Profiel

Raskapitalist die nu de economie moet redden

Profiel | Rishi Sunak Als bankier in de Londense City geloofde hij in de heilzame werking van de markt. Nu moet de nieuwe Britse minister van Financiën op ongekende wijze ingrijpen in de economie.

Rishi Sunak, sinds februari van dit jaar minister van Financiën van het Verenigd Koninkrijk. De Britse pers denkt dat Sunak de potentie heeft om premier te worden.
Rishi Sunak, sinds februari van dit jaar minister van Financiën van het Verenigd Koninkrijk. De Britse pers denkt dat Sunak de potentie heeft om premier te worden. Foto Luke MacGregor/Bloomberg

Ken je die van de oud-master of the universe, de voormalige bankier en hedgefondsbeheerder, die zijn heil zocht in de politiek en pardoes als minister de grootste economische overheidsinterventie van zijn tijd uitvoerde? Dit is het wonderlijke verhaal van Rishi Sunak, de 39-jarige Britse minister van Financiën die nog geen twee maanden in functie is en nu al alle financiële principes van zijn partij, de Conservatieven, overboord heeft gezet. Alle middelen zijn geoorloofd om de schade te beperken voor de Britse economie, die dit kwartaal met 35 procent zal krimpen volgens de macro-economische adviseurs van de regering. Zelfs Tom Wolfe had zo’n waanzinnig plot niet kunnen verzinnen.

Als analist bij zakenbank Goldman Sachs (2001-2004) en partner bij investeringsmaatschappijen The Children’s Investment Fund (tot 2009) en Thélème Partners (tot 2014) geloofde Sunak in de tucht van de vrije markt. Dat moet wel als je opklimt bij TCI, dat bekendstaat om zijn aandeelhoudersactivisme. In Nederland regisseerde dit bedrijf in 2007 de overname van ABN Amro door Royal Bank of Scotland (RBS), Fortis en Santander. Sunak werkte toen bij TCI, maar was niet bij de zaak betrokken.

In de ideologie van hedgefondsbestuurders als Sunak werkt kapitalisme reinigend: inefficiënte bedrijven worden aangepakt door aandeelhouders. Die corrigerende werking moet dan weer voor succesvoller ondernemingen zorgen, die meer werknemers in dienst hebben, meer opdrachten aan onderaannemers uitdelen en zo hun rijkdom verspreiden.

Als politicus – Sunak werd in 2015 in het Lagerhuis gekozen als vertegenwoordiger van een kiesdistrict in Yorkshire – zijn vrijhavens een stokpaardje van hem. Sunak denkt dat het VK van de Brexit kan profiteren door tal van vrijhandelszones in te voeren in havens, waarin bedrijven geen invoer- en uitvoerheffingen hoeven te betalen en zo van belastingvoordelen kunnen profiteren. Dat zou de handel stimuleren. „Politici moeten vrij ondernemerschap en innovatie steunen om toekomstige welvaart zeker te stellen”, schrijft Sunak op zijn eigen website.

Gigantische draai

Voor een man die in zo’n klimaat gevormd is, moet het slikken zijn om te regelen dat de overheid 330 miljard pond (370 miljard euro) in de Britse economie pompt, dat de overheid 80 procent van de salarissen (tot 2.500 pond per maand) betaalt van werknemers en freelancers die zijn getroffen door de gevolgen van de coronacrisis, dat de Britse spoorwegen voorlopig genationaliseerd worden.

Die draai Sunak gaat moeiteloos af. Gedecideerd legde Sunak de afgelopen weken uit wat de nieuwe megamaatregel van die dag was om de economie te stutten. Hij deed geen moeite te pretenderen dat hij weet hoeveel de Great Lockdown het VK zal kosten. Japanse scenario’s van staatsschulden van 240 procent van bbp? Wie weet. We zijn allemaal nu een soort Japan, zie je Sunak denken. Zulke cijfermatige vrijblijvendheid zouden Christopher Hohn, zijn baas bij TCI en iconen in de City, nooit hebben geaccepteerd.

