Opinie

Social distancing: een probleem vóór corona

Emma Bruns

Eigenlijk ben ik niet zo goed met woorden. Verjaardagen, vergaderingen en mensen die bellen om ‘lekker’ even bij te praten – ik heb er eerlijk gezegd een gloeiende hekel aan. Het probleem met communiceren op afstand is dat we stiekem gewoon helemaal niet geschikt zijn om als robots informatie uit te wisselen. We zijn veel meer dan dat, of veel minder. Het is maar hoe je het bekijkt.

De afgelopen weken is de chirurgie door enkele maatregelen totaal veranderd. Zoals de beslissing om ‘electieve zorg’, zoals liesbreuken en galsteenlijden, tot nader order uit te stellen. Alleen in uitzonderlijke gevallen zijn mensen nog welkom op de polikliniek. Daar waar mijn werk grotendeels bestond uit kijken, luisteren en voelen, is het ineens verworden tot bijzonder afstandelijk gedoe.

Als kind was ik best verlegen. Ik vond nieuwe omgevingen spannend en ik vond het moeilijk om met andere kinderen te spelen. Mijn vader wist er wel raad mee. Op mijn vierde kreeg ik een hockeystick en dat veranderde alles. Samen fysiek bezig zijn, verbinding maken door bewegingen te oefenen, confrontaties aan te gaan en letterlijk te vallen en weer op te staan, maakte de buitenwereld een stuk minder eng.

Het was ook de doorslaggevende factor voor de keuze voor de studie geneeskunde. In tegenstelling tot accountants, consultants of advocaten maak je als arts, en helemaal als chirurg, elke dag gebruik van je hoofd, ogen en handen. In een wereld waar alles langzaam transformeert van gastvrouw naar aanmeldzuil, van caissière naar zelfscanapparaat en van boomhutten bouwen naar Fortnite spelen, merken we misschien pas nu dat een borrel op Zoom niet hetzelfde is als aan de bar.

Juist nu kijken velen hoopvol naar een zorg vol met eHealth. Maar in deze tijden waarin oma’s en opa’s in een aquarium hun verjaardag moeten vieren, besef ik eens te meer hoe belangrijk fysiek contact is. Even een schouder vastpakken kan meer betekenen dan tien minuten praten. Dat geldt voor patiënten die slecht nieuws te horen krijgen, maar ook voor een collega die het zwaar heeft.

Als jonge chirurg in spe werk ik momenteel zij aan zij met orthopeden, maag-darm-leverartsen en geriaters in spe op de intensive care. De maskers zitten voor geen meter, de pakken zijn warm en de zorg is ingewikkeld.

Het zijn lange dagen, maar al met al is het niet de medisch-inhoudelijke zorg die je ’s avonds tijdens een rondje hardlopen van je af rent. Het zijn de machteloze blikken van familieleden van wie plots een dierbare achter glas is gezet. Die je even in je armen wil nemen om je onvermogen om de juiste woorden te vinden, een zwijgen op te leggen.

Terwijl ik voor de zoveelste keer het ongemakkelijke isolatiepak aantrek, koester ik de momenten waarop ik dierbaren heb aangeraakt. Speels geduw op de gang met collega’s, een bemoedigende hand op je schouder van je opleider na een zware nachtdienst, net te dichtbij dansen op vrijdagavond, een gestolen kus in het donker.

Social distance. Eigenlijk was het ook vóór deze hele Corona-crisis al iets waar we mee worstelden. Welke aanraking is gepast en gewenst? Dreigen we aan preutsheid ten onder te gaan of was het juist terecht dat we het recht op onze eigen fysieke integriteit opeisten? Nu liggen er ineens allemaal witte mannen met obesitas op de intensive care. Ik denk aan alle ouderen in verpleeghuizen die geen bezoek meer mogen ontvangen. Misschien werden ze ook al heel lang niet meer aangeraakt. Misschien werd het in Italië wel zo erg omdat ze te veel om elkaar gaven?

Het is zondagochtend. Ik heb even vrij. Mijn vader is jarig. We zouden eigenlijk met elkaar gaan wandelen en lunchen. Ongemakkelijk zitten we met het hele gezin in een virtuele kamer. We zingen vals en wisselen wat onnodige informatie uit. Mijn broer laat zien hoe je een virtuele hug kan sturen. Ik vind het maar niks. Als die crisis voorbij is, ga ik snel bij ’m langs voor een knuffel in het echt.

Emma Bruns is arts-onderzoeker en chirurg in opleiding.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.