Recensie

Recensie Media

Unorthodox gaat haastig door het leven van de jonge ultra-orthodoxe Esty (●●●)

Miniserie Unorthodox – nu op Netflix – is een invoelbaar coming-of-age-drama dat dankzij hoofdrolspeler Shira Haas boven zichzelf uitstijgt.

Daar zit je dan, aan tafel tegenover een wildvreemde jongen met wie je een gezin moet gaan stichten. Dit is het moment waarop jullie verplicht zijn kennis te maken. Jullie beider families staan even verderop in de keuken – net binnen gehoorsafstand. Je blik schiet over het witte tafelkleed. Misschien zou je het ijs kunnen breken met een grapje of een vraag, maar dat behoort niet tot de mogelijkheden. Hij is de man, dus jij wacht af.

Het is een mate van ongemak die wij hooguit nog kennen van de logeerweek in Boer Zoekt Vrouw, maar voor de ultra-orthodoxe tieners uit de sektarische Satmar-gemeenschap is dit een onvermijdelijk onderdeel van het leven. Je familie neemt een koppelaarster in de arm die op zoek gaat naar een geschikte familie met huwbaar kroost, en voor je het weet ben je getrouwd en kun je zelf aan kinderen beginnen.

Aanrecht

De grotendeels Jiddisch gesproken Netflix-serie Unorthodox telt vier delen en is gebaseerd op de gelijknamige memoires van Deborah Feldman, die opgroeide in de door chassidische joden gedomineerde wijk Williamsburg in het New Yorkse stadsdeel Brooklyn – dezelfde wijk waar de roman Uitverkoren van Chaim Potok zich afspeelt. Ongelukkig in haar gearrangeerde huwelijk en onderdrukkende gemeenschap – regulier onderwijs is taboe, het aanrecht is haar lotsbestemming – vluchtte Feldman samen met haar zoontje naar de regio New England, in het noordoosten van de VS. Esty Shapiro, zoals de hoofdpersoon in de serie heet, vlucht in haar eentje naar Berlijn. Hoewel de flashbacks, die zich in New York afspelen, voornamelijk op het leven van Feldman gebaseerd zijn, is het deel in Berlijn dus fictief.

Dit is ook meteen de minder geloofwaardige verhaallijn: de ultra-orthodoxe Esty, die volledig geïsoleerd van de seculiere buitenwereld is opgegroeid, nooit heeft gereisd, nooit internet heeft gebruikt, en nooit met een jongen is omgegaan met wie ze geen familieband had, duikt op de dag van aankomst meteen vol het Berlijnse leven in. Zonder bagage wandelt ze door de zonnige stad en ze sluit zich vrijwel meteen aan bij een multicultureel vriendengroepje, onder wie een gay koppel én een heel knappe jongen met wie de spanning vanaf het eerste moment voelbaar is. Ze waren toevallig net van plan om met z’n allen te gaan zwemmen in de Wannsee. Kan Esty, die nog nooit een centimeter van haar lichaam onbedekt aan een man heeft laten zien, niet meteen mee? De volgende ochtend ontbijt ze met een croissantje met ham en wordt ze uitgenodigd om auditie te doen op het conservatorium.

Kaalgeschoren

Het komt allemaal nogal gehaast en clichématig over, maar godzijdank, of in dit geval Baruch HaShem, is daar de Israëlische Shira Haas (24), die de rol van Esty vertolkt. In iedere looping van deze emotionele achtbaan overtuigt ze. Tot twee keer toe staat haar haardracht, of beter gezegd haar zeggenschap daarover, in een overgangsrite centraal. De scène waarin Esty wordt kaalgeschoren, zoals dat in een minderheid van de ultra-orthodoxe gemeenschappen gebruikelijk is onder getrouwde vrouwen, en de scène waarin ze, in vrijheid wadend in de Wannsee, haar sjeitel weer van haar hoofd trekt, behoren tot de meest adembenemende van de serie.

Foto Netflix

Het thuisfront zit ondertussen ook niet stil. Esty’s echtgenoot Yanky (Amit Rahav) gaat samen met zijn neef Moishe (Jeff Wilbusch) naar Berlijn om Esty op te sporen en mee naar huis te nemen. Moishe worstelt zelf ook met de strikte regels van zijn geloof – zo heeft hij, heel vroom, een rabbijn als achtergrondje op zijn mobiele telefoon, maar speelt hij daar tegelijkertijd verboden gokspelletjes op. De interactie tussen bad boy Moishe en de lieve, devote Yanky creëert luchtigheid in de bedompte en bloedserieuze sfeer die er in Unorthodox om de bewoners van Williamsburg heen hangt.

Wie een wat menselijker en minder sektarisch inkijkje in ‘de’ ultra-orthodoxe gemeenschap wil, doet er goed aan het Israëlische familiedrama Shtisel (2013) op Netflix te bekijken. Mooie bijkomstigheid: ook hierin is Shira Haas te zien, deze keer in een ontroerende bijrol als de puber Ruchami.

Het is het lot van een boekverfilming: er is weinig ruimte voor Feldmans ambivalente relatie met haar familieleden. Die is in het echt niet alleen beperkend, maar óók liefdevol en warm. En haar aarzelende, kleine stappen in de richting van een seculier bestaan zijn in de tv-serie eerder een 100 meter sprint. Desondanks is Unorthodox een invoelbaar coming-of-age-drama dat dankzij Haas boven zichzelf uitstijgt.