Het overlegforum van de G20 lijkt een setting waarin Sunak tot zijn recht komt

Toen hij in februari aantrad, werd nog laatdunkend gedaan over zijn positie. Voorganger Sajid Javid nam ontslag omdat hij weigerde de oekazes van Boris Johnson en zijn politiek adviseur Dominic Cummings op te volgen. Javid werd in Britse politieke kringen al denigrerend chancellor in name only genoemd, afgekort tot ‘chino’. De jongere Sunak werd daarom betiteld als babychino ofwel veel luchtig geklopte melk, zonder een korreltje echte koffie.

Die sneren verstomden sneller dan het tempo waarmee corona om zich heen grijpt op de Britse eilanden. Sunak heeft alles in zich om uit te groeien tot een boegbeeld van de coronacrisis. Hij praat afgemeten, maar soepel, oogt serieus en kalm. Zijn presentaties de afgelopen weken bevatten meer gravitas en kalmte dan die van Johnson, die op momenten ratelde.

Sunaks vader is huisarts en zijn moeder werkte als apotheker. Zij behoren tot de frontsoldaten van de NHS, de nationale gezondheidsdienst waar Britten nu collectief solidariteit mee tonen.

Dat het de Conservatieven van Sunak waren die tijdens austerity, de bezuinigingsslag die gemaakt werd om de bankenreddingen van 2008 te bekostigen, bezuinigden op gezondheidszorg laat Sunak onvermeld. Liever gaat hij prat op het feit dat hij uit „een NHS-gezin” komt.

Oxford en Stanford

Sunak, woonachtig in een landhuis uit de Georgian-tijd in het Noord-Engelse gehucht Kirby Sigston, weet dat een aanzienlijk deel van zijn kiezers boeren, middenstanders en kleine ondernemers zijn. Daar speelt hij behendig op in: hij pleit voor snellere internetverbinding in afgelegen regio’s, en noemt het midden- en kleinbedrijf „de ruggegraat van de Britse economie”. Op campagnemateriaal staat Sunak afgebeeld in wollen trui, met op de achtergrond een weiland met schapen.

Tegelijkertijd voelt hij zich thuis in meer internationale kringen. Hij studeerde politiek, filosofie en economie aan Oxford, net als oud-premier David Cameron. Sunak behaalde bovendien een MBA aan de Amerikaanse Stanford-universiteit. Daar leerde hij zijn vrouw Akshata kennen. Zij is de dochter van N.R. Narayana Murthy, een Indiase miljardair en mede-oprichter van Infosys, een van de grondleggers van IT-outsourcing.

Sunak heeft grote interesse in de economieën van Azië, mondiale groeimotoren die cruciaal zullen zijn in het herstel van de wereldeconomie. Als straks de volksgezondheidscrisis afneemt, wanneer dat ook is, zal internationale coördinatie moeten plaatsvinden. Tijdens de financiële crisis van 2008 was de G20 het overlegforum bij uitstek. Dat lijkt een setting waarin Sunak, als secondant van Johnson, tot zijn recht komt.

De belangen zijn enorm, ook voor de Britten. Het zal Sunak niet zijn ontgaan dat het VK een zwakkere broeder is in de familie van grote economieën. De koers van het pond sterling gleed tegenover de dollar in de afgelopen weken weg tot historische dieptepunten. Beleggers twijfelen, aangezien de Britse staatsschuld (84,8 procent van het bbp volgens het IMF) zelfs na tien jaar bezuinigen nauwelijks gedaald is.

Lees ook: Op weg uit de crisis volgt ieder land weer zijn eigen strategie

Eind dit jaar dreigt een nieuw probleem, als de overgangsfase van de Brexit afloopt. Tenzij er een nieuw handelsakkoord ligt of Johnson instemt met verlenging van de onderhandelingen. Dat betekent dat Britse bedrijven echt voelen dat ze niet langer onderdeel zijn van de Europese interne markt, met alle economische nadelen vandien. Die samenloop van omstandigheden is voor Fitch nu al reden de Britse rating te verlagen, van AA naar AA-.

De Britse pers ziet ondertussen Sunak als iemand die het in zich heeft premier te worden. De logica: in de moeilijkste tijden staan de meest capabele leiders op. Sunak zal de komende maanden de kans krijgen zich te bewijzen.