Mag mijn reiskostenvergoeding worden stopgezet?

Consument & Corona Deze rubriek behandelt coronagerelateerde consumentenrechtvragen over werk, financiën en vrije tijd.

Consument & corona

De kwestie

Wat begon met een dwingende oproep van het kabinet aan alle Brabanders – ‘werk zoveel mogelijk thuis’ – werd ruim een maand geleden gevolgd door een instructie aan het hele land. Thuiswerken geldt sindsdien als een van de pilaren van het social distancing-beleid om het coronavirus in te dammen. Nu werknemers massaal thuiswerken en niet (of minder) de bus, trein en auto naar hun werk nemen, dringt de vraag zich op of werkgevers nog wel de gebruikelijke reiskostenvergoeding moeten overmaken?

Zo zit het

Er bestaat geen wettelijk recht op een reiskostenvergoeding. In Nederland is het echter zeer gebruikelijk dat via cao’s, arbeidsovereenkomsten en bedrijfsregelingen wordt afgesproken dat werknemers maandelijks de kosten voor hun woon-werkverkeer vergoed krijgen.

Er zijn grofweg twee categorieën van reiskostenvergoedingen. Enerzijds kunnen ze achter de schermen (grotendeels) door de werkgever worden voldaan: bijvoorbeeld door een lease-auto of een NS-Business Card aan de werknemer ter beschikking te stellen.

Zeker zo gebruikelijk is dat werkgevers elke maand – met de uitbetaling van het loon – een vaste reiskostenvergoeding overmaken op basis van de afstand die hun werknemers met het openbaar vervoer en/of de auto maandelijks afleggen naar het werk. Met dat bedrag wordt de werknemer dan geacht zelf zijn reiskosten te kunnen voldoen.

„Als je die reiskosten niet meer maakt, bijvoorbeeld vanwege (langdurig) thuiswerken, dan mag je als werkgever die vergoeding in principe stoppen. Het is namelijk geen vorm van loon, maar een onkostenvergoeding voor kosten die ook daadwerkelijk worden gemaakt”, zegt arbeidsrechtadvocaat Stéfanie van Creij. Waar er arbeidsrechtelijk gezien de nodige barrières bestaan voor werkgevers om arbeidsvoorwaarden zoals het recht op een dertiende maand of een lease-auto aan te passen, gaat dat dus niet op voor de reiskostenvergoeding.

Lees ook het antwoord op de vraag: Behoud ik m’n loon als ik minder werk door schoolsluiting?

Ook vakbonden FNV en CNV komen tot de constatering dat de reiskostenvergoeding mag worden gestopt als mensen langdurig thuiswerken. „In de meeste gevallen kan een reiskostenvergoeding worden stopgezet zodra er geen reiskosten meer worden gemaakt, doordat je als werknemer langdurig thuiswerkt”, stelt de FNV bijvoorbeeld.

Normaal bestaat zelfs de fiscale plicht om de vergoeding stop te zetten, zegt Van Creij. De Belastingdienst merkt die namelijk als verkapt loon aan als er weken geen daadwerkelijke gemaakte reiskosten tegenover staan. Dat kan een extra heffing van wel 80 procent opleveren. Dinsdag maakte het kabinet echter bekend de reiskostenvergoeding nu vanwege de coronacrisis niet als verkapt loon te zullen behandelen

Van Creij zegt dat bij haar kantoor Banning Advocaten veel vragen binnenkomen van werkgevers over het al dan niet betalen van de reiskostenvergoeding. „Niet alleen omdat het gek voelt om kosten te betalen die niet worden gemaakt, maar ook omdat in deze tijd alle financiële middelen nodig zijn.”

Het antwoord

Een reiskostenvergoeding dient slechts één doel: de kosten vergoeden die een werknemer maakt voor het woon-werkverkeer. Een werknemer die thuiswerkt vanwege de coronacrisis, maakt die kosten niet en heeft dan ook in principe geen recht op vergoeding. Als er niet wordt gereisd, kan de werkgever de vergoeding eenzijdig stopzetten. Doorgaans wordt een onterecht betaalde vergoeding als verkapt loon aangemerkt door de fiscus , maar dat zal de Belastingdienst tijdens de coronacrisis niet doen.

Ook een vraag? Mail naar lezersvragen@nrc.nl
Correctie: Deze rubriek is aangevuld met het dinsdag bekendgemaakte beleidsbesluit om werkgevers niet extra te belasten als zij de reiskostenvergoeding doorbetalen aan thuiswerkers.