Eerbetoon in Italië: ‘Daar gaan onze ouderen, zo nederig en stil als hun leven is geweest’

Gedenken Grafredes houden kan niet, herdenken moet later. Daarom eren veel Italianen de overleden bejaarden met een tekst die rondgaat op sociale media.

Militaire vrachtwagens zijn eind maart vanuit Bergamo op weg naar crematoria elders in Italië, omdat in de Noord-Italiaanse stad zelf geen plaats meer was.
Militaire vrachtwagens zijn eind maart vanuit Bergamo op weg naar crematoria elders in Italië, omdat in de Noord-Italiaanse stad zelf geen plaats meer was. Foto Luca Bruno, AP

Een van de moeilijkste dingen tijdens de corona-crisis is dat duizenden Italiaanse bejaarden – tachtigers en negentigers – in eenzaamheid zijn overleden, zonder hun dierbaren om hen heen. Veel nabestaanden hebben het al gezegd: ‘Het is de ergste dood die je je kunt voorstellen’. Ook na de dood is er vaak geen gelegenheid afscheid te nemen: een begrafenis is een samenscholing. Later, is de afspraak.

Intussen zoekt het opgekropte verdriet een uitweg. In één klap is een hele generatie ouderen aan het verdwijnen, het geheugen van het land, van families. Om hen te eren en te gedenken wordt op sociale media veelvuldig een tekst gedeeld die Fulvio Marcellitti, een medewerker van het ministerie van Binnenlandse Zaken, op Facebook had gezet nadat hij weer een begrafenisstoet van met lijkkisten volgestouwde militaire vrachtwagens had gezien. Een regisseur heeft er ook een filmpje bij gemaakt.

Dit is de vertaling:

„Daar gaan ze. Weemoedig, stil, zo nederig en stil als hun leven is geweest, een leven van werk en opofferingen. Daar gaat een hele generatie, die de oorlog heeft gezien, de geur en de ontberingen ervan heeft gekend, de vlucht in een schuilkelder en de gretige zoektocht naar iets om de honger te stillen. De handen hard geworden door het eelt, de gezichten getekend door diepe rimpels, de herinnering aan dagen onder de verzengende zon of bijtende kou. Handen die puin hebben geruimd, cement aangemaakt, ijzer gebogen, in hun witte onderhemd en met een hoed van papier. Daar gaan de mensen van de Lambretta, de Fiat 500 of 600, de eerste koelkasten, de zwartwit- televisie. Ze verlaten ons gewikkeld in een doek, zoals Christus in zijn lijkwade, de mensen van de economische boom die met hun zweet onze natie hebben herbouwd en ons de welvaart hebben geschonken waarvan we zorgeloos hebben geprofiteerd. Daar gaan de ervaring, het begrip, het geduld, de veerkracht, het respect, waarden die langzamerhand zijn vergeten. Ze gaan zonder een liefkozing, zonder dat iemand hun hand vasthoudt, zelfs zonder een laatste kus. Daar gaan onze grootouders, het historische geheugen van ons land, een kapitaal van de hele mensheid. Heel Italië moet GRAZIE zeggen en hen op deze laatste reis vergezellen met 60 miljoen liefkozingen.”