De modewereld is even uitgekleed

Mode Modeweken zijn opgeschort, kledingproductie ligt stil. Online kopen kan nog, maar ook dat loopt geen storm.

Ontwerpen uit de collectie voor najaar 2020 van Walter Van Beirendonck
Ontwerpen uit de collectie voor najaar 2020 van Walter Van Beirendonck Foto’s Dan & Corina Lecca

Zondag 1 maart zat de Belgische mannenmodeontwerper Walter Van Beirendonck bij de show van Balenciaga in Parijs. De hoofdontwerper, Demna Gvasalia, was een leerling van hem op de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Van Beirendonck showde zelf niet die modeweek, maar was meegekomen met zijn man, Dirk Van Saene, die er zijn nieuwe damescollectie presenteerde. Hijzelf toont zijn collecties tijdens de Parijse mannenmodeweek.

De hele tijd dat hij in Parijs was, was Van Beirendonck al somber gestemd: het baarde hem zorgen dat zoveel ontwerpers, stylisten, modellen, visagisten, journalisten en inkopers naar Parijs waren gekomen die net de modeweek in Milaan hadden bijgewoond, waar het coronavirus al om zich heen greep. De show van Balenciaga, waarbij op de muren en plafond beelden van vuur, onweer en woeste zeeën werden geprojecteerd en de veelal in lange zwarte jassen geklede modellen door een laag water liepen, bevestigde zijn gevoelens. „Het leek een voorbode, heel griezelig. Ik kreeg het idee dat de Parijse mannenmodeweek dit jaar niet zou doorgaan.”

De show van Balenciaga:

Inmiddels is bekend dat de aankomende modeweek van Londen, de mannenmodeweek in Parijs en haute-coutureweek in Parijs allemaal zijn gecanceld. De mannenmodeweek in Milaan is in principe verschoven naar september, wanneer in die stad ook de vrouwencollecties voor voorjaar 2021 zullen worden getoond, maar er gaan al geruchten dat in 2020 helemaal geen shows meer worden gegeven.

Het was al een tijdje duidelijk dat het modesysteem aan herziening toe is. Al die medewerkers en bezoekers die soms maanden per jaar over de wereld reizen, de kostbare decors die na één show worden afgedankt, de vele collecties waarvan vaak maar een fractie in de winkels belandt, de eeuwige uitverkopen – de voetafdruk van de designermode is gigantisch, om nog maar te zwijgen van die van de fast fashion. „Maar de reset is nu zo plotseling gekomen dat er te weinig tijd is om er iets van te maken”, zegt Van Beirendonck.

Kleding kopen kan nog

Maart en april zijn normaal gesproken erg goede maanden voor de mode. De voorjaarscollecties zijn dan allemaal geleverd, en als het weer meezit, draaien de meeste winkels de beste omzet van het seizoen. Ondanks dat ook in landen waar niet-essentiële winkels open mogen veel fysieke winkels gesloten blijven, is het nog steeds mogelijk kleding te kopen. Bij onlinewinkels natuurlijk, maar ook bij winkels die normaal niet via internet verkopen maar die dat nu via Instagram wel doen.

Lees ook ons artikel over de Parijse vrouwenmodeweek: In Parijs balanceert de mode tussen doem en hoop.

Het zal niemand verbazen dat het niet storm loopt. Wie is in de stemming voor voorjaarsmode? Dat wil zeggen: geen joggingbroeken en andere gemakskleding, maar het soort mode dat je aantrekt naar je werk, een etentje, festival, feestje? Het kan fijn zijn om al iets te hebben voor als het weer zover is, maar wanneer zal dat zijn? En wie zegt dat we na al dat verplichte bankhangen nog dezelfde maat hebben? Daarnaast hebben veel mensen te maken met (sterk) teruglopende inkomsten.

Overigens zijn niet alle internetwinkels open: Net-a-Porter, ’s werelds grootste luxe webshop accepteert op dit moment enkel bestellingen uit Azië.

De economische gevolgen van een maand lockdowns en social distancing zijn nu al gigantisch, ook bij de grote, goedkope merken. De H&M-groep (onder andere H&M, Weekday, en Cos), die de meeste van zijn fysieke winkels sloot, zette in maart 46 procent minder om, ondanks toegenomen onlineverkopen. Inditex, moederbedrijf van onder meer Zara, heeft de helft van alle winkels gesloten en de productie stilgelegd.

