Test, uitslag, verdriet, wanhoop

Fotografie Over proberen zwanger te worden, had Maartje Brockbernd veel gelezen, maar weinig gezien. Dus maakte ze een fotoproject van haar eigen traject.

Foto Maartje Brockbernd

Er is geen oorzaak gevonden, ze zijn medisch gezond verklaard. Maar toch lukt het fotografe Maartje Brockbernd (38) en haar man al ruim drie jaar niet om een kind te krijgen. Het waarom is onduidelijk.

Brockbernd besloot het traject van onderzoeken, testen, uitslagen, optimisme, verdriet, wanhoop, iui en ivf vast te leggen met haar camera. „Ik heb er eindeloos veel over gelezen, maar hoe dit proces eruitziet, dat kon ik nergens vinden.”

Machteloosheid overheerst, helemaal nu Nederland is stilgelegd. Vanwege Covid-19 gaan veel medische trajecten voorlopig niet door. Ook voor Brockbernd zal het de komende tijd spannend zijn hoe het ivf-traject verder gaat verlopen. „Logisch hoor, door corona zijn de prioriteiten verschoven, ik snap dat het zorgstelsel zich daarop concentreert”, zegt ze.

Ze zijn gezond, de worsteling is van de buitenkant niet te zien. Dat maakt de situatie zo ingewikkeld. „Er is nog altijd een taboe rond vruchtbaarheidsbehandelingen, gesterkt door een gevoel van schaamte dat je lijf je in de steek lijkt te laten.”

Terwijl die schaamte nergens voor nodig is, zegt ze aan de telefoon, één op de dertig baby’s is een ivf-baby. „We zijn dus niet alleen, bij lange na niet, maar toch is het een moeilijk onderwerp om te bespreken.”

Misschien komt het door die schaamte dat er weinig beeldmateriaal is rond een traject naar zwangerschap. „Er zijn boeken, blogs, diverse forums waar je kan lezen hoe het werkt, maar alles is in woord, bijna niets in beeld.”

Maartje Brockbernd
Maartje Brockbernd
Maartje Brockbernd

Brockbernd richt zich in haar documentaire-fotoseries op onderbelichte onderwerpen, maar dat was altijd iets of iemand anders. „Ineens dacht ik: dit overkomt ons, ik kan dit vastleggen voor mezelf. En misschien ook voor anderen.” Ze werd zelf het onderwerp. Ja, het was best lastig de camera opeens op zichzelf en haar man te richten, maar ze wilde zichzelf niet sparen. „Van mijn andere onderwerpen vraag ik ook zich kwetsbaar te maken, waarom zou ik dat niet van mezelf vragen?” Het fotograferen bood haar afleiding.

„Op een gegeven moment kon ik naar mezelf en de situatie kijken door mijn camera, als fotograaf”, legt ze uit. Sommige foto’s kwamen op die manier ook pas later bij haar binnen. Het zelfportret bijvoorbeeld. Op dat moment zat ze er „helemaal doorheen”. Het werd haar bij het terugzien van deze foto duidelijk dat ze het hele traject vast wilde leggen, én wilde publiceren. Ze zag de verstreken maanden, het verdriet, de wanhoop. „Het vastleggen van deze reis voor mezelf en andere vrouwen in deze situatie is mijn verwerking.”

Taboe doorbreken

Met haar fotoserie hoopt Brockbernd andere vrouwen aan te sporen opener te zijn over hun worsteling en het hebben van een miskraam. „Het is gebruikelijk om pas vanaf twaalf weken te vertellen dat je zwanger bent, maar wat als het voor die tijd misgaat?”

Een op de tien zwangerschappen eindigt in een miskraam, zegt ze. „Hoe deel je het dan, als niemand het weet?” Dat het iets intiems is, snapt ze wel. Het is in zekere zin een verlengde van wat er in de slaapkamer gebeurt. „Ik heb zelf vier miskramen gehad, ik kies ervoor daar nu open over te zijn. Ik hoop dat dat helpt het taboe te doorbreken en andere vrouwen helpt er eerder open over te zijn als ze die behoefte hebben.”

Nu voelt ze aan alle kanten dat de druk toeneemt. „Je hebt de druk van het traject, van de samenleving waarin iedereen makkelijk kinderen lijkt te krijgen en de druk van de zorgverzekeraar”, zegt ze. Die laatste partij vergoedt drieivf-pogingen, daarna kan je wel doorgaan, maar moet je de kosten, gemiddeld 3.500 euro per poging, zelf betalen.

Nu is wachten het enige dat ze kan doen. Eerst tot ze weer van start gaan, en dan of het gaat lukken. „Vaak zie je foto’s van vruchtbaarheidstrajecten pas verschijnen op het moment dat het gelukt is, dat ze toch zwanger zijn.”

Dat wil ze niet, ze wil het nu publiceren. Als het uiteindelijk lukt, is het geweldig, maar als het niet lukt is ze tenminste eerlijk geweest. Voor nu houden ze hoop. „Mijn man zegt: het is zo vaak misgegaan, de kans dat het goed gaat wordt alleen maar groter.” Daar houden ze zich aan vast.

De complete fotoserie is te zien op maartjebrockbernd.nl.