Opinie

Trek op met Duitsland, dat is in belang van Europa en ons

Eurogroep Hoekstra’s ‘Alleingang’ in de eurogroep over crisissteun toont dat Nederland alleen iets bereikt zolang het meedenkt met Duitsland, schrijft .
Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA), ontvangt zijn Duitse collega Olaf Scholz (met rode das) in Den Haag, juni 2018.
Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA), ontvangt zijn Duitse collega Olaf Scholz (met rode das) in Den Haag, juni 2018. Foto Jerry Lampen/ANP

Voor Nederland valt er veel te leren van de aanvaringen van minister Hoekstra met zijn Europese collegae in de eurogroep. Toen het erop aankwam was er immers weinig over van de met veel energie opgebouwde alternatieve bondgenootschappen: de ‘Hanze-groep’ (met Denemarken, Zweden, Finland, Ierland en de Baltische staten) en de ‘vrekkige vier’ (met Oostenrijk, Denemarken en Zweden). Wopke Hoekstra stond er alleen voor. Beter had hij van het begin af aan met de Duitsers kunnen optrekken.

Als ze er in de EU niet uitkomen, wordt er altijd wel een compromis gevonden waar alle partijen mee kunnen leven. De uitkomst van de dagenlange strijd in de eurogroep over noodsteun aan Zuid-Europese landen kon Wopke Hoekstra als een soort overwinning aan het thuisfront verkopen. Maar dat deed zijn Italiaanse collega Roberto Gualtieri eveneens.

Het valt te hopen dat Den Haag hiervan heeft geleerd. De schermutselingen in de eurogroep zijn immers een voorbode van wat nog komen gaat. We staan pas aan het begin van een lange weg om een diepe economische crisis in Europa te bezweren. Het nieuwe struikelblok is al aangekondigd in het huidige akkoord: dit najaar komt er een herstelfonds dat met ‘innovatieve financiële middelen’ zal worden opgetuigd – codetaal die Italië leest als de door Hoekstra verfoeide gezamenlijke Europese ‘corona-obligaties’.

Interview Hoekstra: ‘Het is glashelder, van eurobonds is geen sprake’

Zoek het centrum

Wil Nederland invloed houden op dit proces, dan moet het roer om. Niet proberen een vuist maken met kleine landen, maar op zoek naar het centrum van de Europese macht. Duitsland is Nederlands meest natuurlijke bondgenoot.

Net als Nederland hecht Duitsland aan begrotingsdiscipline, is het kritisch over het opkoopprogramma van de ECB en heeft het baat bij een goede relatie met de VS. De Duitse minister van Financiën, Olaf Scholz (SPD) is net als Wopke Hoekstra tegen eurobonds.

Het was van begin af aan duidelijk dat deze er niet zouden komen. Er is ook nooit concreet gesproken over een instelling die de ‘coronabonds’ zou uitgeven. Hoekstra heeft zich onnodig in een hoek laten drukken.

Zelfs Duitsland was geïrriteerd over zoveel Nederlandse bravoure. Scholz, die een hoofdrol speelde bij de uiteindelijke oplossing, heeft met geen woord gerept over het Nederlandse voorstel voor een nieuw ‘Coronafonds’ voor acute medische nood waaraan Nederland zelf een miljard zou bijdragen. Niemand stelde dit initiatief op prijs. Duitsland zocht van het begin af aan oplossingen in de bestaande structuren, niet in inderhaast uit de hoge hoed getoverde extra fondsen.

Zoals bij voorgaande crises staat ook nu veel op het spel. Als Duitsland per 1 juli voorzitter wordt van de EU, heeft Angela Merkel nog een laatste kans om veranderingen in de EU mede vorm te geven. De crisis die zich aandient heeft de kans daartoe eerder vergroot dan verkleind. Onder druk wordt immers alles vloeibaar. Daar moet Nederland vanaf dag één bij zijn.

Lees ook: Hoekstra had al geen beste reputatie in de EU, maar nu ergert zelfs Berlijn zich

De toon na Brexit

Als het er echt om spant in de EU, zijn de ogen gericht op Duitsland. Als de coronacrisis iets heeft aangetoond is het dat de machtsverhoudingen voor en na de Brexit niet eens zo heel veel zijn gewijzigd. Wat wel veranderd is, is de toon. Het zelfbewuste drammerige geluid van het eigen Britse gelijk ontbreekt in het huidige debat. Het lijkt wel of Rutte en Hoekstra zich dat nog niet helemaal realiseren.

Terwijl Nederland bij gebrek aan de Britse bondgenoot een steeds schellere toon aanslaat, zich steeds nadrukkelijker manifesteert, regeren de Duitsers vanaf de achterbank. Nederland blijft op hoge toon eisen dat de eigen wensen voor de meerjarenbegroting van de EU worden ingewilligd, ook nu de coronacrisis dit streven doorkruist.

Zo volhardt Den Haag in een onnodige nederlagenstrategie. Het is slimmer om constructief mee te denken met de Duitsers, juist ook met de sociaaldemocratische ministers Olaf Scholz en Heiko Maas. Zij bepalen nu mede het Duitse beleid. Gebeurt dat niet, dan zal Hoekstra nog veel vaker een late draai moeten maken.

Harde keuzes

Maar het belangrijkste argument voor Nederland om in te voegen bij de Duitsers is dit: als leidend land in Europa heeft Duitsland de steun van Nederland hard nodig om een aantal harde keuzes te maken en nieuwe beleidslijnen uit te zetten.

Zo is vooral Duitsland weifelend als het gaat om een harde koers tegen de Hongaarse premier Viktor Orbán die de Coronacrisis heeft aangewend om nog meer macht naar zich toe te trekken. Geen ander land dan Duitsland kan Orbán tot de orde roepen. Nederland kan daarbij een helpende hand bieden.

Ook werkt Duitsland er hard aan om zolang Donald Trump president is, wie weet nog eens vier jaar, onnodige misverstanden met de VS te voorkomen. Nederland moet Merkel daarin bijstaan.

En ten slotte probeert Duitsland vooral via stille diplomatie de Brexit in goede banen te leiden. De Nederlandse en Duitse belangen gaan ook hier gelijk op. Een sterk Duitsland is in het grootste belang van Nederland.

Ruis op de lijn is contraproductief. De Hanze-groep en de ‘vrekkige vier’ waren goed voor het zelfbeeld van Nederland als grootste van de kleine landen, maar nu het er echt toe doet, rest Nederland niets dan accepteren waar het staat in de EU: naast Duitsland.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.