Volgens de vice-voorzitter van de Bangladesh Knitwear Manufacturers and Exporter Association zijn alle orders die tot en met juli in dat land zouden worden gemaakt uitgesteld of afgezegd. Alleen al in Bangladesh, waar de fabrieken wel open mogen blijven, zijn een miljoen textielarbeiders, meestal vrouwen, hun baan kwijtgeraakt. In India zijn alle fabrieken gesloten. „Een menselijke ramp”, aldus Simone Cipriani van het Ethical Fashion Initiative van de Verenigde Naties. Overheden zeggen een deel van de salarissen te compenseren, maar, merkte de digitale modekrant Business of Fashion op, „het is de vraag of ze dat kunnen volhouden als de situatie lang duurt.” Zara en H&M hebben toegezegd bestellingen die al afgerond zijn, en bestellingen nog in productie zijn, in elk geval te betalen. H&M zei vorige week „te onderzoeken hoe we landen, maatschappijen en individuen kunnen steunen.”

Lees ook ons artikel over de Parijse mannenmodeweek: Lijn tussen mannen- en vrouwenmode wordt steeds dunner.

De hele industrie in Italië ligt plat

Van Beirendonck zit sinds 13 maart thuis. Hij zou in principe nog in zijn atelier terecht kunnen, maar hij heeft zijn personeel naar huis gestuurd. „Met de verplichte afstand kun je toch niet samen aan een ontwerp werken.” Daar komt bij dat stoffen bestellen in Italië nu niet mogelijk is, omdat de hele industrie daar platligt.

Ondertussen ligt ook de productie van zijn najaarscollectie in Italië stil. Als dat langer dan een maand of twee, drie duurt, is er kans dat de collectie niet gemaakt kan worden. Uitwijken naar een ander land is geen optie: de patronen liggen in Italië, de mensen daar weten hoe ze daarmee moeten werken.

Van Beirendonck, wiens uitgesproken mode te koop is in 36 winkels over de hele wereld, verwacht dat sommige winkeliers hun bestelling voor komend najaar zullen willen aanpassen. Lastig, maar: „Als iemand wel alles laat komen en vervolgens niet kan betalen, ben je nog verder van huis.”

Niet alleen modehuizen en winkels hebben het zwaar. Modebladen en influencers hebben te kampen met sterk teruglopende advertentie-inkomsten. Modefoto’s kunnen door de reis- en contactbeperkingen nu niet gemaakt worden. Een oplossing is overnemen van modeseries van anderen, of werken met illustraties, iets dat de Italiaanse Vogue afgelopen januari al in een heel nummer toepaste, toen nog als klimaatvriendelijk statement.

Voor modemerken zijn de problemen met fotoshoots ook een groot potentieel probleem: het maakt het maken van lookbooks onmogelijk. Zeker nu de modeweken niet doorgaan, zijn die onontbeerlijk om de collecties te kunnen verkopen.

Vooralsnog lijken de meeste merken vooral in te zetten op het levend houden van de merknaam. Van Beirendonck repost op zijn Instagram-account berichten van winkels die zijn collectie verkopen en nog wel open zijn. Veel andere modemerken laten de mode even los, en melden hoe ze bijdragen aan een oplossing van de crisis. De grote merken schenken geld, hulpmiddelen of zijn overgegaan op de productie van mondkapjes voor medisch personeel of handontsmetter, kleinere modehuizen zetten zich aan het maken van mondkapjes van stof.

Dior (#diorstandswithyou) biedt podcasts en korte reisfilms aan, badmode- en lingeriemerk Eres fitnesslessen, Kenzo (#stayhomewithkenzo) cursussen, playlists en huiskamerconcerten.

Armani: vertragen en rechtzetten

Sommige modemensen zien de huidige situatie als een kans. Bart Ramakers, mede-eigenaar en agent van merken als Wandler (tassen) en Kassl Editions (jassen) heeft in zijn Parijse showroom toch de verwachte bestellingen binnengehaald, ook al was het begin maart zorgwekkend rustig. Maar nu het slecht gaat met zoveel winkels overlegt hij opnieuw wat ze daarvan nog zouden willen hebben – het feit dat er in Italië nu niks gemaakt kan worden is wat dat betreft een voordeel, zegt hij. Normaal gesproken zouden Kassl’s winterjassen in de zomer al geleverd worden. Doordat winkels bestellingen nu opschuiven, kunnen ze „eindelijk” in het seizoen worden aangeboden waarin er behoefte aan is, wat er voor kan zorgen dat er niet zoveel hoeft te worden afgeprijsd.

Ook Giorgio Armani ziet de crisis als een „unieke gelegenheid om te vertragen en dingen recht te zetten”, schreef hij in een open brief in Amerikaanse modedagblad WWD. In plaats van in juni de eerste najaarskleren te leveren, houdt hij de zomercollectie minstens tot begin september in zijn eigen winkels, zodat ook zijn najaarscollectie pas te koop is als het weer ernaar is.

Walter Van Beirendonck tekent ondertussen thuis door aan zijn collectie voor voorjaar 2021 en probeert zijn creativiteit ook in te zetten voor een manier om die te kunnen presenteren. „Mode is mijn passie”, zegt hij. „Ik laat mij door deze crisis niet stoppen.”