Opinie

Italië, HEMA en KLM. Wie wordt er gered?

Menno Tamminga

Echte brandweermannen vechten niet. Ze blussen. Dat is hun vak. Maar als een bedrijf, figuurlijk gesproken, in de fik staat, zoals de HEMA of KLM? Of een compleet land, zoals Italië? Dan zie je ruziënde ministers, dreigende financiers, oplopende emoties en uitstelgedrag.

Deadlines? Onder druk wordt alles vloeibaar.

Elk probleembedrijf en elk probleemland is anders. Maar er zijn overeenkomsten. Een knellende schuldenlast. Weggevallen omzet cq belastingopbrengsten. Doorlopende vaste kosten (salarissen, uitkeringen, gezondheidszorg). En geen kroonjuwelen die je kunt verkopen voor snel geld.

Dus is nu de vraag: kunnen de brandweermannen de schuldenproblemen oplossen en wíllen ze dat ook? Of is het toekomstperspectief zo somber, dat blussen zinloos is. Op ‘zombiebedrijven’ of ‘zombielanden’ zit niemand te wachten.

Lees ook: De ontwrichting van de wereldeconomie in vijf trends

Italië wordt gered. De brandweermannen blussen de fik met meer schulden, al lijkt Italië leningen uit het Europese noodfonds ESM af te wijzen. Italië wil gezamenlijke eurobond leningen. De hardnekkige schuldenlast wordt op langere termijn steeds hardnekkiger. Tenzij Italiaanse bedrijven en burgers dat geld investeren in het ‘verdienvermogen’ van hun economie. Als de productieve investeringen tekort schieten, roept Italië in het volgende kabinet Rutte IV weer moord en brand en zijn de schulden alleen maar gegroeid.

Hebben reddingsacties wel zin? Niemand zit te wachten op zombielanden en -bedrijven

Bij Air France-KLM is het bluswater ook extra schuld. Een injectie van miljardenleningen onder Franse en Nederlandse staatsgaranties is nu de favoriete optie. Durven de twee landen, die al grootaandeelhouders zijn met samen bijna 30 procent, ook harde eisen te stellen aan de bedrijfsvoering? Zoals vergroening. Loonsverlaging voor het personeel? Ontslagen? Air France heeft een historie van arbeidsonrust.

Garanties kosten de overheden niks. Pas als het fout gaat, moeten ze dokken. Maar als het goed gaat? Dan verdienen ze niks extra. Toch jammer. Dus: eis bij voorbaat een extra deel van de winst. Dat is pech voor aandeelhouders als de luchtvaartmaatschappijen China Eastern en Delta. Gaan die in deze crisis ruzie maken? Nee, toch.

Maar...wat is de zin van extra leningen als Air France-KLM naar eigen zeggen de komende tijd vanwege de crisis juist moet krimpen. Hoe verdient het concern dan geld om de leningen later af te lossen? De opvolger van Wopke Hoekstra op het ministerie van Financiën kan zijn borst nat maken.

Voor HEMA dringt de tijd. De data van rentebetaling en aflossing van peperdure obligaties naderen rap. De koersen van die effecten duiden op angst bij beleggers voor een bankroet. De Nederlandse winkels, de ruggegraat van HEMA, zijn open. Maar in uitgestorven winkelstraten. Extra schuld à la Italië en Air France-KLM biedt geen soelaas.

De historie spreekt ook niet in het voordeel van HEMA. Elke economische recessie velt illustere namen in de detailhandel. Blokker wordt al jaren achtervolgd door verliezen. Eind 2015 ging V&D bankroet. V&D en de HEMA hadden jarenlang private equityfinanciers als eigenaren. Zij maakten schulden alsof het geen geld kostte.

Eind 2018 kocht Marcel Boekhoorn, een succesvolle investeerder, de HEMA. Hij redde Nederlands erfgoed was de teneur. Nu mag hij het ongelijk bewijzen van de geschiedenis. Om de schuldenlast te saneren moet iedereen pijn lijden. Maar wie het meest? Tussen Boekhoorn en de HEMA-schuldeisers dreigt daarover een machtsstrijd. Na de overname zinspeelde ‘brandweerman’ Boekhoorn, op een financiële sanering. Die is maar half uitgevoerd. Een veeg teken. Laat hij het aankomen op een confrontatie als het twee voor twaalf is?

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.