Koolmees: ontslagen en faillissementen onvermijdelijk ondanks noodsteun

Economisch noodpakket Het kabinet maakte in de coronacrisis al ruim een miljard over naar bedrijven. Maar niet alle pijn kan worden weggenomen, erkende minister Koolmees in de Tweede Kamer.

De Tweede Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid dinsdag tijdens een overleg met minister Wouter Koolmees en staatssecretaris Tamara van Ark.
De Tweede Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid dinsdag tijdens een overleg met minister Wouter Koolmees en staatssecretaris Tamara van Ark. Foto Sem van der Wal / ANP

Het loket van het UWV, waar bedrijven noodsteun in de coronacrisis kunnen aanvragen, is nu ruim een week open. En inmiddels kregen ruim 66.000 bedrijven 1,3 miljard euro op hun rekening overgemaakt als tegemoetkoming voor de loonkosten van 1,3 miljoen werknemers, vertelde minister Wouter Koolmees (D66, Sociale Zaken) dinsdag in de Tweede Kamer. Het komt niet vaak voor dat een uitvoeringsinstantie als het UWV complimenten krijgt van Kamerleden. Maar bij het debat over de noodsteun van het kabinet aan bedrijven, werknemers en zzp’ers klonk lof voor de snelheid van de hulp. Ondernemers stuurden Kamerleden en Koolmees de afgelopen week blije smsjes.

Ondanks de snelle hulp temperden Koolmees en staatssecretaris Tamara van Ark (VVD, Sociale Zaken) de verwachtingen. De coronacrisis heeft een groot effect op de economie, dat kan geen enkel steunpakket wegnemen, zei Koolmees. „Er zullen mensen hun baan verliezen, er zullen bedrijven failliet gaan.” Ook Van Ark erkende dat niet elke zzp’er geholpen zal zijn met de noodbijstand die gemeenten uitkeren.

Alle fracties in de Tweede Kamer wezen juist op bedrijven, werknemers en zzp’ers die geen of te weinig hulp van de overheid krijgen. Bedrijven die afhankelijk zijn van de seizoenen bijvoorbeeld, zoals de sierteelt, strandtenten, vakantieparken en culturele festivals. Voor hen pakt de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) van het UWV nadelig uit. Ook zijn er flexwerkers en oproepkrachten die nu hun werk verliezen maar geen aanspraak kunnen maken op een WW-uitkering of de bijstand, bijvoorbeeld omdat hun partner nog wel een salaris krijgt. Of mensen die een lagere uitkering krijgen, omdat ze nu een familielid in huis nemen om voor te zorgen. En zzp’ers die te weinig uren per week werken, of nu pas betaald krijgen voor opdrachten die ze eerder deden, dreigen geen recht te hebben op de speciale bijstand die gemeenten uitkeren.

Lees ook: Eerste coronafaillissementen zijn stilte voor de storm

‘Doorgeschoten flexibilisering’

Kamerleden benadrukten de nadelen van de Nederlandse arbeidsmarkt met zijn grote aandeel flexwerkers. „De doorgeschoten flexiblisering laat tijdens deze crisis haar lelijke gezicht zien” zei Kamerlid Léon de Jong (PVV). „Vergif voor de arbeidsmarkt”, noemde Bart van Kent (SP) diezelfde flexibilisering.

Ook voor deze mensen moet het kabinet zorgen, was de opdracht van de Kamer. Verschillende Kamerleden zeiden dat ze hopen dat de coronacrisis op lange termijn zal leiden tot een herziening van de arbeidsmarkt die de positie van deze groep verbetert.

Koolmees reageerde zeer afhoudend op alle voorstellen om bedrijven en werkende mensen te helpen die nu helemaal of gedeeltelijk misgrijpen. De hulp kan zo snel worden uitgekeerd juist omdat er géén rekening wordt gehouden met bijzondere gevallen. Zodra er maatwerk moet worden geleverd, wordt de uitvoering ingewikkeld en duurt de hulp langer of is er een groter risico op misbruik en fraude.

Geen regeling voor iedereen

Koolmees: „Er is door de snelheid simpelweg geen ruimte voor maatwerk. Daar moeten we eerlijk over zijn. Als we zien wat UWV en gemeenten nu aan werk moeten verzetten, dan is dat heel knappe prestatie. Maar voor elke sympathieke groep een regeling maken, dat kunnen we niet waarmaken.”

Hij wees ook op de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven, om zelf, „in de keten”, oplossingen te verzinnen. En hij deed een „moreel appèl” op werkgevers om zoveel mogelijk mensen in dienst te houden. Koolmees zegde toe te willen zoeken naar een oplossing voor de groep flexwerkers die geen aanspraak kunnen maken op de ww of de bijstand, maar hij waarschuwde dat het ingewikkeld wordt iets te bedenken. „Ik heb ontzettend veel buikpijn over de uitvoerbaarheid hiervan. Ik kan niet garanderen dat er voor iedereen een vangnet is. Ik wil heel graag kijken of ik wat kan verzinnen. Maar het moet uitvoerbaar zijn en rechtvaardig zijn. Ik kan geen blanco beloftes doen die ik niet waar kan maken.” Ook zou Koolmees kijken of hij een oplossing kan verzinnen voor bedrijven die van de seizoenen afhankelijk zijn.

Thierry Baudet (FVD) vroeg of er al nagedacht is over de lange termijn, hoe de economie na 28 april weer een „kick-start” kan krijgen. Voor ondernemers is het makkelijker om dit vol te houden als ze een stip op de horizon hebben, zei hij. Koolmees was het daar mee eens. Er wordt ook binnen en buiten het kabinet over nagedacht, zei hij. „Maar het heeft geen zin als ik daar op dinsdagmiddag over ga filosoferen.”

Luister ook deze podcast over het grote steunpakket voor bedrijven