt de Middeleeuwen binnen te gaan. De authentieke straatjes van Zahara de la Sierra zijn volledig uitgestorven. „Het is een heel dubbel gevoel”, zegt Isabel David, één van de 1.387 inwoners, vanachter haar mondkapje. „Het is fijn dat iedereen gezond is. Maar het doet pijn om te zien dat alles stil staat. Normaal is april één en al levendigheid.”

De abrupte wijze waarop het toerisme in Zahara de la Sierra door de uitbraak van het coronavirus stil is komen te liggen is illustratief voor heel Spanje, waar alle horeca al een maand dicht zit. Vrijwel alle buitenlandse toeristen moesten het land verlaten. Vorig jaar ontving Spanje nog een recordaantal van 83,7 miljoen toeristen, onder wie 3,7 miljoen Nederlanders. In 2019 gaven 58,5 miljoen buitenlandse toeristen van maart tot eind september 64,5 miljard euro uit, zo blijkt uit cijfers van het Nationaal Instituut voor de Statistiek (INE). Maar de toeristische sector beschouwt het komende hoogseizoen nu al als „verloren”.

Noodplan voor toerisme

Volgens het IMF zijn de financiële gevolgen van de crisis in Spanje nauwelijks te overzien. Naar verwachting krimpt de economie dit jaar met 8 procent en loopt de werkloosheid op van 13,7 naar 20,8 procent. De Spaanse regering zou aan een noodplan werken waarbij vooral wordt ingezet op het herstel van nationaal toerisme, terwijl de grootste pijn nog moet komen: buitenlandse gasten zullen deze zomer geweerd moeten worden. „Nee, je kunt je nu niet voorstellen dat Engelsen, Duitsers en Nederlanders hier op het terras zitten”, stelt burgemeester Galván.

Voorlopig blijven in Zahara de la Sierra de vijf hotels en pensions en de negentien barretjes en restaurants gesloten. Hoewel er op alle fronten sprake is van afvlakkende curves, worden er in Spanje nog altijd meer dan vijfhonderd ‘coronadoden’ per dag genoteerd. De kans lijkt groot dat de huidige alarmfase tot diep in mei wordt verlengd. En ook al is Zahara de la Sierra als één van de weinige gemeenten nog virusvrij, toch zullen de regels van de nationale lockdown ook voor dit Andalusische dorp blijven gelden. In het centrum zijn slechts een paar winkeltjes open. „Ik verkoop mijn brood normaal gesproken aan bars, restaurants en toeristen”, zegt Isabel María Nieto (53) in haar winkel, waar maar één klant tegelijk in mag. „Nu alleen nog aan de mensen van hier. We mogen dan het mooiste én het gezondste dorp van Spanje zijn, maar het is leuker met mensen van buiten erbij.”

Het was een bewuste keuze van Galván om direct op te treden toen het coronavirus zich vanaf 31 januari langzaam over Spanje verspreidde. Terwijl in Madrid en Barcelona nog werd gevoetbald, gedemonstreerd en concerten werden gegeven, nam de dorpsburgemeester direct maatregelen. Zo werd het bejaardentehuis al voor de nationale alarmfase, die 14 maart werd afgekondigd, afgesloten voor bezoekers. Voor ouderen werd een systeem bedacht om boodschappen aan de deur af te leveren en bewoners werden nadrukkelijk gewezen op hun verantwoordelijkheden. Zahara de la Sierra wist het virus zo met succes buiten te houden.

Lees ook over Nederlandse ondernemers in Spanje. Zij vrezen een kostbare verloren zomer

Asterix

Galván gaat voor in een wandeling door het dorpje en houdt stil op het pleintje voor de kerk van Santa María de la Mesa. Vijfhonderd meter lager ligt een stuwmeer te schitteren in de zon.

„Naast alle maatregelen die zijn genomen hebben we natuurlijk ook het één en ander aan de geluksfactor te danken”, legt de sociaal-democraat Galván uit. „Er komen natuurlijk altijd mensen van buiten die het virus mee kunnen nemen. Dat is tot dusver niet gebeurd. En door de unieke ligging konden we de wegen vrij makkelijk blokkeren en ons zo zelf afsluiten. Iedere maandag en donderdag desinfecteren we alles.”

Galván lacht als de vergelijking met het naamloze Gallische dorpje van Asterix ter sprake komt. De beroemde Franse stripfiguur en zijn vriend Obelix weten in hun avonturen als enigen in Gallia de Roemeinse troepen van Julius Caesar buiten te houden. „Ik ben een groot fan van Asterix”, stelt de burgemeester. „En ergens zijn er inderdaad wel gelijkenissen. Ons dorp heeft een rijke geschiedenis”, stelt hij, verwijzend naar 1483, toen de katholieken Zahara heroverden op de Moren.

Het is vooral zaak dat iedereen solidair met elkaar blijft. Zo zullen de horeca hier voorlopig geen rekeningen voor water en licht krijgen

Santiago Galván Gómez burgemeester

En nu bindt de bevolking op geheel eigen wijze de strijd aan met een onzichtbare vijand als het coronavirus. Galván: „Zonder gekheid. Het geeft met name de oudere bewoners bijzonder veel rust dat hier geen slachtoffers zijn gevallen. In nabijgelegen dorpjes als Alcalá del Valle en Ubrique zijn in de bejaardentehuizen de afgelopen weken al tientallen doden gevallen.”

Heel voorzichtig kijken de bewoners van Zahara de la Sierra nu naar de toekomst. Hoewel vrijwel alle feesten en activiteiten zijn opgeschort, hopen ze eind augustus toch het traditionele dorpsfeest te kunnen vieren.

Galván: „Het is vooral zaak dat iedereen solidair met elkaar blijft. Zo zullen de horeca hier voorlopig geen rekeningen voor water en licht krijgen. En dit jaar zal er geen belasting voor de terrasjes worden geheven. Laten we hopen dat we eind mei de poort weer voorzichtig open kunnen doen. En daarna steeds een stukje verder. Want zonder gasten van buiten kunnen we het op de langere termijn niet volhouden.”

Correctie (18 april 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond Sierra de Grazamela. Dat moet zijn Sierra de Grazalema. Dit is nu aangepast.