‘Mijn hoofd knalt uit elkaar van onzekerheid’

De Impact In deze onzekere tijd zoeken mensen naar houvast. Maar wat als leerkrachten niet naar school durven? En kan dat miljoenenproject wel doorgaan? „Wie het best reageert op verandering overleeft.”

NRC sprak een maand lang met twaalf mensen die in de frontlinie stonden van de corona-epidemie. Van arts tot ondernemer, van schoolbestuurder tot supermarkthouder. Wat maakten zij mee? Wat waren hun zorgen? Hoe hielden ze de moed erin?

Kwakkelend zorgpersoneel werd er de afgelopen weken moedeloos van: de lange wachttijd voor een Covid-19-test – áls de GGD al testte. En dat is begrijpelijk, zegt regiomanager Armand Lagrouw van het Brabantse Surplus. De ruim 2.000 medewerkers die langer dan vijf minuten op anderhalve meter afstand van cliënten werken, in de thuiszorg en in verpleeg- en verzorgingshuizen, willen bij beginnende klachten weten wat ze mankeren, al was het maar om te voorkomen dat ze super spreaders worden. Zij kunnen daarom sinds maandag over een rotonde in Breda rijden. Daar staan verpleegkundigen die een uitstrijkje maken. Uitslag: binnen 24 uur.

Ook bij alle zorginstellingen van Pantein, waaronder tien verpleeghuizen, een ziekenhuis en thuiszorg vallen, wordt sinds een week buiten de GGD om getest, vertelt traumachirurg Lodewijk Poelhekke. Bij elkaar gaat het om honderden testen, te beginnen met medewerkers die klachten hebben. „Maar je ziet nu al discussie ontstaan of we het niet breder moeten trekken. Want wat als je besmettelijk bent nog vóór je klachten ontwikkelt? En hoe komen we aan voldoende middelen als we ook die groep willen testen?”

Zowel bij Surplus als Pantein werden in die korte tijd tientallen medewerkers getest. Uit de eerste resultaten blijkt dat ongeveer 15 procent positief test op Covid-19.

Het zijn niet de sterkste soorten die overleven en ook niet de meest intelligente. Het is de soort die het beste reageert op verandering.

Charles Darwin

Veel deelnemers aan deze rubriek zoeken naar houvast in deze onzekere tijd. Zoals Mirjam Leinders, bestuurder van de Amsterdamse stichting Innoord, waaronder zestien openbare scholen vallen. „Mijn hoofd knalt uit elkaar van onzekerheid”, zucht ze. Niet alleen wacht Leinders met smart op het kabinetsbesluit van 21 april: wel of geen versoepeling van de maatregelen in het onderwijs. Ook moet zij nadenken over de verschillende scenario’s en als het even kan voorzorgsmaatregelen treffen. ‘Moeten we plexiglas bestellen’, vroeg ze laatst aan haar huisvestingsmedewerker. Want stel dat leerlingen vanaf 11 mei in fasen weer naar school gaan in een anderhalvemetersamenleving. Dan wil je niet dat die spullen zijn uitverkocht. Maar er zijn grotere problemen: de leerkrachten die niet naar school durven. Op één school waren dat er 23 van de 25. Weigerouders die hun kind willen thuishouden zolang er geen vaccin is – meerdere schooldirecteuren uitten daarover hun zorg. De reparatie van leerachterstanden van kinderen van migranten, statushouders of vluchtelingen; de ‘coronageneratie’ noemde Leinders ze eerder. De vertraging in het RIVM-onderzoek naar de besmettelijkheid van kinderen. „En zo kan ik nog even doorgaan.”

Drie keer zoveel uitvaarten

Ook huisarts Maaike Roovers-Schellekens uit Sassenheim komt met een tegenvaller. Ruim twee weken geleden ontwikkelde zij corona-achtige klachten. Hoewel ze negatief testte, ging ze toch in quarantaine en dinsdag besloot ze weer aan het werk te gaan, na tien koortsvrije dagen. Vertelde ze op haar eerste werkdag nog hoeveel ze van die ervaring geleerd had – ook coronapatiënten die thuis herstellen, kunnen zich heel eenzaam voelen – en sprak ze het voornemen uit haar coronapatiënten nóg beter in de gaten te houden, een dag later volgt het bericht dat de klachten zijn teruggekeerd en dat ze weer thuiszit. „Wish me luck”, appt ze.

