Trump wil Amerikaanse economie gefaseerd heropenen

Staten kunnen wat het Witte Huis betreft elk voor zich bepalen wanneer ze coronaregels versoepelen, volgens een aanpak in drie fasen.

President Donald Trump donderdag tijdens een persconferentie in het Witte Huis.
President Donald Trump donderdag tijdens een persconferentie in het Witte Huis. Foto Alex Brandon / AP

De Amerikaanse samenleving en economie gaan weer ‘open’ – gefaseerd en gecontroleerd. Dat heeft president Trump donderdag bekendgemaakt tijdens een persconferentie op het Witte Huis.

Vanaf vrijdag, zei de president, staat het gouverneurs vrij de maatregelen tegen de verspreiding van het Covid-19-virus op te heffen. Voorwaarde is dat hun staat (of delen daarvan) voldoet aan de criteria die de regering daarvoor heeft opgesteld. Het gebied moet de afgelopen veertien dagen steeds minder meldingen van griepachtige en Covid-19-achtige zieken hebben gezien. Het aantal vastgestelde Covid-19 gevallen of het percentage van positieve tests moet in diezelfde periode zijn afgenomen. De ziekenhuizen in deze gebieden moeten een „robuust testprogramma” in huis hebben voor alle medisch personeel.

Volgens Trump waren er donderdag al enkele staten die aan deze voorwaarden zouden kunnen voldoen. Namen wilde hij niet noemen, maar op vragen van journalisten over Montana, Utah en Wyoming, staten in het westen van de VS, ging hij impliciet bevestigend in.

De druk op de overheid, zowel federaal als op staatsniveau, om de coronamaatregelen op te heffen, is de afgelopen dagen flink toegenomen. In Lansing, hoofdstad van de staat Michigan, protesteerden duizenden burgers, sommigen met vuurwapens, velen met rode pro-Trump petjes, tegen gouverneur Gretchen Whitmer. De Democratische gouverneur is de afgelopen regelmatig door president Trump op de korrel genomen. „De droevige ironie”, zei Whitmer later op tv, „is dat zij met hun protest tegen de thuisblijf-maatregelen, waar ze zonder mondkapjes en allemaal dicht op elkaar bijeenkwamen, mogelijk verantwoordelijk zijn voor een verlenging van deze maatregelen.”

Werkloosheidsuitkeringen

Voor de regering is het zaak een evenwicht te vinden tussen de volksgezondheid en de economie. Donderdag werd de balans opgemaakt van de eerste volle maand van maatregelen tegen de epidemie: in totaal 22 miljoen Amerikanen vroegen een werkloosheidsuitkering aan. Het leenstelsel waarop het midden- en kleinbedrijf een beroep kan doen om de crisis te overleven, is uitgeput geraakt. „Dat is goed nieuws”, onderstreepte Trump. „We willen dat het wordt gebruikt.” Maar Republikeinen en Democraten in het Congres zijn het na een week onderhandelen nog niet eens geworden over een tweede pakket noodwetten à 250 miljard dollar.

Deborah Birx, een van Trumps belangrijkste medische adviseurs in deze crisis, zei dat het vermogen om te testen op het virus een belangrijke toets zal worden voor de openstelling van staten. De federale overheid neemt de verantwoordelijkheid daarvoor niet op zich, dat wordt aan de staten overgelaten. De afgelopen week is het aantal tests opgelopen naar zo’n 146.000 per dag, met zeer grote verschillen tussen de staten.

Drie fasen

Ook in de eerste van de drie fasen beveelt de overheid nog een streng regime aan. Kwetsbare mensen zouden thuis moeten blijven. Op straat zou iedereen twee meter afstand tot elkaar in acht moeten nemen en niet in groepen groter dan tien personen bijeen moeten komen. Scholen die nu dicht zijn, moeten dicht blijven, net als bars. Restaurants, bioscopen, sportscholen kunnen onder strikte voorwaarden open. Niet-essentiële reizen blijven afgeraden.

Staten mogen ‘door’ naar fase twee als zij daarna opnieuw veertien dagen een afname van de besmettingen zien. Dan nog wordt social distancing aanbevolen, de groepsgrootte mag de vijftig niet overstijgen, maar scholen en bars mogen weer open en reizen is weer vrij. Als de veronderstelling klopt dat verscheidene staten nu al in fase één zitten, dan zou fase twee op zijn vroegst op 1 mei ingaan.

Nog eens twee weken later zouden de eerste staten dan naar fase drie kunnen gaan. Dat is nog altijd niet normaal, zei viroloog Anthony Fauci tijdens de persconferentie. „Dat is wat je het ‘nieuwe normaal’ zou kunnen noemen.” Ook in deze fase wordt afstand houden aangemoedigd. Van normaal zou je volgens hem pas kunnen gaan spreken als er een vaccin tegen het Covid-19-virus is ontdekt.

Beleid van ‘inperking’

Robert Redfield, hoofd van de federale gezondheidsdienst CDC, zei dat het nieuwe regime in feite betekent dat de VS terugkeren naar het beleid van ‘inperking’ van de ziekte. Dat was ook de bedoeling in de eerste weken nadat de eerste besmetting in het land was vastgesteld, maar een trage respons en niet-werkende tests verhinderden een effectieve aanpak. Zodoende moest de uitbraak eerst worden beteugeld. Een document dat mede is opgesteld door medewerkers van de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC en waar The Washington Post dinsdag de hand op wist te leggen, stelde: „Stapsgewijs loslaten van de maatregelen zal leiden tot een toename van de besmettingen onder de bevolking.” Daarom staat ook in de huidige richtlijnen dat de medische instanties in de staten gereed moeten zijn om indien noodzakelijk snel voor voldoende intensive-carebedden en andere medische apparatuur te zorgen.