Opinie

Ik ga je moeder aan rafels snijden

Joyce Roodnat De huidige toename van huiselijk geweld doet Joyce Roodnat terugdenken aan een fotoserie die ze nog maar vier weken geleden in Londen zag: het onschuldig ogende, hard aankomende ‘My Mother’s Cupboards and My Father’s Words’ van Anna Fox.

Joyce Roodnat

Vier weken terug, toen de wereld zichzelf nog was, zag ik op een tentoonstelling in Londen een serie kleine foto’s van strak opgeruimde kastplanken. Servies, linnengoed, van alles. „Zo krijg ik het nou nooit voor elkaar”, dacht ik. Naast elke foto stond een korte zin, afgedrukt in krullerige wenskaartletters.

„She should be fried in hot oil”, las ik. „Ze zou gebakken moeten worden in kokende olie.” En: „Ik snij je kont eraf en serveer hem in plakjes.” En: „Jij pad, jammer dat ik de put heb gedempt, anders kon je erin met cement eroverheen.” En: „Ik ga je moeder aan rafels snijden met een oestermes.”

Het gebeurt niet vaak dat beeldende kunst zo onschuldig oogt en zo hard aankomt. Ik verstijfde, en werd misselijk bij de titel van de reeks: My Mother’s Cupboards and My Father’s Words. De Britse fotograaf Anna Fox maakte hem. De kasten zijn van háár moeder, de woorden van háár vader. Fox speelt klaar wat alleen de kunstenaar vermag: ze smijt met iets schijnbaar onbeduidends en wij worden getroffen door iets heel groots. Ze liet me met haar foto’s voelen waar ik wel weet van heb, maar waar ik liever onderuit zou komen, namelijk de claustrofobische horror van huiselijk geweld.

Beeld uit de reeks My Mother’s Cupboards and My Father’s Words (1999) van Anna Fox. Foto Anna Fox

Ik denk direct aan Anna Fox bij het bericht dat in Naaldwijk een leerkracht door haar man is mishandeld onder de ogen van haar leerlingen die ze online lesgaf. Dat de dader zich van die leerlingen niets aantrok is onthullend. Hij vindt blijkbaar dat hij dit mag. Hij is boos en zij zal daarvoor boeten, niks bijzonders, zo doet hij dat altijd.

De Verenigde Naties slaan alarm over een wereldwijde „afschrikwekkende toename” van huiselijk geweld tegen vrouwen en kinderen. Dat de daders mannen zijn, blijft onuitgesproken, de VN linken het geweld aan de coronalockdown. En zo wordt dat logisch, een gevolg van de pandemie en corona heeft de schuld. Maar het is niet logisch. Het is geweld van mannen die denken dat het hun goeie recht is om hun gezinsleden af te tuigen. Ook in Naaldwijk is het geweld de daad van een agressieve hufter, met corona als bijzaak, je hoeft maar even het werk van Anna Fox te bekijken en je weet hoe het zit.

Ik hoop nu maar dat de mishandelde docente haar baan behoudt en dat de ouders van al haar leerlingen haar uitdrukkelijk steunen. Ze zal het eerste slachtoffer van huiselijk geweld niet zijn dat zelf wordt uitgekotst, niet voor niets zijn vrouwen liever discreet over hun ellende. Het geweld verdragen ze, hun wanhoop verstoppen ze in iets wat die man ze niet kan afnemen. Mooie spulletjes in nette kastjes, bijvoorbeeld. Of een goeie lerares zijn. Of een onberispelijk avondmaal – het kan elke keer hun laatste zijn.