Opinie

Zo teer is onze economie niet

Depressie Economische malaise krijgt te veel aandacht, schrijft Focus op sectoren die groeien.
Foto Marcel van Hoorn/ ANP

Het IMF komt met de zwartste voorspelling uit zijn bestaan, en vooral Nederland wordt in die prognose hard getroffen. De modellen die het IMF gebruikt gaan echter over de oude economie. Die bestaat niet meer.

De Nederlandse economie is de afgelopen decennia onopgemerkt in hoge mate pandemie-resistent gemaakt. Nog maar één generatie terug waren pinnen, thuiswerken en thuisonderwijs volstrekt onmogelijk. De thuisbezorginfrastructuur die de afgelopen jaren is ontstaan, bestond nog niet. Een coronapandemie had bij de start van de eeuw de economie nog volledig lamgelegd. Maar dat is nu dus anders.

Belangrijke sectoren dragen het nieuwe weerstandsvermogen van de Nederlandse economie; de financiële en zakelijke dienstverlening, onderwijs en overheid. Zij vormen ruim de helft van het bbp. De bedrijfsorganisatie is er van de ene op de andere dag aangepast en telewerken is er nu de norm.

Er zijn ook sectoren die mede door corona, sterk groeien: de ICT, de telecommunicatie, de post, de koeriersdiensten en de gezondheidssector. Beleidsmakers richten zich nu te weinig op wat nodig is in deze sectoren. Naast de werknemers in de zorg lopen wellicht ook medewerkers in distributiecentra te veel risico op besmetting.

Hoe kan dat beter worden georganiseerd? Het soepel laten functioneren van de bedrijfstakken die door corona groeien, moet de hoogste prioriteit krijgen. We lijken ziende blind voor de kansen en knelpunten die zij nu ervaren. Dat is vreemd omdat alleen al de groeisectoren van de corona-economie twee keer zo groot zijn als de sectoren die platliggen.

Rampspoed vindt gewillig oor

De verliezers van structurele verandering weten de media zoals altijd te vinden. Ze hebben er belang bij hun nood te klagen en rampspoed vindt altijd een gewillig oor. Zo krijgt Nederland een scheef beeld van wat er gebeurt en moet gebeuren. Daarom dringt het niet door dat het opheffen van de maatregelen voor een gering deel van de Nederlandse economie een onverantwoord economisch risico is voor de sectoren die Nederland aan de praat houden. De vraag is of bijvoorbeeld het openen van de horeca opweegt tegen het risico dat het virus opleeft en andere sectoren in gevaar brengt.

Wat moeten we doen?

Lees ook; hoe hard krimpt de Nederlandse economie dit jaar

De waarschijnlijkheid van een nieuwe pandemie in de komende vijf jaar is ruim 10 procent. Dat was zo vóór corona en dat blijft zo. Belangrijk is daarbij dat het coronavirus ernstig is, maar dat de mortaliteit in vergelijking met ebola of mers meevalt. Corona is zo bezien de nuttige waarschuwing die we nodig hadden om ons voor te bereiden.

De uitdaging is om verder te kijken dan de top van de corona-epidemie en het dal van de coronarecessie. Wat hebben we nodig om het vertrouwen straks te versterken? Hoe maken we samenleving en economie nog beter bestand tegen de volgende epidemie?

Het is duidelijk dat de publieke infrastructuur wel was voorbereid op een pandemie, maar er niet voor was toegerust. De twee allerbelangrijkste knelpunten zijn de te geringe testcapaciteit en onvoldoende bescherming. Moeten hier voorraden worden opgebouwd of moet er binnenlandse productiecapaciteit worden opgezet? Een belangrijke vraag is of er moet worden geïnvesteerd in een permanent hogere capaciteit in de GGD en IC’s.

Ook het bedrijfsleven leert van corona. De kwetsbaarheid van internationale waardenketens en just-in-time leveringen is volstrekt helder. Hoe kan dat risico worden verminderd? Welke buffers en financieringsvormen zijn er nodig om de volgende pandemie te overleven? En meer optimistisch, want ook uit deze crisis komt iets goeds: we weten beter hoe we thuiswerken en de nieuwe veiligheidsprocedures straks kunnen gebruiken buiten crisistijd.

Het internationale bedrijfsleven heeft geoefend

Over het internationale bedrijfsleven ben ik optimistisch, want het heeft twee oefeningen gehad: de Brexit en de wereldhandelsval met 20 procent in 2008 waarvan het herstel binnen een jaar optrad. Het weerstandsvermogen is groot in de industrie, de groothandel, het vervoer en de logistiek. Deze sectoren worden getroffen omdat belangrijke handelspartners in het buitenland een volledige lockdown hebben verkozen waardoor de productie en afzet daar wegvalt. Nu het buitenland voorzichtig weer ‘open gaat’ kan herstel beginnen.

Om beter voorbereid te zijn op de volgende pandemie hebben we een langdurig investeringsprogramma nodig om middelen, kennis en kunde op het vereiste niveau te brengen en zo het vertrouwen in de toekomst te herstellen. Nederland zit niet op slot: we zijn op weg naar een nieuwe toekomst!

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.