Necrologie

Lee Konitz’ lyrische altsaxofoon schrijnde aan de ziel

Lee Konitz 1927-2020 Konitz was lid van het befaamde Miles Davis Nonet dat het legendarische album ‘Birth of The Cool’ uitbracht.

Lee Konitz (saxofoon) met John Engels (drums), Florian Weber (piano) en Jeremy Stratton (bas) in het Bimhuis in 2015.
Lee Konitz (saxofoon) met John Engels (drums), Florian Weber (piano) en Jeremy Stratton (bas) in het Bimhuis in 2015. Foto Paul van Riel / HH

Voor de Amerikaanse jazzcomponist Lee Konitz begon zijn carrière met een klarinet en een methode voor zelfstudie. Vanaf zijn tiende wilde hij muzikant worden. Woensdag 15 april is hij op 92-jarige leeftijd in New York City aan longontsteking overleden. Konitz had de diagnose Covid-19, het coronavirus. Hij was de laatste overlevende van het befaamde Miles Davis Nonet.

Lee Konitz werd op 13 oktober 1927 in Chicago geboren uit Joodse ouders van Oostenrijkse en Russische afkomst. Al snel verruilde hij de klarinet voor een tenorsaxofoon en vervolgens voor de altsaxofoon. Hij debuteerde in de bigbands van orkestleiders als Teddy Powell en Jerry Wald. In 1948, op 21-jarige leeftijd, ontmoette hij in New York trompettist Miles Davis. Tussen 1949-1950 nam het nonet van Davis, negen muzikanten, een aantal nummers op dat later het album Birth of The Cool zou vormen. De cooljazz was het antwoord op de nerveuze, razendsnelle bebop die eraan voorafging. De cool is subtiel, melodischer en lyrisch. Ook is er minder ruimte voor improvisatie, die voor Konitz altijd de kern van jazz zou uitmaken. Daarom noemde hij het album later ‘slechts opgenomen muziek’.

Lees ook: Twists van Lee Konitz

Onorthodoxe frasering

Zijn samenwerking met pianist Lennie Tristano leidde tot een verdere verdieping van de cooljazz. In die jaren gold Konitz als een muzikant die zich kon meten met de reus onder de altsaxofonisten, Charlie Parker. Maar in een tv-interview distantieerde hij zich van de vergelijking met Bird, zoals Parkers bijnaam luidde.

Deze krant schreef over een optreden van Konitz, die op een van zijn Europese tournees ons land aandeed, dat zijn „lyrische alt soms bijna schrijnde aan de ziel”. Konitz bleef gedurende zijn gehele carrière trouw aan een jazzstijl met lange, lyrische melodielijnen en onorthodoxe frasering. Hij musiceerde met de grote namen van de moderne jazz, onder wie Ornette Coleman, Warne Marsh, Gerry Mulligan, Charles Mingus en Stan Getz.

In zijn latere ontwikkeling koos hij voor radicalere, meer experimentele muziekvormen.

Konitz woonde in Zweden en daarna in Keulen. In die tijd, de jaren zestig en zeventig, verdiepte hij zich in klassieke muziek, met grote liefde voor Bach. Hij beïnvloedde tal van jazzmusici, onder wie Paul Desmond. Hij componeerde de filmmuziek van Desperate Characters (1971) en trad op tijdens het Woodstock Jazz Festival met onder meer Chick Corea. Om zijn 87ste verjaardag te vieren speelde hij drie avonden in Cafe Strich in San Jose, Californië. Met het Jeff Denson Trio improviseerde Konitz op zijn favoriete jazznummers, waaronder het tijdloze ‘All The Things You Are’, een even swingend als lyrisch hoogtepunt uit de jazz.