Nog nooit een laptop op de sedertafel gezien

Covid-19 beïnvloedt het dagelijks leven. Zippora Abram (49) viert Pesach noodgedwongen klein.

Matzes zijn een belangrijk onderdeel van de Pesachviering.
Matzes zijn een belangrijk onderdeel van de Pesachviering. Foto Vincent Jannink/ANP

Een maand geleden, toen velen wc-papier hamsterden, deelde Amsterdammer Zippora Abram (49) op Facebook een foto van haar tienjarige zoon met twee grootverpakkingen matzes. Twee weken later deelt ze een artikel over het Suikerfeest, eind mei, dat door corona mogelijk in het water zou vallen. Het stoort haar dat Joden in de berichtgeving vaak worden vergeten. „Zo lees je dat kerken en moskeeën hun deuren moeten sluiten. En de synagogen dan?”

Meer dan door het coronavirus is Abram momenteel in beslag genomen door Pesach: het feest dat Joden over de hele wereld vieren, of ze nu gelovig of ongelovig zijn, orthodox of liberaal, en dat draait om de bevrijding van het Joodse volk uit de slavernij in Egypte.

„Tijdens de sedermaaltijd vertellen we elkaar dit mooie verhaal. Dat doen we aan de hand van symbolen, het stellen van vragen en voorgeschreven etenswaren. Elke hap heeft een betekenis. Zo staat de mierikswortel voor de bittere tijd, het ei voor de levenscyclus, het zoute water voor onze tranen.”

Aan het feest gaat een periode van voorbereiding vooraf. De Joden in Egypte hadden tijdens de uittocht geen tijd om het brood te laten rijzen. „Daarom eten wij acht dagen geen producten die meel of gist bevatten. Maar ook in huis mag geen kruimel te vinden zijn.” Waar corona tot smetvrees leidt, is het bij Abram Pesach dat tot een bijna hysterische „antikruimelschoonmaakwoede” leidt.

De zoon van Zippora Abram met matzes, plat brood dat niet is gerezen.

Voor de sedermaaltijden moeten er veel specifieke, koosjere etenswaren in huis zijn. Maar bestellen bij de supermarkt lukte niet. Vanwege het coronavirus versoepelde het orthodoxe rabbinaat de voorschriften. Heel bijzonder, zegt Abram. „Veel rabbijnen gaven dit jaar toestemming om een onlineplatform te gebruiken voor de Pesachviering. Een laptop op de sedertafel, dat heb ik nog nooit gezien!”

Boven alles draait Pesach om het vieren van bevrijding en om het samenzijn, benadrukt Abram. „Je viert het met veel mensen aan een mooi gedekte tafel, met familie en vrienden, jong en oud.” Maar dan dit jaar… Twee avonden thuis met z’n drieën: „Heel anders.”

De Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam organiseert deze woensdag een onlineviering. Abram woonde eerder al een virtuele sjoelbijeenkomst bij. Dat er mensen zijn die Pesach in hun eentje moeten vieren, kan ze zich bijna niet voorstellen. „Hoe moeten zij zelf alle vragen stellen en de antwoorden geven?”

De eerste vraag die gesteld wordt met Pesach – ‘waarom is deze avond anders dan andere avonden?’ – staat deze keer in een ander licht. „Dit jaar zal in het teken staan van corona. In het Pesachverhaal komen tien plagen voor, je hoort al zeggen dat Covid-19 de elfde is. Normaal sluiten we af met de wens om Pesach volgend jaar in Jeruzalem te vieren. Dit jaar wensen we dat we het volgend jaar weer samen vieren.”