Reportage

De grens met België is weer echt een grens

Grens Nederland-België België controleert het grensverkeer, een tijdrovende klus. Nederland houdt het vooralsnog bij oproepen van premier Mark Rutte om in eigen land te blijven. „Bij ons leeft wel het gevoel dat de Nederlandse politie meer zou kunnen doen.”

Alleen met een geldige reden mogen mensen de grens tussen België en Nederland oversteken.
Alleen met een geldige reden mogen mensen de grens tussen België en Nederland oversteken. Foto Merlin Daleman

Een donkere Mercedes, nieuwe velgen erop, een dreunende bas, Nederlands kenteken. Als de Belgische politieagent hem maant te stoppen, gaat het raampje open. Een jonge man in een wit trainingspak, haren die hij bij elke zin achterover veegt. Hij zegt een influencer te zijn, met een Nederlands paspoort, vanuit België op weg naar een klus in zijn vaderland.

Hij kan geen verklaring overhandigen waaruit blijkt dat hij voor zijn werk de grens over moet, dus mag hij niet verder. De influencer laat in korte zinnen weten wat hij daar van vindt. „Beetje jammer dit. Ik heb haast, maat. Wat een domme onzin.” En, tot slot, als hij beseft dat hij echt niet verder kan, tegen de Belgische agent: „Geef maar een boete dan, maat.”

Op de provinciale weg van Roosendaal naar het Belgische Essen staat een politieauto, met zwaailicht aan. Er staan twee agenten bij, die elke auto controleren die vanuit Nederland België in wil. En soms, als ze er tijd voor hebben, controleren ze ook auto’s die vanuit België Nederland in willen gaan. België heeft de grens gesloten voor niet-noodzakelijke verplaatsingen om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Er mogen alleen mensen het land in óf uit die een goede reden hebben. Dat kan woon-werkverkeer zijn, andere verplaatsingen voor werk, of het zorg verlenen aan een hulpbehoevend persoon of dier. Aan Nederlandse kant zijn geen speciale maatregelen van kracht.

Beetje jammer dit. Ik heb haast, maat. Wat een domme onzin

‘Influencer’

Maar, zegt commissaris Patrick De Smedt van Politiezone Grens, dat moeten bestuurders wel aan kunnen tonen, via bijvoorbeeld een brief van hun werkgever. Als iemand geen goede reden heeft om de grens over te gaan, kunnen ze een boete van minstens 250 euro krijgen. De grens over willen is al genoeg om die bekeuring te krijgen. In het gebied van commissaris De Smedt, rondom Essen, zijn 44 grensovergangen, waarvan er 40 niet meer toegankelijk zijn voor auto’s. En op de vier overige overgangen staat politie. „Met de fiets kun je de grens nog wel over ja, we gaan geen prikkeldraad door de velden spannen.”

De meeste automobilisten zijn goed voorbereid op de controle. Ze laten een formulier zien, met een verklaring van hun werkgever. Drie Nederlandse mannen zijn aan het verhuizen, van Nederland naar België, en tonen dat aan met de juiste papieren. Een vrouw in een klein autootje werkt in een Belgisch asiel als vrijwilligster: ze maakt er de kattenbakken schoon en kroelt met de beesten. Ook dat staat keurig vermeld op een A4’tje. Nederlander Kevin de Boef moet wel terug, hij werd door zijn gps via België naar een Nederlandse bestemming geleid. „Ineens controle, dat hadden we niet verwacht, maar nu gaan we terug.”

Gedeelde smart

De Belgische agenten controleren „in principe” alleen de verplaatsingen van Nederland naar België, zegt commissaris De Smedt. „We weten dat de maatregelen in Nederland iets minder streng zijn, dus willen we voorkomen dat er te veel Nederlanders deze kant op komen, en het virus verspreiden.”

Maar toch controleren ze ook Belgen die naar Nederland gaan, en weten ze dat minister-president Mark Rutte herhaaldelijk Belgen opriep niet naar Nederland te reizen met Pasen. „De Nederlandse politie komt af en toe poolshoogte nemen”, zegt De Smedt. „Maar wij verwachten eigenlijk wel iets meer. Gedeelde smart is halve smart. Bij ons leeft wel het gevoel dat de Nederlandse politie meer zou kunnen doen, we hebben ze dat ook gevraagd. We hebben in niet-coronatijden een uitstekende samenwerking met bijvoorbeeld het team in Roosendaal. Ze doen hun best, maar we merken dat het politiek gevoelig ligt. Als we tijd over hebben, controleren we nu dus ook soms verkeer richting Nederland.”

Met de fiets kun je de grens nog wel over ja, we gaan geen prikkeldraad door de velden spannen

Patrick De Smedt politiecommissaris

Een woordvoerder van de Koninklijke Marechaussee meldt dat vooralsnog de reguliere grenscontroles worden uitgevoerd. Dat betekent het monitoren van het grensverkeer, en niet het permanent aanwezig zijn aan de grens.

Het is dan ook de Belgische politie die een man in een auto met Belgisch kenteken tegenhoudt. Hij zegt een administratiekantoor in Nederland te hebben. Hij laat een document zien, maar daar staat geen stempel op. Als de agenten het formulier van hem willen overpakken snauwt hij „afblijven” naar ze. Hij moet een inschrijving bij de Kamer van Koophandel laten zien. Dat lukt uiteindelijk, na twee minuten zoeken. Hij mag verder.

Iedereen die België in wil, wordt gecontroleerd.
Foto Merlin Daleman
Als ze tijd hebben, controleren de Belgische politieagenten ook de mensen die België verlaten.
Foto Merlin Daleman
Documenten worden nauwkeurig gecontroleerd.
Foto Merlin Daleman
Foto’s Merlin Daleman

12,5 kilo marihuana

De Belgische commissaris zegt dat het controleren aan de grens capaciteit kost. Minder politiemensen werken aan rechercheonderzoeken . De medewerkers zijn aan de grens nodig, zegt hij, ook omdat het aankomend paasweekend weleens druk zou kunnen worden. „Als het met Pasen lekker weer wordt, kunnen de mensen weleens in een leegte vallen. Dan is het wellicht moeilijker om ze in hun kot te houden. En dan heb je mensen die wellicht naar hun tweede huisje op de Veluwe willen. We gaan proberen om daar toezicht op te houden, maar onze focus ligt in eerste instantie op mensen die vanuit Nederland naar België komen.”

Lees ook: de coronacrisis verenigt kiftende Belgische politici

Dankzij de grenscontroles ontdekken ze meer, vertelt hij. Dit weekend nog: 12,5 kilo marihuana. Drugssmokkel zal altijd blijven doorgaan, denkt de commissaris. Maar langzaam maar zeker krijgen mensen door dat ze beter niet de grens over kunnen gaan. „We hebben vorige week 120 boetes uitgedeeld. 250 euro voor een persoon, en bij een bedrijf kan het 750 euro zijn. En we dreigen daar niet alleen maar mee. We schrijven ze ook echt uit.”

De influencer in de dure Mercedes, die zelf om een boete vroeg, heeft zijn identiteitsbewijs afgegeven en schudt zijn hoofd. Dan belt hij zijn manager, het telefoongesprek schalt over zijn autospeakers, de manager had zijn werkgeversverklaring moeten regelen. „Het is gewoon een simpel papiertje, maat.” De Belgische politieman vertelt hem dat de boete zijn kant op komt. Ze kunnen hem niet tegenhouden, omdat hij Nederlander is. De influencer kijkt de agenten aan, schudt nog eens zijn hoofd, en geeft gas, de grens over.