Schaken en bridgen gaan gewoon door – maar nu achter de laptop

Denksport Sinds de uitbraak van het coronavirus groeit het aantal schakers, dammers en bridgers online snel. De bridgeploeg speelde zelfs al twee interlands via internet.

Dammer Johan Teake Dekker had op 25 april een aanval willen doen op het wereldrecord kloksimultaan dammen. Nu heeft hij die dag een online oefensessie.
Dammer Johan Teake Dekker had op 25 april een aanval willen doen op het wereldrecord kloksimultaan dammen. Nu heeft hij die dag een online oefensessie. Foto Eric Brinkhorst

Elke dag, als zijn schoolwerk af is, duikt Jean Arnoult (10) de kelder in. Daar staat de computer in de opslagkamer. Niet om spelletjes op te spelen, maar om op te schaken. Een paar weken terug ging Jean nog elke week naar de schaakclub om met zijn vriendjes te oefenen, maar dat kan niet meer. Daarom kreeg hij van zijn club een andere mogelijkheid om te blijven spelen: online via Schaakmatties.nl, een website van schaakbond KNSB voor kinderen tussen de 6 en 12 jaar.

Nu start Jean dagelijks in de kelder de computer op en logt hij in. „Je kan er zomaar tegen andere kinderen spelen, puzzels oplossen en lessen volgen”, vertelt hij. „Ik speel elke dag wel een half uur tot een uur.” Het is niet helemaal hetzelfde als op de club, zegt Jean. „Ik mis het praten met mijn vriendjes, en laatst verloor ik een potje omdat mijn zusje me afleidde.” Maar toch is hij blij dat de mogelijkheid om te schaken er is. „Anders had ik helemaal niet meer kunnen spelen. En ik maak de online puzzels sneller dan puzzels in het echt. Dus ik kan meer schaken in dezelfde tijd.”

Zoals de jonge Jean zijn er meer. Terwijl sporters en sportclubs lijden onder de gedwongen sluiting van alle accommodaties, zien de denksportbonden de online aandacht toenemen, blijkt uit een rondvraag van NRC. Bij Schaakmatties.nl steeg de wekelijkse ledenaanwas sinds het begin van de coronacrisis van 40 naar 250, het aantal inschrijvingen voor het dagelijkse schaaktoernooi dat de KNSB op website Chess.com organiseert is verviervoudigd. De internetbridgeclub van bridgebond NBB, Stepbridge met 6.000 leden, stelde het proeflidmaatschap langer open en zag zo’n 7.000 mensen een account aanvragen. Dambond KNDB creëerde onlangs de mogelijkheid om online clubavonden te houden en vermoedt dat sindsdien zo’n 10 procent van de pakweg 170 Nederlandse damclubs daar gebruik van maakt.

Moeiteloos ingevoerd

De populariteit van de denksporten is eenvoudig te verklaren: voor schaken, dammen en bridgen volstaan een speelbord of een pak kaarten en een tegenstander – condities die online makkelijk zijn na te bootsen. „Online dammen, trainen en vergaderen is moeiteloos ingevoerd”, zegt KNDB-voorzitter Frans de Jonge. „De crisis heeft bijgedragen aan vele vernieuwingen.”

Een van die vernieuwingen staat gepland voor 25 april. Op die dag wilde Johan Teake Dekker (39) een aanval doen op het wereldrecord kloksimultaan dammen: 46 partijen tegelijkertijd, waarvan minimaal 70 procent gewonnen moet worden. „De voorschriften bepalen dat mijn tegenstanders lijfelijk aanwezig moeten zijn, in dezelfde zaal, zonder digitale hulpmiddelen”, zegt Dekker. „Dat kon dus niet meer doorgaan.”

Topschaker Anish Giri is al uitgenodigd voor een online schaaktoernooi

Zijn „aanval”, zoals Dekker de recordpoging consequent noemt, is tot nader order uitgesteld, maar in de tussentijd wil hij wel zijn voorbereiding blijven voortzetten. Daarom gaat Dekker op 25 april op dezelfde locatie een oefensessie houden. „We organiseren online een simultaanwedstrijd met dertig tegenstanders, en we zetten in de zaal dertig computers neer op dezelfde afstand als mijn tegenstanders normaal zouden zitten.” Zo kan Dekker ook het belangrijke fysieke aspect van het vier tot vijf uur rondlopen tijdens de simultaanwedstrijd oefenen, zegt hij. „We moeten alleen nog tegenstanders zoeken, maar dat moet geen probleem zijn nu iedereen online zit te dammen.”

Lees ook dit verhaal over een Franse hardloper die een marathon liep op zijn balkon

Denksporters van elk niveau zoeken online hun heil. Vorige week vrijdag speelde de nationale bridgeselectie, met daarin oud-wereldkampioenen Simon de Wijs, Bauke Muller, Ricco van Prooijen en Louk Verhees, twee oefeninterlands tegen Zweden en Frankrijk op de bridgewebsite BBO, waar iedereen gratis kon meekijken. De technische staf van de dambond zet de trainingen van topspelers als Jan Groenendijk en Martijn van IJzendoorn, die normaal op Papendal plaatsvinden, online voort. „Ik mail snelheids- en combinatietesten en zeg dat ze 25 minuten later af moeten zijn”, schrijft technisch directeur Johan Krajenbrink van de KNDB per mail. „En dan bel ik ze ‘gewoon’ op of het gelukt is. Of ze moeten in 30 minuten een partij spelen en filmen. Ik doe hetzelfde, en dan vergelijken we de gefilmde partijen. En zo verder.”

Voor topschakers is er eigenlijk weinig veranderd, zegt Jeroen Bosch, technisch directeur van de schaakbond. „Anish Giri traint altijd met sterke schaaksoftware en kunstmatige intelligentie. Topspelers gebruiken dat als assistenten. Dus hij kan nog steeds heel veel trainen.” De grote verandering, zegt Bosch, is dat er geen toernooien meer gespeeld kunnen worden, een belangrijke bron van inkomsten voor de topspelers. „Al kreeg ik laatst bericht van Giri dat hij was uitgenodigd voor een online toernooi met goede spelers en een goedgevulde prijzenpot.”

Proosten op de iPad

Voor de minder geoefende speler speelt het sociale aspect ook een rol. Dat was voor bridger Nico Looij (71) reden om zijn eigen systeem te bedenken om te kunnen kaarten met zijn vrouw en een bevriend echtpaar. „We hebben eerst wel gekeken naar Stepbridge, maar dat speel je individueel achter je computer. Daarna hebben we Zoom geprobeerd, maar het lukt niet om daarmee de kaarten groot in beeld te brengen. Toen bedachten we dat we allemaal goede telefoons en iPads hebben.”

Daarmee heeft Looij een ingenieuze constructie bedacht. Met de telefoon op een bijzettafel worden de kaarten en biedingen tijdens het spel van boven gefilmd en doorgestuurd naar de iPad van het bevriende stel. Zij doen op hun beurt hetzelfde zodat Looij en zijn vrouw kunnen zien wat er daar gebeurt. „We hebben het nu drie keer gedaan en het gaat hartstikke goed”, zegt Looij door de telefoon. „En het mooie is: we kunnen ook kletsen en een glaasje proosten op de camera. Dat contact is toch een belangrijk deel van de lol van het spelletje.”