„Wie z’n tijd niet vult met werkweken van 80 uur, krijgt meer loze momenten. Dan kom je al snel uit bij de vraag: wat vind ik leuk en belangrijk?

Uitvaartondernemer Roland Kramer uit Den Bosch verzorgt drie keer zoveel begrafenissen en crematies als in dezelfde periode vorig jaar.

Afdelingsmanager Luc Tanja van de daklozenopvang van het Leger des Heils in Almere zag het drank- en drugsgebruik onder cliënten met een derde toenemen door een versoberde dagbesteding.


Supermarkteigenaar Paul Corbijn leed in één week anderhalve ton verlies en bezint zich op het miljoenenproject dat vanaf oktober in Vrouwenpolder moet verrijzen: een grote supermarkt, non-foodstore en cateringbedrijf. Hij vreest „een sneeuwbaleffect” als de bouw door een langdurige lockdown moet worden uitgesteld.

„Het zijn niet de sterkste soorten die overleven en ook niet de meest intelligente. Het is de soort die het beste reageert op verandering”, citeert Rob van Haaster wetenschapper Charles Darwin. De bloembollenkweker is blij dat het kabinet geld vrijmaakt voor de sierteelt en zoekt naar mogelijkheden om te innoveren. „Ik heb mijn dochter gevraagd of ze zich wil verdiepen in online bestellingen aan particulieren. Ook in onze sector wordt dat populairder. Als dat de nieuwe wereld wordt, wil ik niet achterblijven.”

Meebewegen doen ook chef-kok Soenil Bahadoer uit Nuenen en Monique Bueving van de voedselbank in Groningen. De eerste bezorgt deze week 75 gratis maaltijden aan ouderen. Uit maatschappelijke betrokkenheid, zegt hij, én om goodwill te kweken voor betere tijden. Bueving ziet een nieuw type vrijwilliger ontstaan: mensen met goede banen die normaal niet snel met armen in aanraking komen. „Als ze een voedselpakket afleveren ontstaan mooie gesprekken. Vooroordelen vallen weg, aan beide kanten.”

Door de coronacrisis worden mensen gedwongen tot introspectie, denkt sociaal-psycholoog Miriam de Graaff. „Wie z’n tijd niet vult met verjaardagen, festivals en werkweken van 80 uur, krijgt meer loze momenten. Dan kom je al snel uit bij de vraag: wat vind ik leuk en belangrijk? Mocht deze crisis lang duren, dan kunnen nieuwe patronen ontstaan die positief uitpakken voor het welzijn van mensen.”

Mary-Jo de Leeuw heeft nog een gratis advies voor degenen die zich in een liefdesavontuur-op-afstand willen storten: pas op voor coronagerelateerde smoezen op datingapps: ik zit vast in het buitenland en heb geld nodig voor een repatriëringsvlucht of ziekenhuisrekening. „Dat soort ongein wens ik, zéker nu, niemand toe.”

Miriam de Graaff (34)

Sociaal psycholoog, woont in Borne (Overijssel).

Monique Bueving (48)

Voorzitter van de voedselbank in de stad Groningen.

Lodewijk Poelhekke (47)

Traumachirurg en voorzitter van de vereniging van medisch specialisten in het Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer. Woont in Nijmegen.

Mary-Jo de Leeuw (45)

Cybersecurityexpert, woont in Wassenaar.

Roland Kramer (57)

Uitvaartverzorger in Den Bosch.

Armand Lagrouw (56)

Regiomanager bij Surplus, een organisatie voor verpleging en verzorging in Breda. Woont in Sprang-Capelle.

Maaike Roovers-Schellekens (45)

Huisarts in Sassenheim. Woont in Oegstgeest.

Soenil Bahadoer (52)

Chefkok en eigenaar van het twee sterrenrestaurant De Lindehof in Nuenen.

Paul Corbijn (52)

Eigenaar Plus-supermarkt in Vrouwenpolder.

Mirjam Leinders (52)

Bestuurder stichting Innoord in Amsterdam. Woont in Badhoevedorp.

Luc Tanja (53)

Afdelingsmanager daklozenopvang van het Leger des Heils in Almere. Woont in Amsterdam.

Rob van Haaster (50)

Bloembollenkweker in Vijfhuizen.

Ulfert Molenhuis (72)

Voormalig voorzitter van de voedselbank in de stad Groningen.