Gaan de scholen nog voor de zomervakantie open? En hoe dan?

Thuisonderwijs In veel huiskamers is de stemming inmiddels omgeslagen. Wanneer horen we wanneer de scholen weer opengaan? En vijf andere vragen over onderwijs.

Een lerares geeft onderwijs op afstand. Nog niet duidelijk is hoe lang ze op deze manier les moet geven. Foto Koen van Weel/ANP
Een lerares geeft onderwijs op afstand. Nog niet duidelijk is hoe lang ze op deze manier les moet geven. Foto Koen van Weel/ANP

Na ruim vier weken thuisonderwijs is de stemming in veel huiskamers omgeslagen: de combinatie thuisonderwijs en werk is zwaar en kinderen missen de structuur van de klas en hun vriendjes. Ook zijn er zorgen over kinderen met wie leraren niet of nauwelijks contact krijgen. „Ik mis school heel erg”, mailde een jongen twee weken geleden naar zijn juf Demi, die dat op Twitter plaatste. „Ik denk er vooral veel in bed over, dan moet ik soms huilen. Ik ben bang dat ik gelijk naar groep 6 moet en dan een andere juf krijg.”

Is die angst reëel? Gaan de scholen inderdaad niet meer open voor de zomervakantie? Zes vragen en antwoorden.

1 Wanneer weten we of de scholen weer opengaan?

Volgende week dinsdag, 21 april, zal premier Mark Rutte zich hier naar verwachting over uitspreken in zijn wekelijkse persconferentie. In eerste instantie zouden scholen tot 28 april dicht blijven. Vanwege de meivakantie gingen de meeste scholen uit van sluiting tot 6 of 11 mei, afhankelijk van de lengte van de vakantie.

Lees ook een interview met een online onderwijsexpert: ‘Het is ontzettend belangrijk dat ouders zeggen: kom op, we gaan aan de slag’

2 Wat willen leraren?

Zolang niet duidelijk is wat de risico’s zijn, willen de meeste leraren niet dat de scholen opengaan. Dat blijkt uit twee recente peilingen, van de Algemene Onderwijsbond (5.000 respondenten) en het Lerarencollectief (2.000 respondenten). De leraren maken zich zorgen over hun gezondheid en die van hun familie zolang nog niet duidelijk is of kinderen het virus kunnen overdragen. Het RIVM onderzoekt de overdraagbaarheid bij kinderen door gezinnen te volgen waarvan één lid onlangs besmet is geraakt met het coronavirus. Daarvoor zijn honderd gezinnen nodig, maar vorige week werd duidelijk dat het RIVM nog slechts de helft van dat aantal bereid heeft gevonden om mee te werken aan het onderzoek.

3 En áls de scholen weer opengaan, hoe gaan ze dat dan doen?

Er worden verschillende scenario’s besproken. Bijvoorbeeld: alleen opengaan voor kinderen onder de vijftien jaar. Of alleen voor de leerlingen bij wie de kans op een leerachterstand het grootst is. Voor de hand ligt dat scholen in verschillende shifts gaan werken. Om de gewenste anderhalve meter afstand te bewaren, zullen er veel minder kinderen in een klaslokaal mogen zijn: zo’n vijf à acht gemiddeld. Voor een gemiddelde schoolklas zou dat betekenen dat er drie tot vier shifts moeten komen.

Ook hier maken leraren zich volgens de AOb en het Lerarencollectief zorgen over: hoe ga je dit praktisch doen? Leraren kunnen niet een live les geven aan de ene shift en tegelijk online onderwijs verzorgen voor de andere shift. En, zeggen ze, hoe gaan we voor elkaar krijgen dat leerlingen zich op school aan de RIVM-richtlijnen houden? Hoe kun je van jonge kinderen verwachten dat ze niet in hun neus peuteren en netjes anderhalve meter afstand bewaren?

4 Wat wil de minister van Onderwijs?

Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) voert deze week gesprekken met de onderwijsbonden, die op de veiligheid van hun personeel hameren. Slob besloot aan het begin van de coronacrisis onder druk van leraren en ouders om de scholen te sluiten. Hij zei het RIVM-onderzoek naar de overdraagbaarheid bij kinderen bij een nieuwe beslissing te betrekken, maar dat is volgende week waarschijnlijk nog niet af. De onderwijssector maant hem daarom tot voorzichtigheid.

Er gaan echter ook stemmen op om de scholen zo snel mogelijk te openen, omdat nog langer sluiten de economie verder onder druk zet. Achter de ruim twee miljoen kinderen die thuiszitten, staan ruwweg anderhalf miljoen ouders die hun werk moeten combineren met thuisonderwijs. Voor veel werkenden en ondernemers zou een (gedeeltelijke) opening van de scholen een uitkomst zijn, zeggen VNO-NCW en MKB-Nederland, en een voorwaarde voor het opstarten van de anderhalvemetereconomie. Maar wel op voorwaarde dat deskundigen dat verantwoord vinden.

Een andere zorg voor Slob is de kansenongelijkheid tussen kinderen, die toeneemt door langdurig thuisonderwijs.

5 Hoe zit het met de besmettelijkheid van kinderen?

Dat wordt nog onderzocht door het RIVM. Wat we wel weten is dat áls kinderen geïnfecteerd worden met het coronavirus, de kans dat ze ziek worden opmerkelijk klein is – zelfs voor kinderen die gevoeliger zijn voor infecties. Kinderen kunnen het virus overdragen, maar in welke mate is nog niet duidelijk. Volgens Brits literatuuronderzoek, gepubliceerd in The Lancet Child and Adolescent Health, zou het sluiten van scholen slechts marginaal bijdragen aan het afremmen van de verspreiding van het coronavirus: het voorkomt naar schatting 2 tot 4 procent van de doden.

Los daarvan is het advies tot nog toe nooit geweest om kinderen thuis te houden. Kinderen tot twaalf jaar mogen gewoon buiten spelen met vriendjes. Sterker nog: duizenden kinderen gaan gewoon naar school omdat hun ouders in de zorg of een ander cruciaal beroep werken, of omdat de situatie thuis niet veilig genoeg is.

6 Wat doen scholen in andere landen?

In Duitsland is maandag geadviseerd om de scholen stapsgewijs weer te openen, met maximaal vijftien kinderen per groep, op anderhalve meter afstand van elkaar. Kinderdagverblijven zouden langer dicht moeten blijven, omdat jonge kinderen geen afstand van elkaar kunnen houden. Bondskanselier Angela Merkel neemt hierover naar verwachting woensdag een besluit. In Frankrijk gaan de scholen na 11 mei geleidelijk open. In Denemarken gaan woensdag de scholen open voor kinderen tot en met elf jaar. In Italië gaan de scholen pas in september weer open.