Opinie

Een corona-app met placebo-effect

Marc Hijink

Kunnen we in ruil voor wat digitale vrijheid een deel van onze fysieke vrijheid terugkrijgen? Die vraag speelt nu het kabinet overweegt een contact-app tegen corona te ontwikkelen. Het komt erop neer dat je telefoon signaleert of je in de buurt was van iemand met het coronavirus. Misschien helpt dit de coronamaatregelen te versoepelen, suggereerde zorgminister Hugo de Jonge afgelopen week.

Deskundigen konden in het paasweekeinde nog snel hun suggesties insturen hoe je dit in een app kunt verpakken. Op Goede Vrijdag maakten Apple en Google bekend dat ze samen ontwikkelaars van zulke traceer-apps gaan helpen. Apple en Google samen: alsof Pasen en Pinksteren op één dag vallen.

De techreuzen bouwen zelf niet de apps, dat laten ze aan overheden en gezondheidsorganisaties over. In tegenstelling tot Aziatische varianten die meer persoonlijke informatie vergen, gaat het hier om contactonderzoek op basis van bluetoothtechniek. De app weet niet waar je was, maar wel welke draadloze apparaten in de buurt waren. Zodra iemand positief getest is, krijgen andere gebruikers in de digitale kudde een seintje. Ze moeten dan uit zichzelf in quarantaine gaan.

Binnenkort zit ‘contact tracing’ standaard in onze mobiele besturingssystemen. Je kunt zelf besluiten of je het activeert, zeggen Apple en Google. De verwachtingen van de traceer-apps zijn hooggespannen. „De technologie die Amerika uit quarantaine kan bevrijden”, kopte The Atlantic. Tegelijkertijd bestaat de angst dat we een surveillancenetwerk optuigen waar we nooit meer vanaf komen.

Lees ook: Column Marietje Schaake: vestig geen valse hoop op een app

Om in coronasferen te blijven; is het middel niet erger dan de kwaal? Ik twijfel of het middel überhaupt werkt in vrijwillige vorm. Om effect te hebben zou 60 procent van de bevolking de app moeten installeren. Dan volgt stap 2: de deelnemers moeten zich aan de spelregels houden. Dat betekent in zelfisolatie gaan als de app waarschuwt. Wie controleert dat?

Bluetooth is geen betrouwbare afstandsmeter als je niet weet om wat voor contacten het gaat. Je buurman hoest niet door de schutting heen, zijn bluetoothsignaal is wel zichtbaar. Dat geldt ook voor de kassière achter een glazen ruit.

Met een overdaad aan vals alarm zitten andere app-gebruikers onnodig in quarantaine – mits iedereen zich aan de spelregels houdt. Je zou dat een placebo-effect kunnen noemen. De app werkt niet goed maar heeft toch effect: de verspreiding van het virus wordt afgeremd.

Moxie Marlinspike, de bedenker van de privacyvriendelijke chat-app Signal, vond wat zwakheden in het Apple/Google-plan. Het systeem is anoniem, totdat je ziek wordt. Want om een besmetting te rapporteren moet je getest worden (als er een test beschikbaar is) door een officiële instantie, anders krijg je nep-virusmeldingen van ‘lolbroeken’.

Lees ook: Column Maxim Februari: Privacy is het punt niet

We sluiten ons vrijwillig op in eigen huis, omdat de overheid ons overtuigde dat die aanpak werkt om een pandemie te bestrijden. Die overtuiging ontbreekt nog bij de traceer-apps. Wellicht zijn Nederlanders massaal bereid zo’n app te installeren, in de hoop wat grip te krijgen op iets waar we tot nu toe machteloos naar staan te kijken. Maar of we er ook naar zullen leven, valt te betwijfelen.

Marc Hijink schrijft over technologie

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.