‘Je merkt al dat de videobelletjes minder gezellig worden’

Thuiswerken Kantoorpersoneel werkt nu vijf weken vanuit huis. Hoe gaat dat? „Bedrijven kunnen het heel lang volhouden, maar mensen niet.”

Tot nieuwe, creatieve ideeën komen is in een digitale setting een stuk lastiger. De man op de foto komt niet voor in het verhaal.
Tot nieuwe, creatieve ideeën komen is in een digitale setting een stuk lastiger. De man op de foto komt niet voor in het verhaal. Foto Koen van Weel/ANP

Kinderen en huisdieren van collega’s die ineens opduiken in vergaderingen? Erik Ploegmakers kijkt er niet meer van op. De algemeen directeur van cybersecuritybedrijf Fox-IT is door de coronacrisis gedwongen flexibeler om te gaan met de thuissituatie van zijn werknemers. Zijn personeel ook met die van hem. „Ik kom net uit een videovergadering. En ja, ook bij mij stond een aantal keer een kind naast me.”

Kantoormedewerkers gaven vijf weken geleden gehoor aan de oproep van het kabinet om waar mogelijk thuis te werken. Ploegmakers ziet dat sommige van zijn werknemers daar moeite mee hebben. „De eerste weken was de situatie nieuw, spannend en interessant. Nu merk je dat mensen minder vrolijk zijn en de videobelletjes minder gezellig worden.”

Langdurig thuiswerken kan tot psychische problemen leiden, stellen arbodiensten Arbo Unie en ArboNed. Ze zien door het hele land een „enorme toename in vragen” van werknemers en werkgevers over hoe om te gaan met de nieuwe werksituatie. De vervaging van de grens tussen werk en privé veroorzaakt problemen. Omdat ze nu thuis leven én werken, kunnen mensen mentaal moeilijk afstand nemen van hun baan en de stress die daarbij komt kijken, zien de arbodiensten. Thuis tot rust komen is daardoor lastig. Tegelijkertijd is het sociale contact op de werkvloer, dat een deel van de werkstress kan opvangen, grotendeels weggevallen.

Lees ook deze tips: De ideale thuiswerkdag: ‘werk, werk, seks, werk’

Nu werknemers massaal videodienst Microsoft Teams hebben geïnstalleerd op hun werklaptop, begint langzaam door te dringen dat dit ‘het nieuwe normaal’ is, zo blijkt uit een rondgang van NRC langs twintig bedrijven. En ook dat deze situatie nog weken, zo niet maanden kan duren. Hoe gaan bedrijven om met het mentaal welzijn van hun medewerkers?

Mensen missen collega’s

„Ik denk dat bedrijven thuiswerken heel lang kunnen volhouden, maar mensen niet”, zegt Johan Blok, directeur personeelszaken bij verzekeraar Achmea. „Mensen missen de omgang met collega’s nu al erg. Zeker de combinatie met kinderen is niet onbeperkt houdbaar.” Zijn bedrijf zoekt de oplossing vooralsnog in het digitale domein. Achmea stimuleert medewerkers zoveel mogelijk mét beeld te bellen, en organiseert digitale work-outs en borrels.

Op kantoor zijn alleen de werknemers welkom die daar volgens Achmea écht moeten zijn, zoals sommige mensen van de IT-afdeling. Zo doen veel andere bedrijven het ook, onder meer Rabobank, accountants- en adviesbureau KPMG en advocatenkantoor Loyens & Loeff.

Advies- en ingenieursbedrijf Arcadis pakt het anders aan. „Mensen worden eenzaam óf zijn juist van zeven uur ’s ochtends tot elf uur ’s avonds in de weer om werk en privé te combineren”, zegt Gert Kroon, algemeen directeur van Arcadis Nederland. „Dat begint nu te knellen. Onze medewerkers zijn flexibel, maar op een gegeven moment is de accu wel leeg.”

Langdurig thuiswerken kan leiden tot psychische problemen

Hoewel in principe iedereen thuis kán werken bij Arcadis, houdt het bedrijf de kantoordeuren daarom open voor mensen die het thuis niet uithouden. „We hebben een hulplijn ingesteld voor personeel dat in psychische nood komt”, zegt Kroon. Via deze hulplijn kunnen mensen personeelszaken en de bedrijfsarts bereiken. Een oplossing kan zijn dat iemand wel naar kantoor gaat. „Om even rustig te werken, of juist samen koffie te drinken. Op gepaste afstand, natuurlijk.”

Dat kan vooralsnog makkelijk, zegt Kroon. Zelf was hij vorige week bijvoorbeeld een middag op kantoor. „Ik moest een blokje om voor ik een collega op dezelfde verdieping tegenkwam.” Ongeveer 10 procent van de 2.200 Nederlandse medewerkers werkt op kantoor, ziet Arcadis op basis van ingelogde computers.

Accountants- en advieskantoor EY houdt vijf van de veertien kantoren open voor personeel. „Het uitgangspunt is dat mensen thuis werken. Maar het kan ook zo zijn dat iemand zegt: ik kan me thuis écht niet concentreren, dus ik kom naar kantoor”, zegt een woordvoerder. Daarvoor hoeft het personeel geen goedkeuring te vragen. „We vertrouwen onze medewerkers dat ze de juiste beslissing nemen.” Hij schat dat in de Amsterdamse vestiging, waar normaal gesproken zo’n tweeduizend mensen kantoor houden, nu dagelijks rond de vijftig medewerkers komen werken.

Verlof strategisch inzetten

Fox-IT probeert vooral de thuissituatie van werknemers zo aangenaam mogelijk te maken. Het personeel mag de werkuren over de hele dag spreiden. Ook mag het verlofdagen strategisch inzetten, bijvoorbeeld om iedere dag een paar uur minder te werken. Naar kantoor mogen mensen die vanuit huis kunnen werken niet.

Lees ook: Klantenservice vanuit huis: het kind mag nu wel huilen op de achtergrond

Tot nog toe gaat het prima, volgens topman Ploegmakers, projecten lopen door. Maar hij ziet ook: de werkgever kan niet álles oplossen. Vooral tot nieuwe, creatieve ideeën komen gaat niet zo makkelijk. „Bij ons werken veel slimme mensen, maar het zijn geen magiërs. Nieuwe ideeën ontstaan vaak informeel, als medewerkers in een ongedwongen vibe bij elkaar komen. Bijvoorbeeld bij de koffieautomaat of bij een whiteboard.” Die setting is moeilijk digitaal na te bootsen, zegt Ploegmakers.

Fox-IT heeft de ambities op de korte termijn „bijgesteld”. Ruimte om nieuwe plannen te maken en opdrachten te vergaren is er nauwelijks. „Mensen hebben in deze tijd bovendien helemaal geen ruimte in hun hoofd voor creativiteit”, zegt Ploegmakers. „Ikzelf ook niet. Ik probeer vooral het bedrijf staande te houden.” Dat is volgens hem wel problematisch voor de langere termijn. „Als dit een jaar zo doorgaat, krijgen we hier over drie jaar last van.”