Scepsis regeert rond nieuwe OPEC-afspraken

Coronacrisis Nooit eerder besloot de OPEC de olieproductie zo sterk te beperken. Maar zelfs de historische maatregelen lijken onvoldoende voor een prijsherstel.

Een oliewerker met mondkapje, op het Nahr Bin Umar-olieveld ten noorden van Basra in Irak.
Een oliewerker met mondkapje, op het Nahr Bin Umar-olieveld ten noorden van Basra in Irak. Foto Essam Al-Sudani/Reuters

De afspraken over een lagere olieproductie mogen dan historisch worden genoemd, de oliemarkt lijkt allerminst onder de indruk. Ook een afgesproken beperking van bijna tien miljoen vaten per dag, die onder sterke Amerikaanse druk op Eerste Paasdag tot stand kwam, kan de negatieve sfeer niet wegnemen. De Amerikaanse president Trump noemde het in een tweet een ‘Great deal for all!’. Die conclusie is wellicht voorbarig nu de olieprijs weer lichtjes daalt.

Vier dagen kostte het kartelorganisatie OPEC om samen met de Verenigde Staten en Rusland afspraken te maken. Het begon met een videoconferentie op donderdagochtend die tot vrijdag in de vroege uurtjes duurde. De afspraak was toen om 10 miljoen vaten minder olie te produceren, wat voor de leden van de OPEC+ (inclusief Rusland) gemiddeld neerkomt op een productieverlaging van zo’n 20 procent.

Een akkoord was bijna bereikt, alleen lag Mexico tot zondag dwars. Het land wilde zijn productie slechts met 100.000 vaten beperken en niet met de gevraagde 400.000 vaten. De OPEC slikte uiteindelijk het Mexicaanse verzet, zodat zondagavond alsnog een akkoord bekend kon worden gemaakt: niet 10 maar 9,7 miljoen vaten per dag minder. Dat is ruim 10 procent van dagelijkse wereldproductie. Inderdaad een historische beperking, ruim vier keer groter dan in 2008. Ook toen daalde, als gevolg van de financiële crisis, de vraag naar olie.

‘Meer hoop dan realiteitszin’

Maar is het genoeg? „Het akkoord van OPEC+ bevat meer hoop dan realiteitszin”, zei een handelaar maandag tegen persbureau AP. Want hoe kan de markt met een beperking van 10 miljoen vaten in balans komen als de vraag door het coronavirus met misschien wel 30 miljoen vaten is teruggelopen? En als de oliedepots de komende weken vol raken, kan de olieprijs zich dan structureel herstellen? Een vat Brent kost nu ruim 30 dollar (27,50 euro), een halvering ten opzichte van begin dit jaar.

De hoop van OPEC is erop gericht dat het niet bij een productievermindering van 10 miljoen vaten blijft. Grote olieproducenten als de VS, Canada en Brazilië hebben vrijdag nog tijdens een digitale G20-bijeenkomst laten weten de OPEC-afspraken te steunen en de productie met (bij elkaar) 4 tot 5 miljoen vaten te beperken. Maar gebeurt dat ook? De Canadese minister Sonya Savage, verantwoordelijk voor energiezaken in de olierijke provincie Alberta, ontkende dit weekeinde dat haar land om productiebeperking was gevraagd.

President Trump bood aan de beperking van Mexico (300.000 vaten) voor zijn rekening te nemen, maar hoe dat gebeurt is niet duidelijk. Wettelijk is het bijvoorbeeld niet mogelijk de Texaanse olie-industrie een productiebeperking op te leggen en dan blijft de vraag of Amerika als grootste olieproducent vrijwillig minder gaat oppompen.

Zakenbank Morgan Stanley ziet de olieprijs ook na de zomer nog niet boven de huidige 30 dollar uitkomen

Toch hoopt de OPEC dat het, inclusief bestaande sancties (Iran) en producenten in problemen (Venezuela, Libië), aan een totale beperking van 20 miljoen vaten komt. „Daar komen veel dubbeltellingen, creatief boekhouden en verduisteringen bij kijken”, zegt de Britse analist Amrita Sen tegen de Financial Times.

Noorwegen weinig concreet

Illustratief was maandag de weinig concrete reactie van Noorwegen, geen lid van de OPEC, maar wel de grootste olieproducent van Europa. „De afspraken van OPEC+ zijn zeer positief”, zei energieminister Tina Bru, zonder zelf concreet te worden. „In de nabije toekomst” neemt Noorwegen volgens haar beslissingen over „potentiële beperkingen”.

Ook de beperking die de OPEC onderling heeft afgesproken, roept bij analisten vragen op. Om hoeveel minder gaat het werkelijk? Saoedi-Arabië en Rusland hebben de oliemarkt vorige maand in een crisis gestort door na een onderling conflict de productie op te voeren, waardoor de prijs zelfs onder de 20 dollar kwam. Opvallend genoeg mogen zij vanaf dat hogere niveau van maart (bij elkaar 1,8 miljoen vaten per dag extra) gaan korten, waardoor het effect van de nieuwe afspraken beperkt blijft. Volgens een analist van Goldman Sachs is de eigenlijke reductie ten opzichte van begin dit jaar ruim 7 miljoen vaten. Als iedereen zich tenminste aan zijn productieafspraken houdt. Daarbij wordt vooral wantrouwend naar Rusland gekeken.

De beperking van bijna 10 miljoen vaten gaat pas op 1 mei in en duurt twee maanden. In de zes maanden erna loopt de beperking (7,7 miljoen vaten) al terug. Het is de vraag of de wereldeconomie en bijvoorbeeld de luchtvaart zo snel herstellen van de coronacrisis. De vraag naar kerosine is momenteel minimaal, terwijl in Nederland bijna de helft minder aan benzine wordt gekocht.

Hoge kosten schalieolie

Volgens president Trump zijn door de deal van zondag „honderdduizenden energiebanen” in de Verenigde Staten gered. Probleem is wel dat de Amerikaanse schalieolie relatief hoge kosten kent. Cruciale vraag is daarom ook of de huidige OPEC-deal voor een hogere prijs gaat zorgen. Een analist van BNP Paribas verwacht dat hierdoor op zijn best een bodem in de markt wordt gelegd. Zakenbank Morgan Stanley ziet de olieprijs ook na de zomer nog niet boven de huidige 30 dollar uitkomen.

Dat is niet voldoende voor een gezonde Amerikaanse schalie-industrie. Als het bij deze OPEC-deal blijft, gaat Amerika mogelijk meer aan de mondiale productiebeperking bijdragen dan Trump nu voorziet. Bestuursvoorzitter Scott Sheffield van de Texaanse olieproducent Pioneer Natural Resources is maandag in elk geval tegenover persbureau AP weinig optimistisch. Bij een olieprijs van 35 dollar blijven de investeringen achter, waardoor de Amerikaanse productie volgens hem met een kwart gaat dalen. Dat zijn 3 miljoen vaten per dag.