‘Gevaarlijke situatie’ in asielzoekerscentra door tekort aan hulpmiddelen

Asielopvang Onder locatiemanagers van asielzoekerscentra heerst de angst dat Covid-19 zich verder zal verspreiden. In de azc’s zijn tekorten aan mondkapjes en desinfectiemiddelen.

Voetpad van het asielzoekerscentrum in Ter Apel naar het centrum van het dorp.
Voetpad van het asielzoekerscentrum in Ter Apel naar het centrum van het dorp. Foto Kees van de Veen

In ruim de helft van de Nederlandse asielzoekerscentra zijn onvoldoende beschermingsmiddelen voorhanden in de vorm van mondkapjes, handschoenen en desinfectiemiddelen die het personeel moeten beschermen tegen het coronavirus. Dit blijkt uit een samenvatting van een onderzoek vorige week afgenomen onder bijna 50 locatiemanagers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), dat is ingezien door NRC.

Het tekort aan beschermingsmiddelen leidt, volgens de locatiemanagers, soms tot gevaarlijke situaties, omdat medewerkers onbeschermd contact hebben met asielzoekers van wie sommigen Covid-19-symptomen vertonen. Een COA-woordvoerder: „Voor onze medewerkers geldt hetzelfde als voor alle andere Nederlanders: doe geen dingen waarmee je het risico loopt op besmetting.”

De afgelopen weken zijn 29 asielzoekers uit voorzorg in quarantaine geplaatst omdat zij mogelijk besmet zijn, volgens het COA. In ieder geval in Almere, Assen, Baexem, Maastricht, Rotterdam en Heerhugowaard zijn bewoners geïsoleerd. Bij een deel van de asielzoekers is het coronavirus vastgesteld.

Lees ook Reportage: wat betekent corona voor asielzoekers die in een vol azc wonen?

Weinig ruimte voor isolatie

Een kwart van de asielzoekerscentra heeft geen geschikte plek (of te weinig ruimte) om de asielzoekers te isoleren, stellen de locatiemanagers vast in het onderzoek. Er verblijven momenteel ruim 27.000 asielzoekers in de opvangcentra van het COA en het blijkt lastig om ruimtes vrij te maken waar – mogelijk besmette – bewoners geïsoleerd kunnen worden. Met hulp van de GGD worden asielzoekers soms buiten het azc in quarantaine geplaatst. „Het is geen probleem dat niet alle azc’s een eigen quarantaineplek hebben”, reageert de woordvoerder op de constatering van de locatieleiders, „het belangrijkste is dat de ruimtes geregeld zijn”.

Onder locatiemanagers heerst de angst dat Covid-19 zich de komende weken verder verspreidt in de azc’s. In azc’s waar vaak soms wel duizend bewoners wonen, vaak kamers met elkaar delen en samen koken, is vaak één quarantaineruimte beschikbaar. Een keuken en douche zijn meestal niet aanwezig. Hoelang ze in quarantaine blijven, weet de woordvoerder niet. „Zo lang als nodig is, maar geen maanden.”

Geen taal, sport en muziek

Sinds half maart moeten asielzoekers zoveel mogelijk in de opvang blijven. Taallessen, sporten en muziekactiviteiten zijn geschrapt, volgens de COA-woordvoerder. De taalles wordt tijdelijk online aangeboden. Door het grote gebruik van het netwerk was de wifiverbinding de afgelopen weken langzaam. Dat probleem is inmiddels opgelost, volgens de woordvoerder. Contacten tussen personeel en asielzoekers zijn gereduceerd tot het minimum.

Asielzoekers die zich vanaf 16 maart in Nederland hebben gemeld, krijg momenteel geen onderdak van het COA, maar worden opgevangen in een kazerne in Zoutkamp die beschikbaar is gesteld door het ministerie van Defensie en gerund wordt door het ministerie Justitie en Veiligheid. Deze locatie is bijna vol, Justitie zoekt een tweede plek. De hulp geeft het COA een beetje lucht, de zoektocht naar nieuwe opvanglocaties verloopt moeizaam.

De afgelopen weken lag de asielprocedure stil, nieuwe asielzoekers werden niet gehoord. Sinds eind vorige week is de Immigratie- en Naturalisatiedienst begonnen met ‘telehoren’, het afnemen van interviews op afstand, meldde staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Migratie en Asiel, VVD) vorige week in een brief aan de Kamer. Broekers-Knol hoopt dat het aantal gehoorde asielzoekers na een aantal weken op „hetzelfde niveau” is als voor de coronacrisis.