Een kromme penis is lastig te behandelen

Ziekte van Peyronie Door littekens in het bindweefsel kan de penis scheefgroeien. Dat kan ineens gebeuren.

Detail van een fresco in Pompeï, waar de god Priapus zijn geslacht op de ene helft van een weegschaal legt, en een aantal munten op de andere helft. De fresco is twee jaar geleden ontdekt.
Detail van een fresco in Pompeï, waar de god Priapus zijn geslacht op de ene helft van een weegschaal legt, en een aantal munten op de andere helft. De fresco is twee jaar geleden ontdekt. Foto Wikipedia

In slappe toestand is er niets geks te zien aan de penis van een man met de ziekte van Peyronie. Maar is hij stijf, dan staat-ie krom. Die kromming kan opeens ontstaan. Vaak bij mannen van rond de vijftig, als ze er genetische aanleg voor hebben.

Lees over het gevaar van een aanhoudende erectie: Erecties met gevaar voor eigen penis

Er komen niet heel veel mensen met een scheve penis naar het ziekenhuis, „ongeveer 50 per jaar”, zegt uroloog in opleiding Daan Mohede die in het UMC Groningen onderzoekt hoe peyronie-patiënten hun behandeling hebben ervaren. Toch wijzen cijfers uit dat 3 tot 9 procent van de Noord-Europese mannen de aandoening heeft. Veel mannen komen er dus niet mee naar de dokter. Mohede wijt dat aan een taboe op seksuele ziektes.

Peyronie voltrekt zich in twee fasen. In de eerste paar maanden groeit er een litteken in de tunica albuginea, het bindweefselkapsel dat de zwellichamen omhult. Soms gaat dat gepaard met pijn: het litteken beperkt de ruimte van de zwellichamen en een erectie trekt krom. In de periode erna verdwijnt de pijn vaak, maar verhardt het litteken verder. „Soms is het zo verbeend dat het aanvoelt als bot”, vertelt Mohede.

Pijnstilling of injecties

Een kromstand van de penis is lastig te behandelen. Patiënten die zich melden in het ziekenhuis krijgen in eerste instantie pijnstilling of injecties die het litteken verminderen. Als dat niet werkt en de man wil echt van zijn kwaal af, volgt een operatie. Het litteken wordt dan ingesneden of verwijderd en vervangen door een stukje weefsel. Ook kan de penis worden rechtgetrokken door aan de andere kant van de tunica albuginea wat weefsel weg te nemen en een paar hechtingen te zetten. „Gevolg is dan alleen dat per 20 graden kromstand de lengte van een erectie daarna ongeveer een centimeter korter wordt”, legt Mohede uit.

Ongeveer de helft van de patiënten kampt met heftige psychische klachten

Daan Mohede promovendus

Ook gevoelsverlies is een groot probleem. Het litteken zit vaak aan de bovenkant van de penis en daar loopt een zenuwbundel die beschadigd kan raken. „Ongeveer de helft van de patiënten kampt met heftige psychische klachten als gevolg van de ziekte, ook na een ingreep. Men leert er maar moeilijk mee leven.”

Over het algemeen geldt: hoe harder het litteken en hoe krommer de penis, hoe vervelender het is voor de man. (En de partner niet te vergeten, die kan seks door de kromming ook als pijnlijk ervaren.) Toch kan de ene man totaal geen moeite hebben met een hoek van 90 graden, terwijl een ander al veel last ervaart van een kleine kromstand.

Hevige seks

Hoe mannen die littekens oplopen is lang niet altijd duidelijk. Waarschijnlijk ontstaan ze door kleine wondjes in het bindweefselkapsel. Mohede sprak maar weinig patiënten die zich een moment voor de geest konden halen waarop hun penis knakte. „Mensen zijn bang dat het door hevige seks komt en voelen zich schuldig”, zegt hij. „Maar je kunt het gewoon niet voorkomen.”

De aandoening lijkt te maken te hebben met een genetische afwijking waarbij littekens niet goed genezen. Een deel van de peyronie-patiënten heeft namelijk behalve littekens in de penis ook onderhuidse knobbels en vergroeiingen in de voetzolen (ziekte van Ledderhose) of handpalmen (ziekte van Dupuytren), wat het strekken van vingers soms onmogelijk maakt. Momenteel loopt er een studie in het UMC Groningen om te achterhalen wat de genetische overeenkomsten zijn tussen deze drie ziektes.

Mohede is nog bezig met een zoektocht naar een andere remedie. Samen met collega’s test hij een medicijn dat gebruikt wordt tegen maculadegeneratie, een oogziekte waarbij de kegeltjes op het netvlies afsterven. Volgens de eerste resultaten zou dat de littekenvorming kunnen stoppen, maar dit onderzoek staat nog in de kinderschoenen.