Op weg uit de crisis volgt ieder land weer zijn eigen strategie

Opheffen beperkingen In verschillende Europese landen is een begin gemaakt met het verminderen van de coronabeperkingen. Welk land doet wat?

In Italië heeft de regering besloten dat onder andere winkels die kinderkleding verkopen weer open mogen.
In Italië heeft de regering besloten dat onder andere winkels die kinderkleding verkopen weer open mogen. Foto Alberto Lingria/Reuters

Heel Europa staat voor dezelfde vraag: hoe kom je uit een lockdown? In veel landen blijven strenge maatregelen voorlopig van kracht. Wel worden kleine versoepelingen aangekondigd en is er de hoop op meer vrijheid op afzienbare termijn.

Frankrijk

President Emmanuel Macron maakte maandag in een televisietoespraak bekend dat de lockdown wordt verlengd tot 11 mei, maar dat daarna de strenge maatregelen stapsgewijs worden versoepeld. Legde Macron eerder de nadruk op ‘oorlog’, nu legde hij de nadruk op hoop en het vooruitzicht op betere tijden. Hij erkende ook dat de Franse overheid niet goed genoeg was voorbereid op de pandemie.

De versoepeling begint met de stapsgewijze heropening van crèches en scholen; universiteiten zullen zeker tot de zomer geen reguliere colleges kunnen geven. Het is de bedoeling dat ook grote delen van de beroepsbevolking na 11 mei weer aan het werk gaan. Welke maatregelen bedrijven daarbij in acht moeten nemen is nog niet bekend. De versoepeling geldt niet voor kwetsbare burgers en voor ouderen. De horeca en de culturele sector blijven vooralsnog gesloten, festivals blijven verboden tot half juli. De grenzen blijven voorlopig dicht.

Verenigd Koninkrijk

Minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab, die invalt voor de door corona getroffen premier Boris Johnson, zei dat de restricties in het Verenigd Koninkrijk voorlopig van kracht blijven. Inwoners van het VK mogen hun huis alleen uit voor boodschappen en lichaamsbeweging. Premier Johnson is na een kort verblijf op een intensive care afgelopen weekend verhuisd naar Chequers, het buitenverblijf van Britse premiers. Een deel van zijn ministersploeg moet deze week in zijn afwezigheid een besluit nemen over een eventuele verlenging van de maatregelen.

Lees ook: Kan Europa de weg wijzen uit de crisis?

Oostenrijk

De strenge maatregelen in Oostenrijk zijn met ingang van dinsdag iets versoepeld. Kanselier Sebastian Kurz sprak, met het oog op Pasen, van een „herrijzenis”. Maar het gaat in kleine stapjes. „Zoveel vrijheid als mogelijk, zoveel restricties als noodzakelijk.” Kleine winkels mogen weer open, grotere winkels, winkelcentra en kappers eind deze maand. De horeca gaat pas op zijn vroegst in mei weer open. De lockdown blijft van kracht en ook scholen blijven tot half mei gesloten. In Oostenrijk gold al een mondkapjesplicht voor supermarkten. De kapjes moeten nu ook in andere winkels en in het openbaar vervoer gedragen worden. Dat hoeven overigens geen echte mondkapjes te zijn, een gevouwen zakdoek kan ook. In de loop van deze week zou duidelijk worden wanneer festivals en sportwedstrijden weer mogelijk zijn.

Duitsland

„Het zullen voorzichtige eerste stappen zijn op de weg terug naar een nieuw normaal.” Zo omschreef de Duitse minister van Volksgezondheid Jens Spahn (CDU) dinsdag de behoedzame exit die hem voor ogen staat. Kanselier Merkel en de premiers van de deelstaten vergaderen deze woensdag over de vraag hoe een versoepeling van de lockdown vorm moet krijgen. Voor Spahn staan drie vragen voorop. Waar is het besmettingsrisico het geringst? Wat is voor samenleving en economie het belangrijkste? En hoe beschermen we de zwakste groepen in de samenleving? Eerder zei Spahn dat bedrijven pas open kunnen als ze kunnen aantonen hoe ze hygiëneregels, zoals sociale afstand, in praktijk willen brengen. Ook woedt er een debat over scholen. Sommigen willen dat eerst jonge kinderen weer naar school gaan, anderen vinden dat je juist met oudere leerlingen moet beginnen omdat oudere kinderen makkelijker te overtuigen zijn sociale afstand in acht te nemen en handen grondig te wassen.

Spanje

Het is geen deëscalatie, waarschuwde premier Pedro Sánchez. Maar toch, Spaanse ondernemingen kunnen voorzichtig aan de slag. Niet-essentiële bedrijven en de bouw mogen weer beginnen. Het ministerie van Volksgezondheid publiceerde wel richtlijnen voor werknemers: blijf thuis bij klachten, vermijd het openbaar vervoer, bedrijfskleding heet wassen. Scholen, culturele podia en restaurants blijven dicht. Er is ook kritiek op het plan. Volgens oppositieleider Pablo Casado van de Partido Popular (christendemoraten) worden „werknemers naar het werk gestuurd in een staat van verwarring” Ook het Catalaanse regioparlement is tegen het „roekeloze” besluit.

Italië

In Italië zijn de beperkende maatregelen verlengd, van 13 april tot 3 mei. Premier Conte zei vrijdagavond dat winkels die kinderkleding verkopen, (kantoor)boekhandels, en de bosbouw weer mogen beginnen. Maar een aantal regio’s heeft besloten langer te wachten of ook andere hervattingen van werkzaamheden toe te staan. De zwaar getroffen regio Lombardije is het meest restrictief, ook al omdat de besmetting in Milaan nog lang niet onder controle is. Werkgevers willen dat zo snel mogelijk alle bedrijven weer hun productie kunnen hervatten. Verwacht wordt dat de scholen pas in september weer opengaan.

België

De Nationale Veiligheidsraad van België bekijkt deze woensdag de coronamaatregelen. Waarschijnlijk worden de huidige, strenge regels nog eens verlengd, tot 3 mei. Premier Sophie Wilmès heeft een werkgroep samengesteld om de exit voor te bereiden. Volgens voorzitter Erika Vlieghe kan zo'n strategie pas ingaan als de druk op de ziekenhuizen is verlicht. Zij heeft al in meerdere Belgische media laten weten dat evenementen zoals voetbalwedstrijden er deze zomer nog niet inzitten.

Denemarken

De kinderopvang en basisscholen mogen vanaf woensdag weer open, bepaalde het Deense kabinet maandag. Daarop waren niet alle instellingen voorbereid, meldt nieuwssite The Local op basis van een enquête. De helft van de gemeentes mikt op maandag 20 april, zodat er tijd is om de nieuwe standaarden door te voeren: genoeg ruimte in de lokalen, buiten spelen in kleine groepjes (maximaal vijf kinderen), telefonische oudergesprekken. Vooral de voorgeschreven afstand tussen leerlingen zorgt voor moeilijkheden. Veel locaties hebben onvoldoende ruimte voor alle kinderen. In Kopenhagen worden mogelijk musea in gebruik genomen voor onderwijs.

Met medewerking van Lisa Dupuy en Marc Leijendekker