Opinie

De strijd tussen virus en welvaart begint

Maarten Schinkel

Kan het nog meevallen? Dat is, misschien tegen beter weten in, de gedachte die opkwam na de eerste schok van de prognoses van het Internationaal Monetair Fonds. De organisatie maakte dinsdag de verwachtingen bekend voor de wereldeconomie. Die zijn in één woord verschrikkelijk. Als ze uitkomen, maken we op vrijwel de hele aardbol de ergste economische terugval mee sinds de Grote Depressie van de jaren dertig. Negentig procent van alle landen krijgt te maken met een daling van het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking: ongekend. De diepte van de val van het bbp: zelden tot nooit geëvenaard in vredestijd.

Passend noemt Gita Gopinath, de hoofdeconoom van het IMF, de huidige tijd dan ook de Great Lockdown. Die term is slim gekozen: hij maakt grote kans het te schoppen tot de geschiedenisboekjes.

In de weken voorafgaand aan de IMF-raming vielen veel investment banks van betekenis, denktanks en grote instellingen van de WTO tot de ILO, over elkaar heen met steeds zwartere prognoses. Geen beter moment om nog even de schijnwerpers te stelen dan vlak vóór de raming uit Washington. Want in het internationale discours wordt die de nieuwe standaard. En worden voorspellingen van elders een tijdje niet gehoord.

De scenario’s zijn zo zwart dat kunstenaar Anish Kapoor er patent op kan aanvragen

De ramingen van het IMF zijn zo zwart dat de kunstenaar Anish Kapoor er patent op had kunnen aanvragen. En toch wordt rekening gehouden met nog ergere scenario’s. Maar: kan het dus ook nog meevallen? Gopinath, dinsdag op de virtuele persconferentie van het IMF, kon zich er wel iets bij voorstellen. Alle vooruitzichten op dit moment staan of vallen bij twee variabelen. De eerste is het verloop van de pandemie zelf. De economische prognoses zijn daar slechts een afgeleide van.

Is de ziekte sneller onder controle, wordt er onverwacht rap een vaccin ontwikkeld of geneeswijze ontdekt, dan kunnen ook de economische gevolgen misschien nog wat meevallen. Maar hoop niet te veel: nu al treedt een proces van littekenvorming in, zoals het IMF dat noemt (‘scarring’). Bedrijven die sneven terwijl dat niet had gehoeven. Start-ups die nooit tot wasdom komen. Vijftigers die nooit meer aan de slag kunnen. Jonge mensen wier loopbaan in de knop wordt gebroken. Het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic beschreef deze week hoe de millennialgeneratie nu, na Lehman, al de tweede grote crisis om de oren krijgt.

De tweede variabele bij de economische prognose is het beleidsmatige antwoord op de ziekte. En hier wordt het spannend. Het publiek is nu twee maanden geconfronteerd met verschrikkelijke beelden en verhalen uit de noodzorg, met tekorten aan geneesmiddelen en menskracht in de ziekenhuizen, met het spook van schaarste aan bedden en dus dreigende selectie. Dat heeft het draagvlak voor de lockdown, in welke nationale smaak dan ook, enorm vergroot.

Nu wordt datzelfde publiek geconfronteerd met het tweede spook: dat van een ongekende economische depressie. Nogmaals: doemvoorspellingen waren er al. Maar door het IMF zijn ze nu ‘officieel’ – en afschrikwekkend. Nog erger dan de meeste prognoses tot nu toe.

Het is de vraag wat dat met het draagvlak voor het antivirusbeleid doet. Het te snel laten vieren van de teugels kan, zo benadrukte premier Rutte vorige week nog, de economie extra schaden als de pandemie weer oplaait en de lockdown opnieuw moet worden ingevoerd. Maar moet dat laatste dan wel? Die discussie, hoe onverkwikkelijk ook, was al aan de gang. Na de gitzwarte toekomst die deze week door het IMF is geschetst, krijgt hij vleugels.

Maarten Schinkel schrijft over economie en financiële markten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.